Category Archives: სპეცინტერვიუ

21-ე საუკუნეში ტვინი ორჯერ უფრო სწრაფად მუშაობს, ინტერვიუ ნინა ახლოურთან

რუბრიკის მორიგი სტუმარი სახელმწიფო მართვის სპეციალისტი, ჟურნალისტი და ბლოგერი, ნინა ახლოური, საუბრობს ელექტრონულ მუსიკაზე, ჰედონიზმზე და მოდაზე.

როგორია კარგი ელექტრონული მუსიკა? ცუდი? მაგალითები თუ შეგიძლია გაგვიზიარო?

 

კარგ და ცუდ ელექტრონულ მუსიკაზე დაუსრულებლად შეიძლება კამათი. ამ საკითხზე ელექტრონული მუსიკის მსმენელები ვერასოდეს შეთანხმდებიან. წარმოიდგინე, რომ გკითხონ, რომელია კარგი და რომელი ცუდი – კლასიკური როკი თუ ინდი როკი? სწორედ ამიტომ, ვერასოდეს გიპასუხებ, რომელია უკეთესი, ემბიენტი თუ ჰაუსი. ელექტრონული მუსიკის ყველა ჟანრს თავისი ღირსება გააჩნია, თუმცა შეიძლება ობიექტურად მსჯელობა იმაზე, თუ რომელია უფრო ინტელექტუალური. IDM (Intelligent Dance Music) უფრო რთული მუსიკაა, ვიდრე, ვთქვათ, ევროდენსი და ბენი ბენასის მარტივი რიტმები. ჩემთვის საუკეთესო ელექტრონული მუსიკა ტრიპ-ჰოპია, რადგან ესაა მუსიკა ჩარჩოების გარეშე. მასში ყველაფერია – რეგი, ჰიპ-ჰოპი, ბლუზი, როკი, ფსიქოდელია, ტრანსი, ემბიენტი, ჯაზი… ჩემი სუბიექტური აზრით, კაცობრიობას ჯერ არ შეუქმნია ასეთი მრავალფეროვანი მუსიკალური ჟანრი, თანაც სენსუალიზმის ასე მკვეთრად გამოხატული ელემენტებით.

 

საერთოდ კი, ელექტრონული მუსიკის სხვა მიმდინარეობებისგან ცალკე განხილვა უკვე თითქმის შეუძლებელია. ბოლო წლებში თითქმის ყველა სტილი ელექტრონიზირდა, თუ შეიძლება ასე ითქვას. ელექტრონული საუნდი თანდათან სულ უფრო პოპულარული ხდება და ამას არანაირი კავშირი არ აქვს ტექნოლოგიების განვითარებასთან, რადგან პირველი ელექტრონული ინსტრუმენტი ძალიან დიდი ხნის წინ გაჩნდა, 1901 წელს, მუსიკალურმა მიმდინარეობამ კი სადღაც სამოცი წლის შემდეგ დაიწყო ჩამოყალიბება და კიდევ უფრო გვიან გახდა პოპულარული მასებს შორის. ეს მიმდინარეობა ძალიან სპეციფიკურია იმ მხრივ, რომ მის მოწონება-სმენადობას განაპირობებს არა ადამიანის გემოვნება, არამედ ის, თუ როგორ აქვს მას ტვინი მოწყობილი. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ტექნო რიტმი იწვევს ცვლილებას ტვინის მუშაობის რიტმში, ანუ ის იძულებული ხდება, მისი მოსმენის დროს გადაეწყოს ტექნო-სიხშირეებზე, რაც არც ისე ბუნებრივია ზოგადად ადამიანისთვის, თუმცა ალბათ არა თანამედროვე, 21-ე საუკუნის პირმშოსთვის. ტექნოკრატიის ეპოქამ ადამიანში ბევრი ცვლილება გამოიწვია და ეს არ ეხება მხოლოდ ჰომო ფაბერისეულ მანიაკალიზმს და ზოგად ფასეულობებს, არამედ ნერვულ სისტემასაც. კომპიუტერსა და ინტერნეტთან მუშაობის გავლენით, ადამიანის ტვინში აქტივიზირდა უბნები, რომლებიც პასუხისმგებელია გადაწყვეტილების მიღების სიჩქარეზე, რის გამოც თანამედროვე ადამიანი არსებითად განსხვავდება თავისი მამის თაობისგან – მისი ტვინი ორჯერ უფრო სწრაფად მუშაობს. ამაზე ჰერი სმოლმა წიგნიც კი დაწერა „iBrain: როგორ გადავიტანოთ ტვინის ტექნოლოგიური ცვლილებები“, სადაც საუბრობს, თუ როგორ მოქმედებს ტექნოლოგია ჩვენს ევოლუციაზე და იმაზე, რა ცვლილებებს განიცდის ჩვენი ტვინი ტექნოგენური გარემოს ზემოქმედების შედეგად. გახსოვს მატრიცას მეორე ნაწილში ზეონის დისკოთეკა? ადამიანები ერთი საუკუნის შემდეგ უზარმაზარ გამოქვაბულში Fluke-ის მუსიკაზე ცეკვავენ, რომელიც პირველყოფილი მოტივებით იწყება და შემდეგ მთლიანად ელექტრონული ხდება. იყო ამ მუსიკის არჩევაში სიმბოლური მომენტი, ანუ 100 წლის შემდეგ ადამიანი გამოქვაბულშიც კი რომ შეაგდო, ის აღარ დაიწყებს როკვას აფრიკული ტომების მუსიკის მსგავსზე, რადგან ის უკვე სხვა არსებაა, სხვანაირად განვითარებული ტვინის წინა ნაწილით, სხვა სიხშირეებზე მოაზროვნე.

