ლაშა ბუღაძის ვნევაბანი ანუ რატომ არ ვკითხულობთ ქართველები წიგნებს?

ლიტერატურული ასპარეზისა არ ვიცი, მაგრამ ის რომ ლაშა ბუღაძემ ბოლო პერიოდში ვებ სივრცეში ქართველი საზოგადოების “უწიგნურობის” კრიტიკით გაითქვა სახელი ნამდვილად ფაქტია.

არ ვიცი რამდენად უტყუარი ფაქტია, მაგრამ იმის ვარაუდიც შეიძლება რომ სულ ცოტა ხნის წინ ლიბერალის ბლოგზე გამოქვეყნებულ ბუღაძის წერილი “ძალადობა ქალიშვილებზე, მართლმადიდებლობა და ბრუტალური სექსი”  ერთგვარ გაღიზიანებულ პასუხს წარმოადგენს ამავე ვებ პორტალზე რამდენიმე დღის წინ განთავსებულ ტექსტზე, მოთვინიერებული მწერლობა  , ქვეცნობიერ დონეზე მაინც… ყოველშემთხვევაში, მე ასე მეჩვენება.

ამრიგად ბუღაძის სულ ახლად გამომცხვარი ახალი კრიტიკა ერთგვარი სერიის გაგრძელებას წარმოადგენს, “ადიო, დედაო ენავ” კი ამ სიკველის თუ სერიალის წინა ნაწილია. ამ ორ წერილს თუ წავიკითხავთ, ან სულაც უბრალოდ თუ გადავავლებთ თვალს მივხვდებით რომ ავტორი თითქოს კრიტიკულია, ხვეწნა მუდარაშია და ქართველ მკითხველს გაუთვითცნობიერობას აბრალებს, ოღონდ ამასთან ერთად ისაა პარადოქსალური რატომ სთხოვს ავტორი სხვას მისი წიგნების კითხვას თუ ამავდროულად უმეცრებას და უწიგნურობას აბრალებს?

კრიტიკა საჭირო მოვლენაა და ეს ჭეშმარიტებაა, მაგრამ როდესაც კრიტიკის ფორმად ლანძღვა გინებას და დაცინვას ირჩევ შენს კეთილზრახვებში მავანს შეიძლება ეჭვი შეეპაროს და ზოგმა უმადურმა “უწიგნურობა” და დაბოღმილობა დაგაბრალოს.

ზოგადად კი, როდესაც საუბრობ ერში წიგნის არაპოპულარობაზე, კი არ უნდა აგინო და დააბრალო სხვებს რომ “არიქა არაფერი გესმის,” არამედ პრობლემა გაანალიზო, მის საფუძვლებს ჩაუღრმავდე, მიხვდე რა არის ამის მიზეზი და სწორი “დიაგნოზის” დასმის შემდეგ გამოსავალი, იპოვო რა თქმა უნდა თუ გამოსავლის პოვნა გსურს. თუ არადა, რავარია შეტენო შენი არ გაყიდული წიგნი ადამიანს რომელიც შენივე თქმით არ კითხულობს?

არცერთი ერი გენეტიკურ დონეზე არ სარგებლობს წიგნის კითხვის კულტურით, ეს გამომუშავებული უნარია რომელიც სხვადასხვა საზოგადოებაშა მიღწევადია, კვლავ რა თქმა უნდა თუ ასეთის გამომუშავება გსურს.

ისე კი გასაკვირია რატომ ვითხოვთ დღეს ამ ეტაპზე იმას რომ ხალხი ლიტერატურას, მითუმეტეს ქართულ ლიტერატურას კითხულობდეს? დღეს კი არა, ქართული ლიტერატურა ზენიტში ყოფნის დროსაც კი ვერ უწევდა სათანადო კონკურენციას მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკას და რატომ არის გასაკვირი ამ ეტაპზე ის რომ  მკითხველი საშუალო დონის მწერლების(მოდით გულახდილები ვიყოთ) კითხვით არ იქცევს თავს?

