Monthly Archives: February 2010

საშინაო დავალება, ანუ ტარანტინოს, ტრიერის და ალენის შედარებითი დახასიათება


“არსებობენ ორი ტიპის ადამიანები, ბიტლზის ადამიანები და ელვისის ადამიანები. ბიტლზის ადამიანებს შეიძლება მოსწონდეთ ელვისი და ელვისის ხალხს ბიტლზი, თუმცა არცერთს უყვარს ორივე თანაბრად. არჩევანი ბიტლზს და ელვის შორის შენს პიროვნებაზე მეტყველებს.“„მაკულატურა,“ ქვენთით ტარანტინო

ყველა ადამიანის ცხოვრებაში ხდება მოვლენა, რომელიც არასდროს გავიწყდება, ხანდახან ესა თუ ის შემთხვევა ნაკლებად მნიშვნელოვანი გგონია, მაგრამ რატომღაც გაგონილი ფრაზა შეიძლება სიცოცხლის ბოლომდე შეგრჩეს მეხსიერებაში და არასდროს დაგავყწდეს.

ესე მაგალითად ალბათ ყოველთვის მემახსოვრება ერთი შემთხვევა გლაზგოში.მოგეხსენებათ ევროპის ქალაქებში ხშირად ეწყობა ქუჩის პერფომანსები, არც გლაზგოა ამ მხრივ გამონაკლისი და ერთ კვირა დღეს სასეირნოდ გასული ასეთი შემთხვევის მომსწრე გავხდი. 13-15 წლის ბიჭი იქნებოდა, ქუჩაში იდგა და სხვადასხვა ტრიუკებს ასრულებდა, მათ შორის სახიფათოებსაც. ერთი მხრიდან მაღაზიის კედელს იყო აყუდებული, დანარჩენი სამი მხრიდან კი ხალხი შეკრებილიყო პერფომანსის მოლოდინში, ესეც ხმამაღალი შეძახილებით სულ უფრო მეტ და მეტ ადამიანს იზიდავდა. ერთ-ერთი ტრიუკის შესრულებისას ამ ბიჭს დანები დასჭირდა, რომლებსაც ის ჰაერში ისროდა და შემდეგ კვლავ იჭერდა. როგორც ჩანს ბევრს შეეშინდა და ამიტომაც ერთ-ერთი მხარე ნელ-ნელა იცლებოდა, ეს რომ შენიშნა მოგვაძახა: „როგორც ჩანს ჩემგან მარცხნივ კომედიაა, ხოლო მარჯვნივ ტრაგედია“. სხვათაშორის მე ზუსტად შუაში ვიდექი და გამეღიმა კიდეც. მართლაც, თითქოს ზღვარი კომიკურს და ტრაგიკულს შორის ხშირად შეუმჩნეველია და ყველაზე ტრაგიკულ შემთხვევებში კომიკურობის კვალის შენიშვნაა შესაძლებელი. ამ წერილში სამი რეჟისორის მეშვეობით შევეცდები ვისაუბრო კომიკურზე კინოში.

ლარს ფონ ტრიერის ნამუშევრები ჩემში შერეულ გრნძობას აღძრავენ, ერთი მხრივ თითქოს მომწონს კიდევაც, თუმცა ამასთან ერთად სიყალბის სუნი მცემს და ეს სიყალბე სწორედ, რომ კომიკურობასთანაა კავშირში. საქმე ისაა, რომ რეალურ ცხოვრებაში ყველაზე ტრაგიკულ შემთხვევებშიც კი არსებობს კომიკურობის მარცვალი, არ არსებობს სიტუაცია სადაც იუმორი ბოლომდე ქრება, თითქოს ეს სიცოცხლის აუცილებელი ატრიბუტია, თავდაცვითი რეაქცია, რომლის გარეშედაც არაფერი ცოცხლობს, ტრიერის ფილმებს კი ზუსტად ეს აკლია. სიმართლე გითხრათ ამ რეჟისორის ყველა ნამუშევარი არ მაქვს ნანახი და ამ დასკვნას ძირითადად „წყვდიადი მოცეკვავის“ და „დოგვილის“ საფუძველზე ვაკეთებ, ამიტომაც შეიძლება ვცდებოდე, თუმცა ამ ორის მაგალითზე შემიძლია ვთქვა, რომ ეს ორი ფილმი ყალბია იუმორის გრძნობის უქონლობის გამო. ტრიერი უტრირებას უკეთებს ისეთ მოვლენას როგორიც მიზანტროპიაა, კლავს ყველაფერ ცოცხალს და დადებითს ცხოვრებაში და იგნორირებას უკეთებეს კომიკურს. არცერთი სასაცილო ეპიზოდი არ მახსენდება ამ ორ ფილმში, რომელაც შეიძლება ეს რეჟისორი დაიცვას.

ტრიერისგან საპირისპიროდ იქცევა ვუდი ალენი, ეს ნიუ იორკელი რეჟისორი თავის ფილმებში უტრირებას იუმორს უკეთებს, აბსურდამდე დაჰყავს სხვადასხვა მოვლენების კომიკურობა და მაყურებელს შეიძლება ზედმეტად ხოცავს სიცილით, ის ტრიერის ანტიპოდია და ყველაფერს იუმორის პრიზმიდან აკვირდება, გარკვეულწილად ესეც შეიძლება გადამატებული იყოს და ერთგვარ სიყალბეს ქმნიდეს… აი ერთ-ერთი დიალოგი: „რეი: რას მოიმოქმედებ ყვავილების მაღაზიასთან დაკავშირებით? ბენი: უნდა დავწვა. რეი: კვლავ წვავ რაღაცეებს დაზღვევის მისაღებად? ბენი: აბა შენი აზრით ჩემი ორი შვილი კოლეჯში როგორ სწავლობს?.. „