საქართველოში ამ მხრივ რა ვითარებაა? ჰყავს ასეთ მუსიკას მსმენელი? შემსრულებელი?

იმის გათვალისწინებით, რაც უკვე ვთქვი, მით უფრო საინტერესოა თანამედროვე ქართველებზე დაკვირვება – მათ ტვინამდე თუ გულამდე ჯერ ვერ მიდის ეს ტექნო-რიტმები, კლუბებში უსმენენ, შინ, ყურსასმენებით კი ძალიან იშვიათად, რაც ვფიქრობ განასხვავებს მისი ევოლუციის მდგომარეობას თუნდაც დასავლელი ადამიანებისგან.

ჩემი ვარაუდით, ელექტრონულ მუსიკას სისტემატურად ქართველების 10% თუ უსმენს და ესეც გაზრდილი რიცხვი მგონია. ძირითადად ისეთ ელექტრონულ მუსიკას უსმენენ, რის ფონზეც ან უნდა იცეკვო ან იკაიფო – ევროდენსი, ტრანსი, ჩილაუთიც. მოკლედ, კლუბების და ბარების გავლენით უსმენენ ან ესმინებათ. აი, დაბსტეპს, დეტროიტ ტექნოს და მსგავს მუსიკას ერთეულები უსმენენ.

 

ჩვენები აკეთებენ მინიმალს აიდიემის ელემენტებით, მომისმენია კომპოზიციებიც ტრანსის ჟანრში. გარდა იმისა, რომ ეს არ არის ჩემი ფავორიტი სუბ-ჟანრები, ისეც ვფიქრობ, რომ ამ მიმდინარეობის მსოფლიო წარმომადგენლები წინ არიან ერთი-ორი ათეული წლით და შეუდარებლად უკეთეს მუსიკას აკეთებენ, ამიტომ ქართული ელექტრონული მუსიკის მსმენელი არ ვარ და ამაზე კომპეტენტურად ვერ ვისაუბრებ.

ბედნიერები არიან თუ არა ჰედონისტები?

 

საინტერესო გადასვლაა. ამ კითხვას რომ უპასუხო, უნდა გაიგო, როგორ და რის გამო გახდა ადამიანი ჰედონისტი.

როგორ ხდებიან ადამიანები ჰედონისტები? აქვს თუ არა ამას რაღაც მიზეზი? თუ რწმენასავითაა?

 

ადამიანები ჩვენს საუკუნეში ჰედონისტები არ ხდებიან, ასეთებად იბადებიან.

ეს რელიგიასავითაა, დაბადებიდან გინერგავენ იმას, რომ ბედნიერი უნდა იყო. 20-ე საუკუნეში კაცობრიობამ ძალიან უცნაური მაქსიმები შეიმუშავა, რის მიხედვითაც ზუსტად განსაზღვრა, რა არის ეს ბედნიერება. თუ შენ არ გაქვს იდეალური ჯანმრთელობა, მინიმუმ სამჯერ სექსი კვირის განმავლობაში, იდეალური სამსახური და ა.შ. ვერ აკმაყოფილებ თანამედროვე ბედნიერი ადამიანის კრიტერიუმებს. ამის გამო შენ იწყებ არა გემრიელი, არამედ სასარგებლო საკვების მოხმარებას, სიყვარულით და აერობიკით ერთნაირად კავდები, ერთგვარ მარათონზე გიწევს ცხოვრება. ჟურნალებიდან და ტვ-დან ყოველდღე გეუბნებიან, რომ უნდა გაიღიმო, შეიქმნა პოზიტიური განწყობა, იყო ბედნიერი, უხეშად რომ ვთქვათ, ბედნიერების პროპაგანდას ეწევიან. ამაზე საინტერესოდ შენიშნა პასკალ ბრუკნერმა, ყოველდღე და ყველგან რადგან ამისკენ მოგვიწოდებენ, ესე იგი ბედნიერება არც ისე მარტივი მისაღწევიაო. ეს მართლაც ასეა, ამიტომ ადარებდა ბეგბედერი თანამედროვე მსოფლიოს დიდ დისკოთეკას – არის საშუალებები, რომლებიც გეხმარება იოლად და სწრაფად გახდე ბედნიერი, ამიტომ თანამედროვე ჰომო საპიენსმა თავი ჰედონიზმს შეაფარა, რომ თავი უიღბლოდ და უბედურად არ ეგრძნო. თუმცა როგორც სექსუალურმა რევოლუციამ ვერ გახადა ადამიანი უფრო თავისუფალი სექსში, ისე ამ მასობრივმა სიამოვნებებმა ვერ აქცია უფრო ბედნიერად. პირიქით, ჩვენ ყველაზე უბედურები ვართ, რადგან იძულებულები ვართ ბედნიერები ვიყოთ.

 

მე ვფიქრობ, რომ როცა ადამიანების დეპრესია ამ ბედნიერების ისტერიის გამო ზღვარს მიაღწევს, ის პროტესტს გამოუცხადებს მას და მერე გახდება ნამდვილი ჰედონისტი, ანუ ისწავლის როგორ მიიღოს სიამოვნება უბრალოდ სასიამოვნო რაღაცებისგან, იმას, რომ წარმატებული სექსუალური ცხოვრება აქტების და პარტნიორების რაოდენობით არ იზომება, რომ იმისთვის დაიბადე, რათა დაბერდე და მოკვდე, ეს ბუნებრივია და არა კატასტროფული, მაინც ვერ გიშველის დამბალი ხორბლის ჭამა და 20 წლით სიცოცხლის გახანგრძლივებისთვის მთელი ცხოვრების გამწარება.

