თბილისის მე-15 საერთაშორისო კინოფესტივალი. პირველი შთაბეჭდილებები.

IMG_8528

“პრეზიდენტის” ვარსვკლავი დაჩი ორველაშვილი ფესტივალის გახსნაზე ყურადღების ცენტრში მოექცა.

მიუხედავად იმისა, რომ ქართველ კრიტიკოსთა და ზოგადად საზოგადოების დიდი ნაწილი თბილისის მე-15 კინოფესტივალის გახსნის ფილმის „პრეზიდენტის“ არ მოწონებაზე შეთანხმდა, მე მოჰსენ მახმალბაფის ამ ნამუშევარს ასე მარტივად ხელს არ ვკრავდი. ვფიქრობ “პრეზიდენტი” იმ ფილმების რიცხვს განეკუთვნება რომელსაც რადიკალურად განსხვავებული რეაქცია შეიძლება მოჰყვეს სხვადასხვა ქვეყანაში და საზოგადოებაში. მართალია თავად რეჟისორმა გაგვაფრთხილა, რომ მისი ფილმი არა ერთი კონკრეტული, არამედ ზოგადად ბევრი “სხვადასხვა ადგილის” შესახებ იყო, ვფიქრობ ერთია თუ როგორ აღიქვავდა მას დემოკრატიული ქვეყნის მოქალაქე და მეორე, ნაკლებად დემოკრატიული სახელმწიფოში მცხოვრები ადამიანი. ამ ფაქტორს ემატება ისიც, რომ ფილმი საქართველოშია გადაღებული და მთლიანად ქართულ ენაზეა. ერთი წამით წარმოიდგინეთ, თუ რაოდენ განსხვავებული იქნება, სიტყვაზე ჰოლანდიაში მცხოვრები ადამიანის, რომელსაც საქართველოს შესახებ გაკვრით თუ გაუგია და ქართული ენა ცხოვრებაში არ მოუსმენია, მიღებული შთაბეჭდილება ქართველი მაყურებლის გამოცდილებისგან. კიდევ ერთი მიზეზი თუ რატომ შეიძლება ქართველ მაყურებელს ნაკლებად მოსწონებოდა “პრეზიდენტი” განსხვავებით დასავლელი კრიტიკოსებისგან არის ის, რომ ფილმი რეალურად კლოუნადაა, ქართველებს კი კლოუნადა უფრო რეალურ ცხოვრებაში და პოლიტიკაში მოგვწონს ვიდრე კინოში ან თუნდაც ცირკში, შეიძლება იმიტომ, რომ ზედმეტად სერიოზულად აღვიქვავთ საკუთარ თავს და თუნდაც ეკრანზე ჩვენი ქვეყნის დანახვა მაინცდამაინც არ გვსიამოვნებს. ბოლოს, უშუალოდ ფილმზე იმის თქმა შეიძლება რომ “პრეზიდენტი” არ განეკუთვნება შედევრების რიცხვს, მაგრამ ამავდროულად მისი “საშინელი” ფილმების რიცხვში გაყვანა არასერიოზული დამოკიდებულებაა.

ვფიქრობ რადგანაც კინოფესტივალის მიმოხილვაზე მაქვს საუბარი და არა ცალკეულ ფილმებზე როგორც განყენებულ მოცემულობაზე,  აუცილებლად უნდა შევეხო ორგანიზების ხარიხს. ოდნავ მაინც რომ მქონდეს იმის იმედი რომ ამ მხრივ არსებულ ხარვეზებზე თვალის დახუჭვა ფესტივალის დონეზე მომავალ წელს აისახება, გავჩუმდებოდი და მხოლოდ ფილმების გარჩევით შემოვიფარგლებოდი, მაგრამ სამწუხაროდ თუ საბედნიეროდ საპირისპიროში ვარ დარწმუნებული. ალბათ თავისუფლად შეიძლება თვალის დახუჭვა უშუალოდ გახსნაზე სადაც შესვლაზე ისეთი ამბები ტრიალებდა ადამიანს ოთხმოოცდაათიან პურის რიგებზე ნოსტალგიას აღგიძრავდა, მაგრამ ის რომ მეორე დღეს, როდესაც ადამიანები ფესტივალზე უკვე ნაყიდი ბილეთებით მიდიოდნენ და ხშირ შემთხვევაში სპეციალურად კინოჩვენების გამო სამსახურიდან დროზე ადრე თავისუფლდებოდნენ, ფილმების დიდი ნაწილი როგორც მინიმუმ ნახევარ საათიანი დაგვიანებით იწყებოდა, მართლაც რომ აღშფოთების ღირსია. ფესტივალი უკვე 15 წელია რაც არსებობს და ნამდვილად წარმოადგენს დადებით მოვლენას ჩვენი ქვეყნის ცხოვრებაში, თან წელს მშვენიერი საფესტივალო პროგრამა არის წარმოდგენილი, თუმცა 21-ე საუკუნის მეორე დეკადაში ალბათ დროა წინ წავიდეთ და უფრო მეტი მოვითხოვოთ იმ იმედით რომ მე-16 ფესტივალი ორგანიზების მხრივ წინაზე ცოტათი მაინც უკეთესი იქნება.