რა გასაკვირიც არ უნდა იყოს ყველაზე ახლოს რეალობასთან ქვენთინ ტარანტინოა. ზუსტად არ მახსოვს, მაგრამ მემგონი ტარკოვსკი და გოდარი თვლიდნენ, რომ ფილმის გადასაღებად წინასწარ დაწერილი სცენარი საერთოდ არ არის საჭირო, საკმარისია გქონოდეს ზოგადი წარმოდგენა გადასაღებ კადრებზე და დანარჩენს ადგილზე მოიფიქრებ. ძალიან მეეჭვება ტარანტინოც იგივე პრინციპით ხელმძღვანელობდეს, თუმცა მის ფილმებში ადვილად შესამჩნევია ისეთი ეპიზოდები, რომლებიც თითქოს სპონტანურად გაჩნდნენ, ეს ანსხვავებს მის ფილმებს სხვა ჰოლივუდური ნაწარმოებებისგან, რომლებიც მკაცრად მიყვებიან სიუჟეტურ ხაზს, მოდით გავიხსენოთ ეპიზოდი ამ რეჟისორის ყველაზე გახმაურებული ფილმიდან. გახსოვთ მარსელესი ბრიუს ვილისის პერსონაჟს რომ მისდევს? რომელ სხვა ფილმში განვითარდებოდა მოვლენები ისე როგორც ეს აქ მოხდა? სრულიად შემთხვევით მოხვდებიან ორივე ვინმე ზედთან და ზედთან რაც მოხდება ვისაც ფილმი აქვს ნანახი ყველას ახსოვს. ძალიან სასაცილო ეპიზოდია და ამავდროულად რეალობასთან მიახლოებული… განა არ შეიძლება ასეთი შემთხვევითობა რეალურ სიცოცხლეში მოხდეს? ეს რაღაც მოულოდნელი ცხოვრებისეული შემთხვევაა, (მაინცდამაინც ზედს და მის მეგობრებს არ ვგულისხმობ) რომელსაც ძალზედ იშვიათად შეხვდები თანამედროვე კინოში…

რას ვგულისხმობთ მედია თავისუფლებაზე საუბრისას


ამდენიმე დღის წინ ჩემს მეგობრებთან საუბრისას ირანის თემას შევეხეთ. მაშინ აღვნიშნე, რომ დღეს ჩემი აზრით ირანი საქართველოზე ზოგიერთ სფეროში უფრო განვითარებულია, პირველ რიგში ეკონომიკურ და მეცნიერულ განვითარებას ვგულისხმობდი, თან დავაყოლე, რომ ისეთ სფეროში როგორიც მედიაა, ჩვენ გაცილებით თავისუფლები ვართ, რაზეც ერთ-ერთი მათგანი არ დამეთანხმა და დასძინა, რომ საქართველოში მცნება, “მედია თავისუფლება” არ არსებობს. ყველაფერი შედარებითია და ამ კონტექსტში საქართველოს ირანთან შედარება არაკორექტულად მიმაჩნია, მოდით თუნდაც ის ფაქტი გავითვალისწინოთ, რომ ერთი შეხედვით უწყინარი Facebook – ი სპარსების ქვეყანაში აკრძალულია, ისევე როგორც რიგი სხვა სოციალური ქსელი, მაშინ როდესაც საქართველოში ბლოგინგის ბუმია. მართალია, ბლოგინგი და სოციალური ქსელები მედიის მხოლოდ მცირედი ნაწილია და ნაკლები გავლენა აქვს ფართო მასების ცნობიერებაზე, თუმცა მათი აკრძალვა ამა თუ იმ ქვეყნის მედიის თავისუფლების ხარისხზე მეტ ნაკლებად მაინც მეტყველებს.

საინტერესო კაზუსად მიმაჩნია ცოტა ხნის წინ, თეა თუთბერიძის მიერ გაკეთებული პოსტი და ამის შედეგად მოყოლილი კომენტარები, მოგეხსენებათ მაშინ ამ ქალბატონმა პატრიარქის შარჟი გაავრცეელა. მე პირადად ასეთი პოსტი უგემოვნებად მიმაჩნია, რომელიც ავტორის დაბალ კულტურაზე მიუთითებს, თუმცა სანამ უშუალოდ ვიდეო რგოლს ვნახავდი მომიწია იმ კომენტარებთან გაცნობა, რომელიც თეა თუთბერიძის კედელზე დაიდო. სიმართლე გითხრათ მაშინ შემეშინდა, იმდენად აგრესიული იყო მუქარა თუთბერიძის წინააღმდეგ. აღსანიშნავია, რომ რელიგიის კრიტიკა არა მარტო ასეთ არამედ ბევრად უფრო კორექტულ შემთხვევებშიც კი არაპოპულარულია. აღნიშნული შემთხვევა კი იმაზე მიუთითებს, რომ ერთხელაც თითქოს ხელშეუხებელი Facebook-ი შეტევების ობიექტი გახდეს და მედია თავისუფლების ხარისხმა აქაც იკლოს.