საკუთარ თავს თუ მიაკუთვნებ ჰედონისტთა რიცხვს?

 

კი, მე ორივე კატეგორიას მივეკუთვნები. დიდ დროს და ფინანსებს ვუთმობ თავის მოვლას და გულწრფელად მჯერა, რომ შედეგად ბედნიერი ვიქნები, თუმცა ვარჯიში, სპა და ასეთი რაღაცები ყოველთვის დიდ სიამოვნებას არ მანიჭებს. ისე, კლასიკური, მოძველებული გაგებით ჰედონისტი უფრო ვარ. თუ შემომთავაზებ რამე სამეცნიერო კონფერენციაზე დასწრებას და მეორე მხრივ მექნება არჩევანი ჩავუჯდე ჰომეროსს ფინჯან ამერიკანოსთან ერთად სადმე, მზით განათებულ ბაღში, მეორეს ავირჩევ. სუფთა ჰაერზე გასეირნება Massive Attack-ით ყურებში, თან თუ განწყობისთვის შესაფერის სუნამოს ვატარებ და რამე ლამაზი მაცვია – ეს ჩემთვის უკვე წარმატებული დღეა. ძალიან არაამბიციურ და არასაქმიან ადამიანად წარმოვაჩინე საკუთარი თავი, რაც არასწორია, ძალიან შრომისმოყვარე ვარ. უბრალოდ სიამოვნება ჩემთვის ძალიან მაღალი ფასეულობაა, ამის თქმა მინდოდა.

ოსკარ უაილდი ამბობდა, რომ მოდა იმდენად მახინჯია, რომ მისი შეცვლა ადამიანობას ყოველ ნახევარ წელიწადში სჭირდება. მართლა ასეთი მახინჯია?

 

გააჩნია კოლექციას. საშინელი კოლექციები მინახავს, გახსენებაც არ მინდა და მინახავს ისეთებიც, ჭეშმარიტ ესთეტიკურ სიამოვნებას განიჭებს. თუმცა, რა ლამაზიც არ უნდა იყოს ვინმეს კოლექცია, ის არ შეიძლება ატარო დეკადის განმავლობაში, რადგან ცხოვრება მეტისმეტად მოკლეა იმისთვის, რომ ის ასეთ ერთფეროვნებაში გაატარო.

 

ისე კი, მოდა არ იცვლება იმის გამო, რომ ის მახინჯია ან ვინმეს სიახლე სჭირდება გარდერობში. ამას გაცილებით სერიოზული და საინტერესო მიზეზები აქვს. მოდაში აისახება საზოგადოებაში მიმდინარე ყველა სერიოზული თუ არასერიოზული ცვლილება, იდეოლოგიები, განწყობები, ამიტომ არასოდეს მესმოდა ადამიანების, ვინც მოდას ირონიით უყურებს და ნაჭრების ინდუსტრიას ეძახის. გადაავლე თვალი რომელიმე ერთი სეზონის კოლექციებს და შენთვის ცხადი გახდება თანამედროვე გენდერული პრობლემები, ეკონომიკური კრიზისი, მილიტარისტული განწყობები და ა.შ. ამიტომ ვფიქრობ, რომ პრეტ-ა-პორტეც კი ხელოვნების დარგია და არა ვინმე fashion victim-ის გასახარად მოგონილი მოდური სამოსის ერთობლიობა.

საჭიროა თუ არა, ადამიანს ბევრი ფული ჰქონდეს, რომ მოდურად ეცვას?

ყველაზე დემოკრატიული ბრენდებიც კი იმაზე მუშაობენ, რომ მომხმარებელს მოდურად ჩააცვან, ასე რომ, რა თქმა უნდა, არა. მოდურად შეგიძლია ჩაიცვა 100-130 დოლარის ფარგლებში, შეხვალ მანგოს, ბენეტონის ან H&M-ის მაღაზიაში და რამდენიმე ნივთს შეიძენ. (თბილისის მაღაზიები არ მიგულისხმია, რომლებსაც თითქმის ლუქს კატეგორიაში გაჰყავთ ეს ბრენდები გაზრდილი ფასებით). მოდურად შეიძლება მხოლოდ ერთი ნივთის თუ აქსესუარის დახმარებითაც გამოიყურებოდე, მთავარია მისი სწორად შერჩევა. თუმცა, ბევრი ფული თუ არა, საკმაოდ ბევრი გჭირდება იმისთვის, რომ ხარისხიანი ტანსაცმელი შეიძინო.

საქართველოში თუ არსებობს მოდა?

საქართველოში არ მეგულება დიზაინერი, რომლის კოლექციაც ზოგად ტენდენციებს განსაზღვრავდეს, ძირითადად ყველა მოქმედებს სხვა გავლენიანი მოდის სახლების გავლენით, ისეთებით, როგორიცაა დიორი, დოლჩე და გაბანა და ა.შ. თუ მეკითხები ქუჩის მოდაზე, ბუნებრივია, ის არსებობს, თუმცა ისიც, ძირითადად, იმის გამოძახილია, რა შექმნა დიორისნაირმა სახლმა, თანაც ერთი-ორი სეზონის წინ. ტენდენციები ჩვენში გვიან მკვიდრდება. ამასთან, როგორც შეიძლება მოხდეს, მაგ. ამერიკაში, რომ ქუჩის მოდამ გავლენა მოახდინოს ცნობილი დიზაინერების ნამუშევრებზე, ჩვენთან ასეთ რამეს გამოვრიცხავ. ქართველები ჩაცმის მხრივ საკმაოდ არაექსპრესიულები ვართ, ექსპერიმენტებისაც გვეშინია, ამიტომ ორიგინალური მოდა, არ მგონია, საქართველოში არსებობდეს და მითუმეტეს ვერ გახდება სხვისი შთაგონების წყარო.

