ტარანტინოს “ჯანგოს” როლი პოპ კულტურასა და “ისტორიაში” [+ სცენარი ბონუსად]

django1

ქვენტინ ტარანტინოს პატივს ოდნავ მაინც თუ სცემთ, ჩემს აზრს მისი ბოლო ნამუშევარის, “ჯანგოს” ავკარგიანობის შესახებ, ისევე როგორც ნებისმიერ სხვა რეცენზიას,  თქვენთვის არავითარი მნიშვნელობა არ უნდა ჰქონდეს. ამიტომაც, ამ პოსტში ფილმის სუბიექტურ თუ ობიექტურ შეფასებას არ ვაპირებ და ამის ნაცვლად მოკლედ ვისაუბრებ “ჯანგოში” წარმოჩენილი თემატიკის კულტურული მნიშვნელობის შესახებ.

“ჯანგოს” მთავარ თემას მონობა წარმოადგენს. ტარანტინოს თუ დავუჯერებთ და ჰოლივუდის  წარსულს თვალს გადავავლებთ, აღმოვაჩენთ რომ ამ თემაზე პოპ კულტურაში პრაქტიკულად არავის უსაუბრია. გასული საუკუნის ჰოლივუდი სავსეა ვესტერნებით, ფილმებით რომლებიც მე-19 საუკუნეს აღწერენ, მაგრამ ამ აღწერაში იშვიათად თუ შეხვდებით მონებს, ან თუ შეხვდებით – მხოლოდ გაკვრით. ასეთი ფილმების ყურებისას, მაყურებელს ავიწყდება რომ ეს მოვლენა ნამდვილად არსებობდა ამერიკის ისტორიაში.

ფილმის კომენტირებისას ტარანტინომ არაერთხელ განაცხადა რომ მონობის თემა მიჩქმალულია და ამ ფილმით მან მის შესახებ პრაქტიკულად პირველმა განაცხადა. ამ განაცხადს კი მისივე აზრით აუცილებლად მოჰყვება განხილვები და პოპ კულტურის, თუ ჰოლივუდის დონეზე საკითხის უკეთ შესწავლა. ტარანტინოს აზრით მიუხედავად იმისა რომ ამერიკაში მონობა  დიდი ხანია მოისპო, პრობლემა სხვა სახით განაგრძობს არსებობას და ის არსად წასულა. “ჯანგოს” დასკვნით ნაწილში რეჟისორი ამაზე მინიშნებას აკეთებს როდესაც სამუელ ელ ჯექსონის ანტიგმირი ფილმის პროტაგონისტს დაახლოებით შემდეგ შინაარსის ფრაზას მიაძახებს: “ქენდილენდი ყოველთვის არსებობდა და ყოველთვის იარსებებს”.  ქენდილენდი პლანტანციაა სადაც მონობაში ბევრი შავკანიანი იმყოფება და რომელიც მონათფლობელობის ერთგვარი სიმბოლოა.

თუ დავუშვებთ, რომ ჰოლივუდი წარსულში მონობის თემას გაკვრით მაინც ეხმაურებოდა, ის ნამდვილად  არ საუბრობდა რომელიმე შავკანიანი მონის გმირობის შესახებ. მონა მონა იყო, ის განწირული იყო და თავის სიმართლეს ვერასდროს დაამტკიცებდა. ტარანტინო ამ შემთხვევაში  პირველად კინომატოგრაფიის ისტორიაში თავისუფალ დაშვებას აკეთებს; მისი ფილმის შავკანიანი გმირი ნამდვილად გმირია და მისი მთავარი მისია ძველი ეპოსების მსგავსად მიჯნურის გადარჩენაში გამოიხატება. ამ კონტექსტში კი გაუგებარია თუ რა მოტივი ამოძრავებდა ცნობილ შავკანიან რეჟისორ სპაიკ ლის, რომელმაც განაცხადა რომ “ჯანგოს” ნახვას არ აპირებს და ტარანტინო მისი წინაპრების უპატივცემულობაში დაადანაშაულა (ამას ის ფილმის ნახვის გარეშე აცხადებს!). 

გასაკვირი არაა რომ ტარანტინო ისტორიის თავისებურ ინტერპრეტაციას ახდენს – მიუხედავად მონობისა, ჯანგო ცოლიანი კაცია. ეს იმ დროისთვის მონებისთვის წარმოუდგენელი იყო, რადგანაც ოჯახის შექმნის ფუფუნება მხოლოდ თავისუფალ ადამიანებს ჰქონდათ. ცოლიანი მონა? ჰმმ…

თუ მონებს შორის ქორწინების მაგალითების თაობაზე თეორიული კამათი შეგვიძლია (იქნებ არსებობდა ასეთი მაგალითებიც) ფილმის აშკარად ფიქტიურ ელემენტს მანდინგოს ჩხუბები წარმოადგენენ. მანდინგოს შესახებ ერთ-ერთ სტატიაში ავტორს რამდენიმე ამერიკელი ისტორიკოსის ციტატა მოჰყავს, რომელიც მონებს შორის ერთგვარი გლადიატორულ ბრძოლებს უარყოფს. საქმე ისაა რომ მონათმფლობელებისთვის მონა საკუთრებას, შესაბამისად მატერიალურ სიკეთეს წარმოადგენდა და ამ მატერიალური სიკეთის დაკარგვა, ანუ მონის გარდაცვალება სერიოზულ ზიანს აყენებდა მის ბიუჯეტს. თუმცა, ტარანტინოს ისტორიის ამ ინტერპრეტაციაში მაინცდამაინც დიდ აზრს არ უნდა ვეძებდეთ – საქმე ისაა რომ “მანდინგო” 1975 წელს გადაღებული ფილმია, რომლის მთავარ თემასაც სწორედ რომ მონებს შორის ბრძოლები წარმოადგენენ.

ასეთია “ჯანგოს” პოპ კულტურის მითოლოგია ზედაპირულ დონეზე და იმ დროს როდესაც ფილმის მხატვრულ ღირებულაბაზე დავა უკვე დაწყებულია, როგორც ჩანს მისი თემატიკაც არაერთგვაროვან აზრებს და დისკუსიებს წარმოშობს. იქნებ ასეც უნდა იყოს და იქნებ ფილმის მხატვრულ ღირებულებაზე მეტად, ამ შემთხვევაში მისი თემა უფრო მნიშვნელოვანია?

ყველაფერს დრო გვიჩვენებს, მანამდე კი ტარანტინოს შემოქმედების განსაკუთრებულ მოყვარულებს “ჯანგოს” სცენარს ვთავაზობ. 

2 thoughts on “ტარანტინოს “ჯანგოს” როლი პოპ კულტურასა და “ისტორიაში” [+ სცენარი ბონუსად]

  1. LiLaC

    მონებს შორის ქორწინება, მგონი, არსებობდა. ზუსტად არ მახსოვს, რადგან ღრმა ბავშვობაში მაქვს წაკითხული, მაგრამ “ბიძია თომას ქოხშიც” ჰო ვხვდებით მონათა ოჯახებს😕

    Reply
  2. Fei Bukowski

    აი სულ მიჩნდება ხოლმე შეკითხვა ტარანტინოს რომ სხვა ეპოქაშ ეცხოვრა , მაგალითად post-war ევროპაში რა სიგიჟეებს გადაიღებდა

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s