სხვათაშორის ამ თემის გავრცობაში რამდენიმე თვის წინ გამართულ კინო ფესტივალზე “მე – ადამიანი” გოგი გვახარიას მიერ გამოთქმული აზრი დამეხმარება. მაშინ კინოთმცოდნემ აღნიშნა, რომ საქართველოში მედია შედარებით თავისუფალია და არ არსებობს დაბრკოლება იმ შემთხვევაში თუ ამა თუ იმ ინდივიდს ან ჯგუფს საკუთარი აზრის დაფიქსირება სურს. როგორც ჩანს ბატონი გოგი ბლოგებს და სოციალურ ქსელებს გულისხმობდა და ამ მხრივ რთულია არ დაეთანხმო, რადგანაც ჩემი პირადი გამოცდილებით სოციალურ ქსელებში ან ბლოგებზე გამოთქმული აზრი ძალზედ მრავალფეროვანია და ადამიანიც ამ მხრივ თავისუფალია. თუმცა, აქვე ჩნდება მეორე კითხვა, რამდენად შეიძლება გამოგვადგეს თუნდაც Facebook – ი მედია თავისუფლების საზომად? რა პროცენტს მიუწვდება დღესდღეობით საქართველოში ხელი ინტერნეტზე? დამეთანხმებით, რომ ასეთების რიცხვი მცირეა და ალბათ რამდენიმე ასეული ათასით შემოიფარგლება, ამიტომაც ჩდნება სხვა მედია საშუალებების განხილვის აუცილებლობა, ამ კუთხით კი მდგომარეობა გაცილებით მძიმეა. იმ შემთხვევაში თუ სოციალური ქსელის მეპატრონე უმეტეს შემთხვევაში ქართველი არ არის და სულაც არ აინტერესებს ჩვენი ქვეყნის შიგნით მიმდინარე პროცესები ის სრულ თავისუფლებას გვაძლევს, აი, ქართული მედია პატრონები კი დაინტერესებულ პირებს წარმოადგენენ, ეს განსაკუთრებით ტელევიზიის შემთხვევაში იჩენს თავს და გასაგებიცაა, რადგან სწორედ, რომ ტელევიზიას აქვს ჩვენში ყველაზე დიდი ძალა, აქ კი ყველაფერი მარტივადაა, ტელევიზია გაყოფილია ორ, “პროხელისუფლებურ” და “პროოპოზიციურ” ნაწილად და არ არსებობს არანაირი შუალედი, მიდის ბრძოლა შედარებით მსხვილ და პატარა ტელეკომპანიებს შორის. ქართული პრესა დღესდღეობით სავალალო მდომარეობაშია, ის თვითდისკრიმინაციას ეწევა და ისედაც არაპოპულარული დღითიდღე სულ უფრო კარგავს მკითხველს.

საერთოდ მედია თავისუფლებაზე საუბრისას ისმის კითხვა, რამდენად შეიძლება იყოს ზოგადად მედია თავისუფალი, თუნდაც სხვა, ბევრად უფრო დემოკრატიულ ქვეყნებში, ჩემი აზრით ბოლომდე ფრთებგაშლილი მედია არსად არ არის, ყველა მეტ ნაკლებად მიკერძოებულია, გინდ ა.შ.შ. -ი და გინდ დიდ ბრიტანეთში, საქმე ისაა, რომ ამ ქვეყნებში მედია თავისუფლების ილუზიას მედია მრავალფეროვნება ქმნის, ანუ სხვა სიტყვებით ნებისმიერ ჯგუფს ჰყავს საკუთარი მედია წარმომადგენელი და ლობისტი, როგორც პოლიტიკური, ისე სექსუალური უმცირესობების, ან ქალთა უფლებების დამცველი საზოგადოების ჯგუფს. ანუ, გამოდის, რომ ცალკეული მედია წარმომადგენელი დამოუკიდებლად აღებული სულაც არ არის მიუკერძოებელი და თავისუფალი, უბრალოდ არსებობს მრავალფეროვნება, რომელიც ამ წარმოდგენას ქმნის და ყველას ამშვიდებს. საქართველოში კი, როგორც უკვე ავღნიშნეთ მედია პლურალიზმზე საუბარი ჯერჯერობით ადრეა, არსებულ პირობებში როგორც ჩანს მხოლოდ ორი ურთიერთდაპირსპირებული ბანაკების მიერ წარმოდგენილი სიმართლით უნდა შემოვიფარგლოთ, ვისაუბროთ საქართველოში არსებულ მედია თავისუფლების ხარისხზე… და იმედი ვიქონიოთ, რომ ერთხელაც იმის მაგივრად, რომ “მაესტროზე” ან “რეალ ტვ-ზე” გადართვისას არა რომელიმე პოლიტიკოსის, არამედ თუნდაც მამლების ჭიდილის მნახველები გავხდებით.

მილენიუმი და ახალი გამოწვევები

მახსოვს, ის ემოცია, რომელიც 1999 წლის წინა საახალწლო დღეებში დამეუფლა, თითქოს ახალ სამყაროში შევდიოდით, რომელსაც ჩვენთვის, უამრავი სიახლე უნდა მოეტანა. თითქოს მომავალში შევდიოდით, რომელიც აბსოლუტურად განსხვავებული იქნებოდა მაშინ არსებული რეალობისგან, ბევრი მაშინ იმასაც აცხადებდა, რომ კომპიუტერები შეწყვეტდნენ არსებობას, რატომ უნდა მომხდარიყო ეს სიმართლე გითხრათ ბოლომდე დღემდე არ მესმის, თუმცა ფაქტია, რომ ამ კუთხით არაფერი შეცვლილა… როგორც პრინციპში ბევრი სხვა მიმართულებითაც.

2010 წელია და რაიმე კარდინალურ განსხვავებას 10 წლის წინანდელ სამყაროსთან მე პირადად ვერ ვხედავ, არადა გაიხსენეთ რას გვიწინასწამეტყველებდნენ გასული საუკუნის ფანტასტები, მე მაგალითად ზემეკისის „უკან მომავლისაკენ“ მახსენდება, რომელშიც 2015 წლის დედამიწა ულტრა ფანტასტიურია, დღევანდელი გადმოსახედიდან ჩანს, რომ დიდი რეჟისორი ცდებოდა და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ 5 წლის შემდეგ ჩვენს ქუჩებში მფრინავი მანქანები გაჩნდებიან, ნაკლებ სავარაუდოა ასევე ბევრი სხვა რამ.