 

რამეს ხომ არ დაამატებდი? რა აზრის ხარ ამ რუბრიკაზე? ან ზოგადად ბლოგზე.

ბლოგის სისტემატური მკითხველი ვარ და ამით ყველაფერია ნათქვამი. რაც შეეხება რუბრიკას, ის ძალიან საინტერესოა, როცა ჩემთვის საინტერესო თემებს ირჩევენ სასაუბროდ. (აქ უნდა ეწეროს, რომ ვიღიმები). 🙂 ისე კი, რესპონდენტის ფაქტორი ყველაზე მნიშვნელოვანია, შეიძლება ბანალურ თემაზეც კი ადამიანმა ძალიან საინტერესოდ ისაუბროს და ამის მაგალითები ამ რუბრიკაში უკვე შემხვდა. ჰოდა, ბევრ იდეებს, წარმატებებს და კარგ რესპონდენტებს გისურვებ.

რა აქვს საერთო რელიგიას, იდეოლოგიას და ყვითელ ავტობუსებს? ინტერვიუ დავით ჯიჯელავასთან

რუბრიკის მორიგი სტუმარია დავით ჯიჯელავა, მკვლევარი საჯარო პოლიტიკის საკითხებში. ის საუბრობს იდეოლოგიებზე, რელიგიაზე და ყვითელ ავტობუსებზე

– შენს მიერ არჩეული თემა – იდეოლოგიები საკმაოდ ფართოა, ამიტომაც მოდი თუ შეგიძლია ზოგადად ისაუბრო იმაზე რამდენად მნიშვნელოვანია და რამდენად არსებობს ადამიანების მხრიდან იდეოლოგიების არსებობაზე? თუ შეგიძლია ისტორიიდან რამდენიმე ძლიერი იდეოლოოგის მოყვანა, რომლებმაც კაცობრიობაზე მოახდინეს გავლენა და გარკვეული ანაბეჭდი დატოვეს.

სიმართლე გითხრა, სამივე თემაზე საქართველოს კონტექსტში მინდოდა მესაუბრა. რომ ვთქვა, იდეოლოგიებმა დიდი როლი შეასრულეს მსოფლიოს ისტორიაშითქო, არა მგონია ამით ვინმე გაკვირვებული დარჩეს. ამიტომ ორივე კითხვას მხოლოდ ნაწილობრივ გავცემ პასუხს და შემდეგ შევეცდები საქართველოს კონტექსტზეც ვთქვა ორიოდე სიტყვა.

 

ცხოვრების განმავლობაში ადამიანი ბევრ მნიშვნელოვან და ნაკლებად მნიშვნელოვან იდეას ეცნობა. მუდამ სწავლის პროცესში ვართ – შეუძლებელია თავიდანვე ვიცოდეთ  ამა თუ იმ იდეოლოგიის ყველა ასპექტი.  ამისთვის არის ხოლმე აუცილებელი ხშირი დისკუსიები და აზრთა გაცვლა-გამოცვლა, განსაკუთრებით იმ ადამიანებთან, ვინც ჩვენგან განსხვავებულ იდეებს უჭერენ მხარს. ვფიქრობ, არ უნდა მოვიქციოთ თავი რაღაც გამოგონილ, ხელოვნურ ჩარჩოში. მაგალითად, ადამიანი შეიძლება თავს მემარჯვენედ თვლიდეს, მაგრამ ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ ყველა საკითხზე კონსერვატიული შეხედულება გააჩნდეს. იყო მემარჯვენე ან მემარცხენე არ ნიშნავს,  რომ ავტომატურად ეთანხმები იმ იდეოლოგიაში გაბატონებულ პარადიგმებს გარემოს დაცვის თუ სახელმწიფოს წარმოშობის შესახებ. მაგალითად, როგორც ლიბერალიზმის, ისე მარქსიზმის წარმოდგენები კლასების და სახელმწიფოს წარმოშობის შესახებ არ დასტურდება თანამედროვე ანთროპოლოგიური და არქეოლოგიური კვლევებით. უთანასწორობის ინსტიტუციონალიზაცია არ ყოფილა  ინდივიდუალური სიმდიდრის დაგროვების შედეგი. ეს საკმაოდ საინტერესო, მაგრამ ვრცელი საკითხია, ამიტომ ალბათ აქ ძალიან დეტალებში წასვლა არ ღირს.

