იტალო კალვინოს კოსმიოკომიკური ისტორიები [რეცენზია წიგნზე]

calvino

იტალო კალვინოს ნაწარმოებები უცნაურია. უცნაურია თავისი სტრუქტურით, შინაარსით, გმირების არაორდინალურობით და ჟანრების აღრევით. აქ ყველაფერია; ფენტეზი, ფანტასტიკა, ფილოსოფია… ეს ყველაფერი კი კალვინოს პროზაულ ნაწარმოებებს პრაქტიკულად პოეზიად აქცევს.

კოსმიოკომიკური ისტორიები მოკლე ნოველებისგან შემდგარი ნაწარმოებია. აქ გმირებს ავტორი სახელების მაგივრად ფორმულებად მოიხსენიებს. ასე მაგალითად: Qfwfq და Ph(i)nko ნაწარმოების გმირები არიან, პირველი მამაკაცია, მეორე კი მდედრობითი სქესის წარმომადგენელი.

ნაწარმოებში კალვინოს ხშირ შემთხვევაში მეცნიერული ფაქტები მოჰყავს, რომელთა მეშვეობითადაც ის სამყაროს ევოლუციაზე საუბრობს.  თუმცა, საინტერესო ისაა თუ როგორი პოეტურობით მოგვითხრობს ავტორი ამ ისტორიებს. კრებულის ერთ-ერთი ნოველა, “ყველაფერი ერთ წერტილში” აღწერს მეცნიერულ თეორიას იმის შესახებ, რომ თავიდან სამყარო ერთ წერტილში იყო მოქცეული და მხოლოდ მოგვიანებით დაიწყო გაფართოება. თუმცა, ავტორის ვერსია სამყაროს შექმნის შესახებ არა მეცნიერული, არამედ თავისებურ ინტერპრეტაციას წარმოადგენს. ერთ-ერთი მთავარი არგუმენტი ამ შემთხვევაში სიყვარულია (ჩემი თარგმანი რუსულიდან) :

“მაშინ როდესაც სენიორა Ph(i)nko-მ წარმოთქვა “…ეჰ ლაფშა, ბიჭებო…” – წერტილმა რომელშიც ყოველი ჩვენთაგანი იყო, გაფართოება და გადიდება დაიწყო, რომელიც სიდიდეში ათეულობით სინათლის წელიწადს, სინათლის საუკუნეს და მილიარდობით სინათლის ათასწლეულებს აღწევდა და ყოველი ჩვენთაგანი სამყაროს სხვადასხვა კუთხეში მოგვისროლა, ის კი თვითონ რაღაც ენერგიად გარდაიქმნა – ის, ან სინათლედ ან სითბოდ იქცა – ზუსტად არ ვიცი, სწორედ რომ ის სენიორა Ph(i)nko რომელიც ჩვენს ჩაკეტილ, ცეროდენა სამყაროში ერთადერთი იყო, რომელიც გულუხვობის ბიძგისთვის აღმოჩნდა მზად (‘ეჰ ბიჭებო, რა ლაფშას გაჭმევდით ეს ადგილი ოდნავ დიდი რომ ყოფილიყო), აბსოლუტური სიყვარულის ბიძგისთვის, რომელმაც ერთ წამში დაუდო საფუძველი სივრცის, დროის და სამყაროს მიზიდულობის ცნებას…”

კოსმიოკომიკური ისტორიების კიდევ ერთი ნოველა “მანძილი მთვარემდე” ასევე სასიყვარული ისტორიაზე მოგვითხრობს. “მანძილი მთვარემდე” უცნაური ისტორიაა, რომლის ნარატივიც თითქოს მკითხველის  ქვეცნობიერამდე აღწევს. ამბის მოყოლის მაგივრად, თქვენი და ჩემი დროის ეკონომიის, თუმცა უფრო მეტად საინტერესო ანიმაციის გაცნობის, მიზნით აი ამ მოკლე ანიმაციის ყურებას გირჩევთ. 

რამდენადაც ბანალურად არ უნდა ჟღერდეს ალბათ საჭიროა იმის თქმა, რომ კალვინომ დროს გაუსწრო და მე-20 საუკუნეში არსებული ლიტერატური დოგმატები უარყო. მან წერის ახალი სტილი შემოიღო. ამის მაგალითად იმ ფაქტის მოყვანა შეიძლება, რომ ავტორს მისი თანამედროვე კრიტიკოსების უმრავლესობა არასერიოზულად აღიქვამდა და მისი ნაწარმოებების  დაფასება მხოლოდ 90-იან წლებში დაიწყეს.

ბოლოს იმის თქმა შეიძლება, რომ კოსმიოკომიკური ისტორიები მარტივი წასაკითხი არაა. დამწყებ მკითხველს რომელიც სწორხაზოვან ნარატივსაა შეჩვეული, კითხვისას შეიძლება ძილიც კი მოერიოს, თუმცა თუ საკუთარ თავს ლიტერატურის მოყვარულად თვლით, კალვინო წასაკითხ ავტორების სიაში ნამდვილად უნდა შეიყვანოთ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s