რას ვკითხულობ. დეკემბერი-იმედგაცრუებების და აღმოჩენების თვე

ვერ გავიგე, მომეწონა თუ არა სტენლი ფიშის “როგორ დავწეროთ და წავიკითხოთ წინადადება” (How to read a sentence and how to write one). როგორც სათაურიდან ჩანს წიგნი წერის ხელოვნებას ეხება, რომელიც ერთი მხრივ ძალიან კარგი წერის ნიმუშებს გვთავაზობს, მაგრამ მეორე მხრივ ალაგ-ალაგ მოსაწყენიც კი არის. მე ძალიან მომეწონა ჯონ აპდაიკის მაგალითი, რომელიც ბეისბოლის მატჩის კომენტირებისას ასეთ ფრაზას იყენებს “ის [ბურთი] უკვე წიგნებში იყო მაშინ როდესაც ჯერ კიდევ ცაში იმყოფებოდა” (It was in the books while it was in the sky”). მე პირადად ამ წიგნის წაკითხვას გირჩევდით, მაგრამ მხოლოდ იმიტომ რომ სწორედ ასეთი კარგი მაგალითებით სავსეა და არა იმიტომ რომ მას წერის სწავლა შეუძლია (ნამდვილად არ შეუძლია).

არ ვიცი რას დავაბრალო, ერთგვარ ლიტერატურულ სნობიზმს თუ მოდას სტივენ კინგზე,  მაგრამ ამ მწერლის წიგნებს ხელში ცოცხალი თავით არ ვიჭერდი, ამიტომაც კრებულმა “გულებმა ატლანდიდაში” (Heart in Atlantis) სასიამოვნოდ გამაკვირვა. კრებული ორ ნოველისგან და სამი მოთხრობისგან შედგება. ხუთივე ნაწარმოები არაპირდაპირ, თუმცა ირიბად დაკავშირებულია. ეს პირველ რიგში იმაში გამოიხატება, რომ ყველა მთავარი გმირი ბეიბი ბუმერების თაობას წარმოადგენს, ნაწარმოებები კი მათი ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპის შესახებ მოგვითხრობენ.

მიუხედავად იმისა რომ თომას პინჩონი მე-20 საუკუნის ამერიკული ლიტერატურის ერთ-ერთ თვალსაჩინო ფიგურად მიიჩნევა, გავბედავ და ვიტყვი რომ მისი “აცხადებენ ლოტ 49-ს” (The Crying of Lot 49)  საერთოდ არ მომეწონა, ან უბრალოდ ვერ გავიგე. ნაწარმოები პოსტ მოდერნიზმის სანიმუშო მაგალითად ითვლება, მე კი ამ ჟანრთან მწყრალად ვარ, ასე რომ მაპატიეთ, ვერაფერს ვიტყვი.

ჯონათან ლეთემის “გავლენის ექსტაზი” (The Ecstasy of Influence) ერთი დიდი გაუგებრობაა. უფრო სწორედ, ვფიქრობ წიგნის სათაური მთლიანოაბში არ ამართლებს შინაარსს. არის ძალიან საინტერესო მონაკვეთები, მაგალითად იქ სადაც ავტორი საუბრობს პოპ კულტურაზე და სხვადასხვა გავლენებზე, “მოპარვებზე” და დამთხვევებზე, მაგრამ საბოლოო ჯამში ძალიან ხშირ შემთხვევაში უხვევს თემას და პერსონებზე გადადის. მაგალითად, ჯეიმს ბრაუნზე საუბარს ავტორი წიგნის მეხუთედს მაინც უთმობს, რომელიც ნეიტრალურ მკითხველს ასეთი დოზით ალბათ არ დააინტერესებს. “აჯაფსანდალის” მთავარი მიზეზი ალბათ მაინც ისაა, რომ წიგნი წარმოადგენს ავტორის  მიერ სხვადასხვა წლებში დაწერილი სტატიების კრებულს, რომლებიც ერთ ნაწარმოებად ვერ შეიკრა.

სასიამოვნო აღმოჩენა იყო დიდი ინგლისელი მწერლის, გრეემ გრინის ნაწარმოები “ძალაუფლება და დიდება” (The Power and the Glory). თუ ამ სიიდან რომელიმე წიგნის წაკითხვას გადაწყვეტთ, სწორედ რომ ამ რომანს გირჩევდით. მარტო ეს წინადადება რად ღირს, “სიტყვა ‘სიცოცხლე’ ტაბუს წარმოადგენდა, ის სიკვდილს გახსენებდათ,” ან ეს, “ბედნიერება კვლავ გარდაიცვალა, ისე რომ  სუნთქვაც კი ვერ მოასწრო”.

ასევე იმედგაცრუებაც შეიძლება ჩავთვალოთ მალკოლმ გლადველის ბესტსელერი “დავითი და გოლიათი” (David and Goliath). ამ წიგნისგან გაცილებით მეტს ველოდი, საბოლოოდ კი შემრჩა პრინციპში სასიამოვნო წასაკითხი, მაგრამ არასაკმარისად “მეცნიერული” მიდგომა. არადა, ავტორს განზრახული ჰქონდა დავითის და გოლიათის ლეგენდის “გაშლა” და ისტორიიდან იმ მაგალითების მოყვანა როდესაც “სუსტი” მოწინააღმდეგე ამარცხებდა “ბოროტს”, რაც თავისთავად საინტერესო თემაა. სამწუხაროა, რომ გლადველი მხოლოდ ზედაპირზე ტივტივებს.

არიან ბუმბერაზი ავტორები და ერთ-ერთ ასეთად მიიჩნევა გუნტერ გრასი. უნდა ვაღიარო რომ აქამდე ამ ავტორს არ ვიცნობდი, მაგრამ მისი ერთგვარი მხატვრული ბიოგრაფიული “ყუთის” ( Die Box) წაკითხის შემდეგ ამ ავტორის სხვა ნაწარმოებს ალბათ დიდი ხანი არ მოვკიდებ ხელს. მოკლედ რომ ვთქვათ, მეუცხოვა და ვერანაირი ემოცია ვერ დამიტოვა, იქნებ სწორედ იმიტომ რომ ავტორს არ ვიცნობ?

არაუშავდა ანა ლამოტის Bird by Bird: Some Instructions on Writing and Life-ს. ავტორი საკუთარი ლიტერატურული წიაღსვლებზე მაგალითების მოყოლით ცდილობს ისაუბროს წერის ტექნიკაზე. ავტორი ლექტორია და ახალგაზრდა მწერლებს უკითხავს ლექციებს, ამიტომაც წიგნი სავსეა მაგალითებით მისი პროფესიული კარიერიდან. თუმცა, ისევ და ისევ, წიგნს არაუშავს, მაგრამ არაფერი განსაკუთრებული…

ნოემბრის მიმოხილვა.

ოქტომბერი.

One thought on “რას ვკითხულობ. დეკემბერი-იმედგაცრუებების და აღმოჩენების თვე

  1. Pingback: წიგნების რეცენზიები ლობჟანიძისგან. როალდ დალიდან ფიოდორ დოსტოევსკამდე. | ლობჟანიძის ბლოგი აქც

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s