 

საქართველოში ბოლო პერიოდში გახშირდა იდეოლოგიებზე საუბარი, ძირითადად მემარჯვენე-მემარცხენე დიქოტომიის ჭრილში. კარგია, რომ მეტი მოქალაქე ფიქრობს და აანალიზებს საკითხებს იდეოლოგიურ ჭრილში. თუმცა, ბევრისთვის იდეოლოგია, მნიშვნელობა არა აქვს მემარცხენე თუ მემარჯვენე, იქცა ერთგვარ ნიშად. სინამდვილეში, ვიღაც იქს „მემარცხენეს“ და იგრეკ „მემარჯვენეს“ შეიძლება ძალიან მსგავსი იდეები და მსოფლმხედველობა ჰქონდეთ, მაგრამ ერთმანეთს ვერ ეურთიერთონ. ეს ხდება მარტივი რამის გამო, მემარჯვენეობა და მემარცხენეობა ერთგვარ იარლიყად იქცა და ამ სიტყვების უკან მდგარ იდეების გააზრება ხშირად არ ხდება. ამიტომ, კარგი იქნებოდა საქართველოში მეტი სადისკუსიო სივრცე ყოფილიყო იმის შესახებ, თუ რისი გვწამს და რატომ. მართალია, ეს ფეისბუქზე ხდება გარკვეულწილად, მაგრამ ეს მაინც ძალიან ცოტაა.

 

– რელიგიურობა გარკვეულწილად იდეოლოგიასთან ახლოს დგას, გამიჯნავდი თუ არა რელიგიას რწმენასთან და თუ კი რა განსხვავებაა მათ შორის.

რწმენა და რელიგია, ჩემი შეხედულებით (და ვეჭვობ ამაში ვინმე არ დამეთანხმოს), ძალიან განსხავებული კატეგორიებია. შეიძლება გწამდეს, რომ სამყარო შეიქმნა რაღაც კოსმიური გონის (გნებავთ ღმერთის) მიერ, მაგრამ არ იყო რომელიმე კონკრეტული რელიგიის მიმდევარი.

– საქართველოში რელიგიას განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს. რითია ეს განპირობებული და რაში უნდა ვეძიოთ მისი მიზეზები? ასევე, როგორ გგონია რა შედეგის მომტანი შეიძლება იყოს საქართველოში რელიგიაში რწმენამ?

ხო, საქართველო მართლაც საინტერესო ქვეყანაა რელიგიურობის კუთხით. მსოფლიოს მოსახლეობა შეიძლება ოთხ ნაწილად დავყოთ საზოგადოების რელიგიისადმი დამოკიდებულების თვალსაზრისით. პირველ კატეგორიაში ისეთი ქვეყნები შედიან, სადაც არის სასულიერო პირებისადმი მაღალი ნდობა და საზოგადოებაც იცავს რელიგიურ რიტუალებს – იცის ძირითადი რელიგიური დღესასწაულები, იცავს მარხვას და დადის რელიგიურ ინსტიტუტებში (ეკლესია, მეჩეთი ან სხვა). ასეთ ქვეყანათა რიცხვს შეიძლება ირანი მივაკუთვნოთ, ასევე რამდენიმე ევროპული ქვეყანა, მაგალითად იტალია და ესპანეთი. მეორე კატეგორიაში ისეთი ქვეყნებია, სადაც არც სასულიერო პირებს აქვთ მაღალი რეიტინგი, და არც რელიგიურ რიტუალებს იცნობს კარგად საზოგადოება (მაგალითად, სკანდინავიური ქვეყნები). მესამე კატეგორიის ქვეყნებს შეიძლება მივაკუთვნოთ აშშ, სადაც საზოგადოება საკმაოდ რელიგიურია, ანუ ხალხი კარგად იცნობს თავისი რელიგიის წესებს და იცავს მათ, მაგრამ სასულიერო პირებს დიდი ავტორიტეტი არ გააჩნიათ. ბოლო, მეოთხე კატეგორია კი ყველაზე საინტერესოა – აქ ისეთი ქვეყნები შედიან, სადაც მოსახლეობამ არ იცის კარგად რელიგიური რიტუალი და არც იცავს მას, სამაგიეროდ დიდი პატივს სცემს სასულიერო პირებს. სწორედ ამ კატეგორიაში შედის საქართველო. ყველა გამოკითხვის მიხედვით, პატრიარქი არის ყველაზე პოპულარული ადამიანი საქართველოში და ძალიან დიდი უპირატესობით უსწრებს ნებისმიერ პოლიტიკოსს თუ საჯარო მოხელეს. ეს ხშირად სადღეგრძელოებშიც  აისახება ჩვენს ყოველდღიურ ყოფიერებაში. მაგრამ რელიგიისადმი ასეთი დამოკიდებულება არ აისახება საზოგადოების ქცევებში – ხალხი არ ცხოვრობს შესაბამისი რელიგიური სტანდარტებით. ასეთი ტიპის ქვეყნები საკმაოდ ცოტაა და უფრო ჩამორჩენილ საზოგადოებებს ახასიათებთ – საზოგადოებები, სადაც უფრო მნიშვნელოვანია საკუთარი თავის რელიგიურად წარმოჩენა, ვიდრე რეალურად მორწმუნე (ან ურწმუნო) ადამიანად ყოფნა.

 

თანამედროვე საზოგადოებაში რეიტინგი, როგორც ყველამ ვიცით, ხშირად ძალაუფლებას ნიშნავს. შესაბამისად, ეკლესია საქართველოში მნიშვნელოვან პოლიტიკურ მოთამაშედ იქცა. ამას კარგად აცნობიერებენ დანარჩენი პოლიტიკური მოთამაშეებიც  – ხელისუფლება და ოპოზიციური პარტიები. ამ თემაზე საუბარი ძალიან შორს წაგვიყვანს, მაგრამ ერთი საინტერესო ფაქტი ღირს აღნიშვნად: საპატრიარქოს დაფინანსება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 3 წელიწადში გაზარდა 4 მილიონიდან (2007 წელს) 25 მილიონამდე  (2009 წელს). ანუ სახელმწიფომ ამ მოკლე პერიოდში ეკლესიის დაფინანსება ექვსჯერ (!) გაზარდა. შესაბამისად, განცხადებები, რომ ხელისუფლება ეკლესიას ებრძვის, ძალიან გულუბრყვილოა.