მაშ, რა მოგვიტანა ახალი საუკუნის 10 წელიწადმა?  ისტორიას თვალს თუ გადავევლებთ, მივხვდებით, რომ კაცობრიობის ისტორიაში, არცერთი საუკუნე არ იყო იმდენი ტექნოლოგიური განვითარების მომტანი როგორიც მე-19 და მე-20. ამ პერიოდში შეიქმნა ელექტროენერგია, ტელეფონი, რადიო, ავტომობილი, ტელევიზია და ა.შ. ასევე აღსანიშნავია მე-20 საუკუნის ბოლო ათწლეული, მობილური ქსელების და ინტერნეტის განვითარებამ მოახდინა არნახული ცვლილება ინფორმაციის გაცვლა – გამოცვლის მიმართულებით, რომ არა ეს გამოგონებები სამყარო ალბათ დღეს სულ სხვანაირი იქნებოდა და საქმეც ალბათ 10-ჯერ უფრო ნაკლები სისწრაფით გაკეთდებოდა…

მე პირადად არაფერი განსაკუთრებული არ მომდის თავში ბოლო ათწლეულის მიღწევებთან დაკავშირებით, შეიძლება ვცდებოდე, თუმცა 21-ე საუკუნეს არცერთი რევოლუციური გამოგონება ჯერჯერობით არ შემოუთავაზებია… არადა გამოწვევები უხვადაა… ყველაზე აქტუალური კი მათ შორის როგორც ჩანს გლობალური დათბობაა, სულ უფრო მეტი ადამიანი აცნობიერებს, რომ ჩვენი პლანეტა შეიძლება ახლო მომავალში კატასტროფის წინაშე დადგეს. ამ თემაზე უამრავი კონფერენციაც ეწყობა, ყველაზე მაშტაბური კი ცოტა ხნის წინ კოპენჰაგენში მოწყობილი სამიტი იყო, თუმცა მიუხედავად მაშსტაბურობისა არანაირი პრაქტიკული გადაწყვეტილება არ იქნა მიღებული, ყველაფერი უცვლელი დარჩა. ა.შ.შ. რომელიც ახლო წარსულში ყველაზე მეტად აბინძურებდა გარემოს უარს ამბობს პოტენციურად საშიში პროდუქტების გამოყენებაზე და ალტერნატიული გზების ძიებაშია,  რამდენიმე თვის კი მან ინდოეთს მოუწოდა მსგავსი ქმედებიბესკენ… კოპენჰაგენში დიდი და პატარა სახელმწიფოები ვერ შეთანხმდნენ ძირითად საკითხებზე, პატარა სახელმწიფოებს უფრო მეტი ფინანსური რესურსი სჭირდებათ ახალი პროექტების დასაწყებად, რომელიც მათ არ გააჩნიათ, დიდებს კი ქონების გასხვისება დიდად არ სურთ.

მეორე გამოწვევა, რომელიც დღესდღეობით კაცობრიობის წინაშე დგას არის გლობალიზაციასთან დაკავშირებული პრობლემები, კერძოდ კი ცალკეული ერების თვითიდენტიფიკაციის შენარჩუნება არსებულ პირობებში. თუ ზოგიერთი ქვეყანა ახერხებს დარჩეს საკუთარ პოზიციაზე და არ იცვლის საკუთარ სახეს, ბევრი ამას ვერ ახერხებს და პრაქტიკულად ხდება გლობალური სამყაროს პროდუქტი. ამ გარდაუვალ პროცესში რთულია იწინასწარმეტყველო შეძლებენ თუ არა სხვადასხვა ერები საკუთარი სახის ბოლომდე შენარჩუნებას.

ზოგიერთი დაავადება ჯერ კიდევ სასიკვდილო სენებად რჩება, რომლებსაც ახალი, მუტირებული ვირუსები ემატება, შიდსი და კიბო ჯერ კიდევ ფატალური დაავადებებია, რომლის წამალიც არ ჩანს, ამ მხრივ მედიცინა უძლურია 21-ე საუკუნეშიც.

მაშ, რა ინოვაციებს შემოგვთავაზებს ჩვენი საუკუნე ამ და რიგ სხვა გამოწვევასთან საბრძოლველად, რა კუთხით წავა ტექნოლოგიური განვითარება? ამას მხოლოდ დრო გვიჩვენებს.

ცოტა რამ კინო ფანტასტიკის შესახებ

პირველ რიგში ავღნიშნავ იმას, რომ ამ წერილში მიზანმიმართულად არ დავწერ რამდენიმე საკულტო ფილმზე სხვადასხვა მიზეზის გამო. ასე მაგალითად სიაში არ შევიყვანე “ვარსვკავთა ომები”იმ უბრალოდ მოტივით, რომ არ მაქვს ყველა ეპიზოდი ნანახი, მეორე ასეთი ფილმი “ბეჭდების მბრძანებელია,” მართალია ამ სიკველის სამივე ნაწილი მაქვს ნანახი, თუმცა თავს არ ვთვლი ღირსად ვისაუბრო ზოგადად ამ ისტორიაზე, ჩემი ცოდნა საამისოდ საკმარისი არაა. ამიტომაც, ამ და რიგ სხვა ფილმებზე რეცენზიის დაწერა ჩემი მხრიდან თავისებური მკრეხელობა იქნებოდა, დავწერ მხოლოდ იმ ნამუშევრებზე, რომლებშიც საკუთარ თავს მეტ-ნაკლებად გათვითცნობიერებულად ვგრძნობ.