ბუღაძეს ისაც უკვირს რატომ აკრიტიკებს მავანი მაშინ როდესაც მისი ან სხვა თანამედროვე ქართველი მწერლის წიგნი არ წაუკითხავს. არც ამაშია გასაკვირი, საქმე ისაა რომ როდესაც მას მედიის საშუალებებში უწყვეტ, 24/24 საათიან რეჟიმში ჩნდები, ლოგიკურია დაასკვნა რომ ამ დროს საკუთარ თავს ან თუნდაც მხოლოდ ლიტერატურას აღარ ეკუთვნი, ხდები საზოგადოებრივი პროდუქტი, პოპ პროდუქტი.

ამ პროდუქტობას კი თავად ირჩევ იმ მომენტში როდესაც “კლიშეებზე” იწყებ საუბარს, როდესაც უკბილოდ ხუმრობ, როდესაც წინასწარ იცი რომ საზოგადოებაში სადაც აბსოლუტური უმრავლესობა მორწმუნეა, აუცილებლად “აიტაცებს” შენს პროდუქტს.  ამ ვითარებაში კი გაუგებარია რატომ უნდა დააბრალო საზოგადოებას კლიშეებზე რეაგირება, მაშინ როდესაც ამ კლიშეს თავად ქმნი.

ასე მაგალითად, გარდა იმისა რომ კეტი პერი მღერის. ის ასევე საზოგადოების გულმოდგინე “მზერის” ობიექტია, მისი პირადი ცხოვრება უფრო საინტერესოა საზოგადოებისთვის ვიდრე მისი (მოდით კვლავ გულახდილები ვიყოთ) საშუალო დონის სიმღერა. მაგრამ კეტი პერის,არ უკვირს, მღერის “ბეიბი იუ არ ფაირვორკ,” ესწრება “სვეწკ ტუსოვკებს და ზოგადად ცხოვრების უხარია. ამავე დროს, იან ტიერსენის ცხოვრებით ნაკლები ინტერესდება, მაგრამ ის მაინც ბედნიერია, იმ მარტივი მიზეზის გამო რომ მის შემოქმედებას ტირაჟირება და “შეტენვა” არ სჭირდება.

არაფერი ცუდია იმაში იყო პოპ კულტურის ნაწილი, პირიქით ბევრი ამისკენ ისწრაფის, უბრალოდ გასაკვირია ის რომ ზოგიერთი მწერალი (რომელიც ეპატაჟით ცდილობს ფონს გავიდეს) ითხოვს მისი ნამუშევარის როგორც ჭეშმარიტი ხელოვნების დაფასებას(არადა, ბორხესიც კი არ ითხოვდა ამდენს).

“ქალიშვილების ძალადობაში” ლაშა ბუღაძეს საკუთარი არგუმენტაციის გასამართლებლად აკა მორჩილაძის სიტყვები მოაქვს. აკა მორჩილაძემ ცოტა ხნის წინ ისიც თქვა რომ “ქართველებს დიდი თვალები გვაქვს,” ეს კი ხშირად მთლიანი სურათის დანახვაში გვიშლის ხელს, ამიტომაც როდესაც მწერალი საკუთარი ნაწარმოების პოპულარიზაციისთვის “კლიშე სათაურებს” ირჩევს ან თუნდაც საზოგადოებას “კლიშე” ფრაზებით მიმართავს მაინც ბედნიერი უნდა იყოს, ეს ხომ მისი არჩევანი იყო?

აკი ნათქვამია, “რასაც დათესავ, იმას მოიმკიო.” “არაკითხვადობა” შეიძლება ნაკლებად მაგრამ როგორც ჩანს ქართველებს “პრეტენზიულობა” ოდითგანვე გვახასიათებდა და ეს ანდაზაც ეტყობა გარკვეულ საჭიროებამ შექმნა.

One thought on “ლაშა ბუღაძის ვნევაბანი ანუ რატომ არ ვკითხულობთ ქართველები წიგნებს?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s