 

– შენი მიერ არჩეული მესამე თემა აბსოლიტურად განსხვავდება პირველი ორისგან, იქნებ ვცდებ და არსებობს რამე საერთო ამ ყველაფერს შორის?

 

თეორიულად, ნებისმიერი ორი საკითხის დაკავშირება შეიძლება ერთმანეთთან. ავტობუსების და რელიგიის შემთხვევაში ეს მარტივია. ფაქტი, რომ საქართველოში მნიშვნელოვანია რელიგიურობის დემონსტრირება და არა თვითონ რწმენა, ავტობუსებში ძალიან კარგად ჩანს – ყოველი ეკლესიის გავლისას მგზავრთა დიდი ნაწილი იწერს პირჯვარს. ჩემი აზრით, რწმენა ძალიან პირადული უნდა იყოს – ეს არის ურთიერთობა რწმენის ობიექტს (ღმერთი) და რწმენის სუბიექტს (შენ, მორწმუნე ადამიანი) შორის. ყოველ ნაბიჯზე სახალხოდ პირჯვარის გადაწერის დატვირთვას ვერ ვხვდები.

 

– როგორი იმოქმედა პირადად შენზე ცოტა ხნის წინ ყვითელი ავტობუსების შემცირებამ და ზოგადად რას ფიქრობ ამ საკითხზე, რამდენად დადებითი თუ უარყოფითია ეს ყველაფერი?

– რაოდენობის შემცირება, ჩემი აზრით, არ არის იმდენად პრობლემატური, რამდენადაც ზოგადად ამ სფეროს მენეჯმენტი. არათუ ავტობუსების რაოდენობა, არამედ კონტროლიორების რაოდენობაც შესამცირებელია. ძალიან არაეფექტურად მუშაობენ. ბილეთის აღების აუცილებლობა მგზავრისთვის რეალურად არ დგას, რადგან თავისუფლად შეუძლია ამის გაკეთება კონტროლიორის ამოსვლის შემდეგ. როდესაც სისტემა გაძლევს უფასოდ მგზავრობის საშუალებას, მაშინ ყოველთვის ივლის მგზავრთა დიდი ნაწილი უფასოდ, მითუმეტეს აღმ. ევროპის ერთ-ერთ უღარიბეს ქვეყანაში. ეს ბუნებრივია და მინდა მჯეროდეს, რომ ამას თბილისის ტრანსპორტის კომპანიაშიც ხვდებიან.

 

ნების არსებობის შემთხვევაში, გამოსავლის ნახვაც შეიძლება. პირველ რიგში, კონტროლიორებმა უფრო მკაცრად შეამოწმონ მგზავრები. უნგრეთში, მაგალითად, სამოქალაქო ფორმაში გადაცმული კონტროლიორი შეიძლება მოულოდნელად ადგეს სკამიდან, სპეციალური ნიშანი გაიკეთოს, და დაიწყოს მგზავრების შემოწმება. ამ დროს ავტობუსის მძღოლი კარებს კეტავს, რომ ვინმე არ ჩავიდეს. მართალია ცოტა ზედმეტად მკაცრი მიდგომაა, სამაგიეროდ ბუდაპეშტის საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტურად ითვლება ევროპაში სერვისის ხარისხის მხრივ.

 

ასევე ვერ ვხდები, რატომ დადიან ავტობუსები ასე ქაოსურად. ხანდახან ძალიან დიდი ხანი გიწევს ლოდინი, ზოგჯერ კი ყველა ერთად მოვა ხოლმე. თანამედროვე ტექნოლოგიების პირობებში, როდესაც GPS ნავიგაციის დამონტაჟება საკმაოდ ადვილია ავტობუსზე და თან ძალიან ძვირიც არ არის. ნებისმიერ ნორმალურ ევროპულ ქალაქში ასეთი საკითხები დიდი ხანია მოწესრიგებულია. მგზავრმა ზუსტად  იცის, როდის გამოივლის მისი ავტობუსი და თავის გეგმებსაც შესაბამისად აწყობს.

– ყოველთვის იხდი ბილეთის ფულს?

ყოფილა შემთხვევა, რომ არ გადამიხდია. უმეტეს წილად ეს ისეთი შემთხვევები იყო, როცა ავტობუსზე ასვლის მერე აღმოვაჩინე რომ ბარათზე ნაშთიც გამთავებია და არც საკმარისი ხურდა მქონია. თუმცა ისეთი შემთხვევებიც ყოფილა (სულ შემიძლია ალბათ  3-4 ასეთი შემთხვევა გავიხსენო), როდესაც მიზანმიმართულად არ ამიღია ბილეთი. ამიტომ სისტემა არ უნდა იყოს ვინმეს კეთილ ნებაზე და პატიოსნებაზე დამყარებული. ყველა ადამიანს დაახლოებით ერთნაირი ინტერესი ამოძრავებს – რაც შეიძლება ნაკლები ფულის გადახდა და მეტი სარგებლის მიღება. „პატიოსანი,“ „კეთილი,“ „ბნელი“ და მსგავსი ცნებები ძალიან პირობითია და საჯარო პოლიტიკასთან არანაირი კავშირი არა აქვს.