მე-5 ელემენტი – ლიუკ ბესონი

“ბიგ ბადა ბუმ” – ძალიან საყვარლად გვეუბნება მილა იოვოვიჩის პერსონაჟი ფილმის დასაწყისში, რაც ვერცერთ მაყურებელს დატოვებს გულგრილს. “ბიგ ბადა ბუმ” – სულ სხვა ტონით იმეორებს ბრიუს ვილისი, კერძოდ კი მამაკაცურით, რომელიც საყვარელი სულაც არ არის… პრინციპში არც უნდა იყოს საყვარელი, მან ხომ სამყარო უნდა გადაარჩინოს, ეს აქსიომაა, თუ ბრიუს უილისი რომელიმე ფილმში თამაშობს ყველა გადარჩება… სხვათაშორის ტიტანიკში, რომ ეთამაშა იგივე ექნებოდა. საერთოდ ფრაზები ამ საკულტო ფილმში ცალკე თემაა, მაგალითისათვის “მულტიპას”, ან უილისისადმი მიმართვა “კორვინ დალას, კორვინ დალას”, ვისაც ნანახი აქვს ალბათ ახსოვს ის ხმა, რომელიც საყოველთაო გმირს ეძახის. ფილმი რამდენჯერმე მაქვს ნანახი, საერთოდ ალბათ რთულია წარმოიდგინო ადამიანი, რომელსაც პირველი ნახვის შემდეგ ამის მეორედ გაკეთება არ მოუნდეს. ყველა მნიშვნელობით საკულტო ნამუშევარია და მსოფლიოშიც ბევრი მიმდევარი ეყოლება.

მატრიცა – ძმები ვაჩოვსკები
პირველად ამ ფილმს კავკასიაზე მოვკარი თვალი, საშინელი თარგმანი იყო და მეც რაღაც ჩვეულებრივ კომერციულ პროექტად მომეჩვენა, რამდენიმე თვეში მივხვდი, რომ ვცდებოდი. Mმატრიცის პირველმა ნაწილმა თავის დროზე რევოლუცია მოახდინა, მილიონობით ადამიანი მთელ მსოფლიოში გაოცებული დარჩა ეფექტებით და ჩადებული აზრით. არც კი ვიცი, ზოგადად “მატრიცაზე” ვისაუბრო თუ პირველ ნაწილზე, რადგანაც მეორე და მესამემ აშკარად ვერ გაამართლეს ფილმის მოყვარულების მოლოდინი, თუმცა აღნიშვნის ღირსია ის ფაქტი, რომ “მატრიცა” არ შეიძლება დაჰყო ნაწილებად, ეს ერთი მთლიანი ისტორია, რომელიც უბრალოდ რეჟისორებმა სამ ნაწილად დაჰყვეს, რადგანაც შეუძლებელია ჩაატიო ყველაფერ ერთ სამ საათიან სურათში. Aარადა, იდეა ახალი სულაც არ არის, კიბერბანკი ფილმამდე ბევრად ადრე არსებობდა და ბევრი მიმდივარიც ჰყავდა, თუმცა აღსანიშნავია, ის რომ სწორედ რომ ძმებმა ვაჩოვსკებმა გამოიტანეს ფართო ეკრანებზე და ამით მოახდინეს სტილის პოპულარიზაცია. საერთოდ “მატრიცას” შემთხვევაში აღსანიშნავია, რომ ფილმი წარმოადგენს მთელი იდეის მხოლოდ მცირედ ნაწილს, ამაში ისინი დამეთანხმებიან ვისაც “ანიმატრიცა” აქვთ ნანახი, რომლიც ყურებისას ხვდები, რომ ნეო მხოლოდ ჭანჭიკია დიდ მანქანაში.

ავატარი – ჯეიმს კამერონი

სანამ “ავატარს” ვნახავდი ვიცოდი, რომ წინ დიდი სანახაობა მელოდა, თუმცა ნანახმა მოლოდინს გადააჭარბა. Kკინემატოგრაფიის განვითარების ამ ეტაპზე ასეთს ვერ წარმოვიდგენდი და ალბათ სულ მცირე 5 წელი მაინც დაველოდებოდი, რაიმე მსგავსის გამოშვებას, თუმცა ფაქტი ჯიუტია და “ავატარის” ყურებისას გაოცებას ეძლევი, თუ როგორ მოახერხეს საერთოდ ასეთი სურათის გადაღება. ფილმის დასრულების შემდეგ იმდენად ძლიერი იყო ემოცია გამოგონილი სამყაროს მიმართ, რომ კინოთეატრიდან გამოსულმა ხელი ჩავიქნიე რეალურ ცხოვრებაზე, ჩვენი “გრაფიკა” აშკარად ვერ ქაჩავს და პანდორაზე ცხოვრება ბევრად უფრო საინტერესოა. არადა, წლევანდელ ოსკარზე სულ სხვა ფილმს ვგულშემატკივრობდი, მაპატიოს იმ ფილმმა, რომელსაც შეგნებულად არ დავასახელებ, მაგრამ ოსკარი წელს “ავატარს” უნდა გადაეცეს. კამერონი ფილმზე 10 წელი მუშაობდა თურმე, შრომაც დაუფასდა და ახალ შექმნილმა სამყარომაც გაამართლა. ალბათ მაზოხისტი ან უგუნური უნდა იყო, რომ ფილმი პირველად სახლში უყურო, ამის ნახვა მხოლოდ დიდ ეკრანზე შეიძლება, წინააღმდეგ შემთხვევაში საკუთარ თავს, ვერასდროს აპატიებ, რომ ასეთი სანახაობა გამოტოვე. ფილმის სიუჟეტი უმარტივესია, თუმცა ამას ვინ ჩივის, მთავარია თვალი გაახარო და დატკბე შექმნილი გარემოთი, გამოგონილი არსებები, კერძოდ კი “ნავიები” იმდენად ლამაზები არიან, რომ მათ შემდეგ ჩვეულებრივ ადამიანებს სხვა თვალით უყურებ.