ზუსტად ორმოცწუთიანი დაგვიანებით დაიწყო “ყოველდღიური ამბოხი,” (Everyday Rebellion) ფილმი სამოქალაქო აქტივიზმზე და მიუხედავად იმისა რომ დაბრაზში ათ ადამიანზე ნაკლები ვისხედით, ვფიქრობ ეს ნამუშევარი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია ამ ფესტივალზე წარმოდგენილ დოკუმენტურ ფილმებს შორის. ალბათ არასწორი იქნება ფილმის მხატვრულობის და ტექნიკური მხარის შეფასება (მიუხედავად იმისა რომ ამ მხრივ არ დაეწუნება), რადგანაც პირველ რიგში შეიძლება ითქვას, რომ თავად ფილმი არის აქტივიზმის ერთ-ერთი გამოვლინება რომლის მიზანიც არის აუწყოს მაყურებელს, თუ როგორ შეიძლება მშვიდობიანი გზებით იბრძოლოს უფრო სამართლიანი მსოფლიოსათვის და ასევე ზოგადად იმ წარმატებული აქტივისტების შესახებ (“ფემენი”, “დაიკავე უოლ სტრიტი და ა.შ.”). ფილმი ფესტივალის ფარგლებში მეორედ იქნება ნაჩვენები, ასე რომ დაინტერესების შემთხვევაში ის შეგიძლიათ რუსთაველის დარბაზში შაბათს (6 დეკემბერს) იხილოთ.

ფესტივალის მეორე დღეს, სამშაბათს კინოფესტივალის მთავარ მოვლენად წლევანდელი კანის კინოფესტივალის გამარჯვებული, “ზამთრის ძილი” გახდა. ასევე ყველაზე დიდი, ოღონდ ფესტივალის წუნი ალბათ იმაში მდგომარეობდა, რომ ამ ფილმის ჩვენება, რომელზეც რა გასაკვირია და ყველაზე დიდი მოთხოვნა იყო ერთ-ერთ ყველაზე მცირე დარბაზში გადაწყდა. ორგანიზატორების განცხადებით ასეთი გადაწყვეტილება იმიტომ იქნა მიღებული, რომ სწორედ ამ დარბაზში მიმდინარეობს იმ ფილმების ჩვენება, რომლებიც “ევროპული კინოს ფორუმის” კატეგორიას განეკუთვნებიან. ვფიქრობ ორგანიზატორებს გამონაკლისი რომ დაეშვათ და ოქროს პალმის რტოს მფლობელს თუნდაც დიდ დარბაზში გაეშვათ, ამის გამო არავინ დაძრახავდა, მითუმეტეს ფილმმა ნამდვილად გაამართლა იმედები და წლევანდელი კანის კინოფესტივალის ღირსეულ გამარჯვებულად შეგვიძლია მივიჩნიოთ. ვფიქრობ “ზამთრის ძილი” მკაცრად კინოს ფარგლებში არ უნდა მოვაქციოთ, ყურებისას ერთ-ერთ მომენტში ისიც კი მომეჩვენა რომ თანამედროვე თურქი რეჟისორის, ნური ბილგე ჯეილანის ფილმს კი არა, არამედ კლასიკური რუსული ლიტერატურის, თუნდაც დოსტოევსკის რომანს ვკითხულობდი. მერე ჩეხოვიც კი გამახსენდა და ბოლოს სარტრიც. ჯეილანი ჯადოსნურ, მაგრამ ძალიან რეალისტურ სცენაზე აგდებს მაყურებელს, სცენაზე სადაც არ გვხდება ცალსახად დადებითი თუ უარყოფითი გმირი და ძალიან გრძელი და ეგზისტენციალისტური დიალოგებით აიძულებს მაყურებელს შევიდეს სამყაროში, რომლის დახასიათებაც შექსპირის პერეფრაზით შეიძლება, “მთელი სცენა მსოფლიოა და ყოველი მსახიობი ადამიანი”.

მომავალ პოსტში იხილავთ ფილმების „სიმინდის კუნძული,“ „მოხეტიალე ძაღლები“ და „ცხენები ჩვენში“ განხილვას. ამ ფილმების ხილვა მაყურებელს კინოფესტივალის მესამე დღეს, ოთხშაბათს შეეძლება.

2 thoughts on “თბილისის მე-15 საერთაშორისო კინოფესტივალი. პირველი შთაბეჭდილებები.

  1. ChaiDiani

    მე ფესტივალის ,,ღირსებად ” მივიჩნევ რეტროგრად მაყურებლებს, რომლებიც მუდამ ფალოსოფიურ სიღრმეებს ეძებენ და რეჟისორიგან მათ სიღრმისეულ შეკითხვებზე პასუხის გაცემას მოითხოვენ.

    Reply
  2. Pingback: თბილისის მე-15 საერთაშორისო კინოფესტივალი. მესამე დღის მიმოხილვა. | ლობჟანიძის ბლოგი აქცენტით

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s