– ყვითელი ავტობუსები თუ მარშუტკები?

მიუხედავად ყველაფრისა, მაინც ავტობუსები! ავტობუსში მეტი სივრცეა, ასევე ძალიან კარგი შესაძლებლობაა რამის წასაკითხად, განსაკუთრებით გრძელი მარშრტუტებია კარგი. თან შეგიძლია რადიოსაც უსმინო პარალელურად, რასაც მეტროში ვერ იზამ. მარშრუტკებში კი ძალიან ცოტა სივრცეა, ზაფხულში ძალიან ცხელა და თან აუცილებლად უნდა ჩაეხუტო ვიღაცას. თან სიბნელეა, წაკითხვა ჭირს. ჩემი სტუდენტობის პირველ წლებში მახსოვს ხშირად მარშუტკა უფრო „სვეტსკი“ ტრანსპორტად ითვლებოდა, ვიდრე მეტრო. ვერასოდეს ვერ ვხვდებოდი რატომ არჩევდა ხალხი ნელ, ბნელ, ცხელ და ამავე დროს უფრო ძვირ ტრანსპორტს.

– რამეს ხომ არ დაამატებდი? რა თემების ხილვას ისურვებდი მომავალში ამ ბლოგზე და ზოგადად რას უსურვებდი სხვა რესპოდენტებს. წინა ინტერვიებებიდან რომელიმე განსაკუთრებით ხომ არ მოგეწონა?

ჩემთვის საინტერესო იქნებოდა თემები საჯარო პოლიტიკის სხვადასხვა საკითხების შესახებ, განსაკუთრებით საქართველოში. მომავალ რესპოდენტებს საინტერესო თემებზე საუბარს ვუსურვებ, შენ კი გისურვებ განსხვავებული რესპოდენტების ყოლას. წინა რესპოდენტებიდან რომელიმეს გამოყოფა ნამდვილად გამიჭირდება. ყველა მაქვს წაკითხული და საკმაოდ ბევრ თემას ფარავენ საინტერესოდ.

“დარჩი ბუნჩულა, კეთილი და პატიოსანი, არ ჩაერიო პოლიტიკაში.” ინტერვიუ ნიკა ქობულაძესთან.

დღევანდელი სპეცინტერვიუს სტუმარია ნიკა ქობულაძე, პროფესიით ეკონომისტი, ის საუბრობს პოლიტიკაზე, ფანტასტიკაზე და ფეხბურთზე.

– არსებობს თუ არა საქართველოს ამჟამინდელ ვითარებაში პოლიტიკური კრიზისი და თუ კი რაში ხედავ მიზეზებს?

ერთია მე რას ვხედავ და მეორეა რა არის აქტუალური დღეს, საერთოდ ჩვენნაირ და არამარტო ჩვენნაირ სახელმწიფოებში, მოგვწონს თუ არა, როგორც წესი სხვები წყვეტენ ხოლმე არის თუ არა კრიზისი, უფრო სწორად რომ ვთქვა დღეს მთავარი პრობლემაა ის არის რაზეც საუბრობენ, რადგანაც ხელისუფლება ტოტალურად აკონტროლებს ტელევიზიას ის არ საუბრობს კრიზისზე, საუბრობს აღმშენებლობაზე და წარმატებებზე, ასე რომ უფრო სწორი იქნება ვთქვათ რომ კრიზისი არის მაგრამ ჯერჯერობით არც ისე იგრძნობა და ტელერეალობა ძლევს რეალობას, ამის მიზეზი ბანალურია ხელისუფლებას ისევ აქვს ის ფინანსური დახმარება დარჩენილი რომელიც აგვისტოს ომის შემდგომ მივიღეთ..

–  საქართველოში ძალიან ძლიერია მოსაზრება რომ პოლიტიკაბინძურიადა მასში ყველაზე ცუდი ხალხი მიდის. ეთანხმები ამ მოსაზრებას ან რას ფიქრობ ზოგადად ამაზე?

– ეს არის მოსაზრება რომელიც ძალიან, აი ძალიან მაღიზიანებს, მთავარი იცი რა არის ამ მოსაზრებაში ??? განცხადება რომ პოლიტიკა ბინძურია და შენ არ უნდა ჩაერთო ამ სიბინძურეში, აი მე ვიქნები ცუდი, ბოროტი ტიპი და გავაკეთებ იმას რაც მინდა მაგრამ შენ არა, შენ ხომ ბუნჩულა, კეთილი და პატიოსანი ხარ მოკლედ რეალურ ცხოვრებაში რომ გადავიყვანოთ და ამერიკული კინოსტანდარტები მივუსადაგოთ ტიპიური ლუზერი ხარ, ხოლო ლუზერების ადგილი კი პოლიტიკაში არ არის. მე მგონია რომ ეს მანამდე იქნება ასე სანამ სუფთა ხალხი არ გამოვყრით პოლიტიკიდან ბინძურებს. ელემენტარულია…

როგორი პოლიტიკა სჭირდება ამ ეტაპზე საქართველოს ან ზოგადად მსოფლიოს?