სამართებელზე მორბენალი – რიდლი სკოტი

ეს ფილმი პირველად ეკრანებზე 1982 წელს გამოვიდა და აშკარად დროს გაუსწრო, იმ ეპოქაში ასეთი სტილის ფილმებს ძირითადად დაბალი ბიუჯეტის გამო საკმაოდ უხარისხოდ იღებდნენ, რასაც ვერ იტყვი რიდლი სკოტის ნამუშევარზე, ფილმი აშკარად დაამშვენებდა გინდ 90-იანებს და გინდ 2000-საც. “ავატარისგან” განსხვავებით ამ ფილმის სიუჟეტი ბევრად რთულია და ცარიელი ეფექტების და ფანტასტიკური არსებების გარდა მდიდარია ასევე ფილოსოფიური მოტივებით, ეს პრინციპში ისტორიის ავტორის დამსახურებაა, ფილმი ხომ გენიალური ფანტასტის ფილიპ კონრად დიკის რომანის (“ესიზმრებათ თუ არა ანდროიდებს ელექტრონული ცხვრები”) მიხედვითაა გადაღებული. ფილმი მოგვითხრობს ე.წ. რეპლიკანტებზე, რომლებიც გარკვეული ასაკის შემდგომ განადგურებულ უნდა იყვნენ, სიურპრიზი მაყურებელს ფილმის ბოლოს ელის. ფილმის ბოლოშივე ასევე შეგიძლიათ ნახოთ გენიალური ეპიზოდი სახლის სახურავზე, რომელიც დამშვენებულია ვანგელისის კომპოზიციით.

მე-9 უბანი – ნილ ბლომკაპმი

ძალიან ბევრი ვიცინე ფილმის დასაწყისში გამოყენებულ ფრაზაზე, რომელიც დაახლოებით შემდეგნაირად ჟღერს: „დედამიწაზე ჩამოსულმა უცხოპლანეტელებმა, გაჩერება რატომღაც არა ა.შ.შ.-ში, არამედ სამხრეთ აფრიკაში გადაწყვიტეს, მართლაც კოსმიურ ტურისტებს შორის ხომ ყველაზე პოპულარული ადგილი დემოკრატიის შუქურა და ჰოლივუდის სამშობლოა და არა რომელიმე სხვა სახელმწიფო. ფილმი საინტერესო სტილშია გადაწყვეტილი, შექმნილია ილუზია თითქოს იგი რეალურ ფაქტებს ეფუძნება და დოკუმენტალურ ხასიათს ატარებს, ახალ ამბებს რამდენიმე წელი, რომ არ ადევნებდე თვალს შესაძლოა დაიჯერო კიდეც, რომ ეს ისტორია მართლა მოხდა და სადღაც სამხრეთ აფრიკაში უცხოპლანეტელები თავს კატის კონსერვების ჭამით ირჩენენ. მართლაც, რომ განსხვავებული ფილმია და მაღალბიუჯეტიანი ფანტასტიკური ჟანრის ფილმებისგან მკვეთრად განსხვავდება. ისე აღსანიშნავია, რომ აქ უცხოპლანეტელები ადამიანებზე ბევრად „კარგი ტიპები“ არიან, ადამიანები კი ცდილობენ მათ გამოყენებას და განადგურებას,  სხვათაშორის ისევე როგორც  „ავატარში“,როგორც ჩანს, ამ ბოლო დროს კინორეჟისორებისათვის საკმაოდ აქტუალურია ადამიანური ეგოიზმისა და აგრესიის მაქსიმალურად უტრირებულ ფორმაში ასახვა.

სიცხე – დენი ბოილი

„ნემსზე“ ლეგენდარული ფილმის ავტორმა საკუთარი თავი ფანტასტიკის ჟანრში მოსინჯა და გამოუვიდა კიდეც, ეფექტებით მდიდარი და სანახაობრივი ფილმი თავგანწირვისა და გმირობის ამბავს მოგვითხრობს. სურათის მსვლელობის განმავლობაში აქტირუად ერთვები და გულშემატკივრობ ექსპედიციას, რომელიც მზეზე გააგზავნეს. მიუხედავად იმისა, რომ ამ თემაზე არაერთი ფილმი გადაგებულია, დენი ბოილის ოსტატობამ გვიჩვენა, რომ იგი კვლავ არ კარგავს აქტუალობას. ფილმი დამშვენებულია, ბრიტანელი კომპოზიტორის ჯონ მერფის მუსიკით, რომელიც ჰარმონიულად მისდევს ფილმის სიუჟეტს, ერთი ორი ეპიზოდი საერთოდაც ტრანსში გაგდებს და მონაკვეთის რამდენჯერმე ნახვის სურვილს გიღვიძებს.

Десять книг которые стоит прочитать


Прежде чем написать данное письмо я несколько раз подумал на каком языке сделать это. Наконец я решил написать его на русском по простой причине, дело в том что в основном я читаю на русском не считая редких исключении, поэтому приведенные тут книги я также прочитал на упомянутом языке. По этой причине я счел целесообразным написать что-то вроеде рецензии на русском. Приведенные тут книги не перечисленны в предпочительном порядке. Я решил не выделять не одну из низ а лишь привести 10 работ, которые оказали на меня влияние на разных этапах моей жизни, тоесть считать этот список десяткой моих любимых книг будет неверно. Стоит отметить что девять из десяти книг являются романами и есть лишь одно исключение, которое вам встретится далее в списке.

Вот, эти десять книг.

Сто лет одиночества – Габриэль Гарсия Маркез

Пожалуй, первая книга которая заставила меня плакать, если конечно не считать «Каштанки», (заметте именно «Каштанка» а не «Муму» произвела на меня такое впечетление»). Произошло это в конце книги, все еще жива та эмоция, которая связана с исчезновением семеиства Буэндия из Макондо. Один из моих друзей однажды заметил: «Это замечательная книга, она как Баблия», тогда я сразу же с ним согласился и до сих пор помню это точное замечание, тут есть все, в обшем это не один рассказ а целая книга полная разных истории. Книга также богата персонажами, с тихим Аурелиано, которого сменяет противоположный ему персонаж Хосе Аркадио, но именно Аурелиано, тихий любитель рыбок становится полковником и активным участником военных деиствий, прекрасная Рэмэдиос, в которую были влюбленны все прочитавшие книгу, мошеник Мелкиадес, долгожительница Урсула, вообше книга богата персонажами и историями. Сюжет прост, история семеиства, которая обречена на одиночество и в конечном счете исчезновение, автор тут дает волью воображению и уходит далеко от реализма, и правильно делает, по другому «Сто лет одиночества» трудно себе представить. Пожалуй, это была первая книга, которая ознакомила меня с современной прозой и заставила переложить классичекую на полку в срок на несколько лет.

Страна чудес без тормозов и конец света – Харуки Мураками

Японская литература вообше замечательна и отличается от всей остальной, эта нация может похвастаться не меньшим количеством великих писателей чем любая другая страна мира. Харуки Мураками же занимает особое место не только в Японской но и в мировой прозе. Главная заслуга писателя что тот сумел привести в гармонию Японские ценности с западными, при этом не испортив литературное наследие, сгармонировать мир фантазии и документалистики. Почему – то данный роман ценится и известен меньше чем скажем «Охота на овец» или «Дэнс, денс, денс» и очень зря. Будучи любителем Мураками я отвожу этому произведению отдельное место и считаю его на голову выше чем все остальные. Роман легко читается, часто смешной он повествует о двух мирах, в первом случае это современный, супер быстрый мир в котором нет времени для размышления и второй, некогда утеряный и сказочный край, где обетают эдинороги, тут не сушествует не времени а соотвественно и спешки. Два мира, с мастерством описанные Мураками чередуется с помощю глав и дарят читателью истинное наслаждение.

Черная Книга – Орхан Памук

К моменту чтения книги я уже учился на журналиста, будучи уверенным в своем проффесиональном выборе я еще раз
убедился в правильности сделанного шага. По сути, «Черная Книга» это история журналиста, который с мастерством
расказывает историю Стамбула, замечательного города во всех смыслах. Подобно Мураками, Памук обединяет турецкую
культуру с западной, похоже в современном глобализорованном мире без этого никак. Честно говоря Памука, не очень
любят на родине, это и понятно, он первый кто осмелился признать геноцид армян, ни один уважающий себя турок такого
не простит. Помню как я однажды похвалил Памука моему знакомому турку, тому похвала не очень то прышла по душе
заявив что есть у турков писатели и по лучше, я лишь улыбнулся. А для меня, Памук является настоящим патриотом,
читая его и зная эту страну ты пережываешь вместе с героями, ходишь по стареньким улицам Стамбула, ошюшаешь тепло
этих людей, получаешь эстэтическое, именно эстетическое наслаждение от каждого прочитанного абзаца, где восточная
мудрость граничит с европеиской практичностью, в книге Памук переводит через стамбульский мост, где старая Османская
 империя встречается с светской и современно Турцией. Любовь, время, слова, память, семья... вот главные темы романа.
Среди разных замечательных фраз одна мне понравилась особенно, вот она: “Если  какие-то часы показывают  без 
двадцати  пяти десять, а через некоторое время без двадцати  пяти десять  покажут  другие  часы,  глупо  делать
вывод: вторые часы подражают первым.”  Замечательная фраза против обвинителей разных писателей разных эпох в
повторении идеи. Короче, читать, читать и еще раз читать!

Красное и Черное – Стендаль

Единственная книга из классической литературы, которая попала в эту десятку. Это совсем не означает что другая классическая литература скажем в лице Диккенса не оказала на меня влияние, но Стендаль занимает тут особое место. Назвать главного героя романа – Жюлена Сореля, положительным смелое решение, но и отрицателным его не назовешь. Кто же такой Жюлен Сорель, дерзкий юноша решивший покорить сердце дамы из светсого обшества в то же время крутя роман на стороне с робкой красавицей? Не принадлежность ни к одному типу героя распространненой в литературе того времени является одной из отличельных черт книги, во всем остальном это роман строго следующий стилью письма в ту эпоху. Может Сорель это вовсе не юноша а символ Франции того времени, который не может решить признать в Наполеоне одиозного диктатора, или же боготворить его персону и считать спасителем Франции? Ответ не однозначен…

Бессмертие – Милан Кундера

Мое знакомство с Кундерой произошло в лице «Невыносимой легкости бытия», которому смело можно определить второе место в творчестве Чешского писателья. В случае «Бессмертия» все то же самое, только намного лучше, неизвестно является ли причинной этому факт, что роман был написан намного позже и Кундера уже будучи в намного более зрелом возрасте сумел охватить намного больше тем нежели в случае «Невыносимой легкости бытия» и тем самым написать глобальный роман, но разница очевидна. По словам Кундеры в предисловии вдохновением для него послужило движение руки женщины, можно лишь представить это движение, награжденная яркой индивидуальностью и принять наслаждение от целого романа. Книга читается на одном вздохе, сначала ты не понимаешь как можно писать о темах с первого взгляда ничего обшего, тут Гете разгуливают друг с другом, французы попадают в любовные истории, задумываются о бытности и лишь в конце все замыкается в один узел. Сушествует мнения что чем лучше книга тем труднее ее экранизировать, «Невыносимую легкость бытия» экранизировали с Джюлет Бинош в главной роли, «Бессмертие» пока что остается лишь литературным наследием.

Тропик Рака – Генри Миллер

Признаюсь честно – видеть одну четкую сюжетную линию у Генри Миллера у меня не получается… Да, роман является автобиографией и часть трилогии, но тут и там автор прыгает и касается разных тем, не мудренно потерять концетрацию, несмотря на это читая книгу я все никак не мог оторваться. Сам Миллер говоря о своей участи писателя говорит что вначале он решил писать, писать без какой либо конкретной идеи, но как можно больше, первый свои опыт он считает неудачним. «Тропик рака» далеко не первый опыт автора и далеко не неудачный. Мужской половой член изображенный на обложке книги которую я начал читать, подготовил меня к описаниям сексуальных сцен не раз описанных в «Тропике Рака», чего я меньше ожидал то это затяжные философские рассуждения от Миллера, книгу можно поделить следуюшим образом. Порнография… Философия… Порнография… Философия… Впечетления от прочитанного остаются надолго, поэтому так часто хочется вернуться в прочитанному.

Сирены Титана – Курт Воннегут

«Сирены Титана» была первой книгой которую я прочитал от Курта Воннегута, тогда я сразу понял что он станет моим любимым автором, после чего я прочитал почти все произведения этого классика Американской литературы, к сожалению прочитать такого же сильного произведения как «Сирены титана» мне не удалось. За гениальным юмором и иронией автора скрывается трагедия и размышления о бытности человека, поэтому не удивительно что в 80-ых Воннегут страдал сильной депрессией. Однажды разговаривая с приятелями мы завели разговор о другом британском классике Дугласе Адамсе, говорили мы тогда о фантастике и творчестве Адамса наряду с другими писателями, тогда я упомянул Воннегута и сравнил его с американским коллегой, более всего из-за сходства в юморе, в ответ я услышал бурные негодования, приятели утверждали что Воннегут намного серезнее и стоит на голову выше в плане важности, в обшем тогда я согласился, и правдо если Адамса можно с смелостью отнести к жанру фантастики то с Воннегутом торопиться не стоит, тут есть все и практический невозможно отнести это произведение к какому нибудь конкретному стилью. Несмотря на фантастику, который является базисом произведения в книге затрагиваются многие другие темы.

Валис – Филип Конрад Дик

«Вселенная это партия игры в шахматы в которую играет ребенок», за точность фразы не ручаюсь, но это предложение мне врезалось в память при прочтении романа. «Валис» я закончил за день, причем читая ее не дома а в кафе на улице, оторваться было невозможно, поэтому я жадно поглотил обемыстый том за несколько часов, уверен другие поступили бы также. Супер – другое определеные наити трудно, фантастика в прямом смысле слова, при чтении удивляешся как может человек в здравом уме написать такое, вообше Дика обвиняли в злоупотреблении наркотиков, читая «Валис» поверить в это не трудно, с другой стороны трудно поверить как человек находяшиися под наркотическим влиянием сумел сконцетрироваться над практический гениальной книгой. Честно говоря читая Дика мне было трудно наити аналогию в сфере фантастики прочитанной до нее, в принципе это и понятно так как Дик являлся пионером в своем роде, писатели – фантасты приблизительно того времени Азимов и Брэдбери  писали фантастику – классику в то время как Дик не переставал экспериментировать и не зря.

История Ночи – Хорхе Луис Борхес

«История Ночи» это сборник рассказов от Аргентинца Борхеса, единственный не роман в этом списке. Борхес не писал романов, так как считал что настоящее повествование лежит в рассказе и невозможно окончить ту или инную историю. Рассказы, эссэ и стихи вот что входит в сборник произведении от Борхеса. Приведу мое любимое стихотворение не только в творчестве Борхеса а вообше в поэзии:

НЕВЕДОМОЕ

Луна не знает, что она луна,
И светится, не ведая об этом.
Песок песку непостижим. Предметам
Не осознать, что форма им дана.
Не сходен мрамор выщербленной гранью
Ни с отвлеченной пешкой, ни с рукой,
Ее точившей. Вдруг и путь людской,
Ведущий нас от радости к страданью, --
Орудие Другого? Он незрим.
Здесь не помогут домыслы о Боге,
И тщетны колебания, тревоги
И плоские мольбы, что мы творим.
Чей лук стрелой, летящею поныне,
Послал меня к неведомой вершине?

Как просто и легко, не правда ли? И в то же самое время глубоко… Не буду писать о впечетлениях от других работ, пускай впечетлением послужит это стихотворение.

Замок – Франц Кафка

Кафка один из тех кто опередил время. Кафка – злои Гении и «Замок» одно из его гениальных произведении. Сюреализм, который заставляет дрожать, не понимать и в то же самое время не переставать читать. Кто такой землемер? И откуда он собственно взялся, разве можно начинать роман таким образом? К тому же в то время, когда литература следовала правилам, правила видно не для Кафки писаны, он может легко обоитись без них и одной левой повалить своих соперников, с «Замком» Кафка опередил не только свое время но и время сегодняшнее, думаю литературоведы еще долго будут ломать головы над символизмом Кафкы и вряд ли когда нибудь придут к обшему знаминятелью.