– დათო,  ეს კითხვა ხო ხვდები როგორია, ჩემთვის როგორც ძალიან იდეოლოგიზირებული და სუბიექტური ტიპისთვის: პროპაგანდის საშუალებაა, ვფიქრობ რომ პოლიტიკური ბალანსია შესაცვლელი, 40 წლიანმა ნეო-ლიბერალურმა კონტ-რევოლუციამ მთლიანად მოახდინა იმ მიღწევების ნიველირება რომელიც ასე მძიმე ბრძოლით იქნა მიღწეული, ნეოლიბერალიზმი ხო სხვა არაფერია თუ არა მაღალი კლასების სიმართლე. გასული საუკუნის 70-80 იან წლებში ეგონათ რომ თუ მაღალ კლასებს გადასახადებს შეუმცირებდნენ და მოახდენდნენ ძვირი კეთილდღეობის სახელმწიფოს რეფორმირებას, ეკონომომიკა გაჯანსაღდებოდა, ბიზნესი დაიწყებდა ფულის რეინვესტირებას, მაგრამ ვაი რომ ეინ რენდის რომანებში არსებული ბიზნესმენები მხოლოდ წარმოსახვაში არსებობს და ისიც მხოლოდ მარგინალი მწერლების, რეალობაში აღმოჩნდა რომ პრობლემები არათუ გადაიჭრა არამედ გაცილებით უფრო ღრმა ფაზაში შევიდა. ძვირი მაგრამ პასუხისმგებლიანი კეთილდღეობის სახელმწიფო გადაიზარდა ნეოლიბერალურ მონსტრში რომელიც გარდა ეკონომიკური საპნის ბუშტებისა სხვა ალტერნატივის შემომთავაზებელი არ არის.

– ცოტა რამ ფანტასტიკაზე. ვინ არიან შენი საყვარელი ფანტასტები და ერთი ორი სიტყვით მათ როლზე თუ შეგიძლია ისაუბრო?

– ძალიან გული მწყდება როდესაც ფანტასტიკას არ თვლიან სერიოზულ ჟანრად, ის გაცილებით უფრო ღრმაა და საინტერესოა ვიდრე ძალიან ბევრი „სერიოზული“ წიგნები, უბრალოდ რაღაც სტერეოტიპია თუ წერ მომავალზე აუცილებლად არასერიოზული ტიპი უნდა იყო ხოლო დაწერ რაიმეს ფსევდო-ინტელექტუალური მანერით და ამავდროულად გაუგებრად მაშინ აუცილებლად მოდური. არ მესმი მაგალიტად სტანისლავ ლემის სოლარისი რით ჩამოუვარდება აღიარებულ ლიტერატურულ შედევრებს??? ან თუნდაც აზიმოვის ან ბრედბერის(რომელიც მე არ მიყვარს) რომანები. ან თუნდაც ერიკ რასელის, ჰარისონის, სტრუგაცკების, ეფრემოვის თუ სხვების და სხვების.

– რეი ბრედბერიმ თქვა: “ჩვენ არ ვწინასწარმეტყველებთ მომავალს, ჩვენ ვცდილობთ შევცვალოს ის კარგისკენ” – რას ფიქრობ ამაზე? თვლი თუ არა რომ ფანტასტიკაში უნდა იყოს სატირის ელემენტი და ის საზოგადოების გაკრიტიკებას უნდა ცდილობდეს?

– საკვირველია ეს ბრებდერიდან, რომელიც მიუხედავად გენიალური წერის მანერისა იდეებით აშკარად სხვა პოლისზე დგას, ისე კი ვეთანხმები, რამდენიმე ხნის წინ ერთი ჩემი მეგობარი გაკვირვებული მეკითხებოდა, რატომ აფანატებს ჩემი ყველა მემარცხენე მეგობარი ფანტასტიკაზე?? პასუხი მარტივია, მას ჯერ კიდევ 160 წლის წინ მარქსმა გასცა „ადრე ფილოსოფოსები ხსნიდნენ სამყაროს, ჩვენი მიზანი კი მისი შეცვლაა“ ამიტომაც არის რომ მემარცხენეებს გვიყვარს ფანტასტიკა, ეს ხომ საშუალებაა მომავალი დავინახოთ . მომავალი არამარტო პოზიტიურ კონტექსტში არამედ თავისი ნაკლოვანებებით და პრობლემებით. სატირას რაც შეეხება ეს ინსტრუმენტია, ყველაზე ძლიერი იმისთვის რომ დღეს არსებული პრობლემები დაანახო სხვას, თუნდაც მომავლის მაგალითზე. მაგალითად ავიღოთ ერიკ რასელის „აბრაკადაბრა“ ეს არის მცირე (10 გვერდია) მოთხრობა სადაც გენიაულურად არის დახატული ბიუროკრატიული იდიოტიზმი,. ან მაგალითად შეკლის „სტატუსის ცივილიზაცია“ სადაც სულ სხვა მორალია, რომელიც ახლო ხედიდან ანალოგიურად იდიოტურია როგორიც ჩვენი.

– ქართულ ფანტასტიკაზე რას იტყოდი? არსებობს საერთოდ?

– არ ვიცი, მგონი არც არსებულა და არც ჩანს რაიმე რომ ეს უკეთესობისკენ შეიცვალოს.

–  ფეხბურთიმტკივნეული თემაა საქართველოსთვის, მიუხედავად იმისა რომ ტრადიციულად ის პოპულარულად ითვლება საქართველოში, ბოლო ოცწლეულის წარუმატებლობა წინა პლანზე რაგბის და კალათბურთს აყენებს. თვლი თუ არა ფეხბურთი კვლავ აქტუალურია საქართველოში?

– ფეხბურთი ყოველთვის იყო და არის აქტუალური, უბრალოდ ფეხბურთი გაცილებით უფრო სიღრმისეულ მიდგომას მოითხოვს დღეს ვიდრე თუნდაც რაგბი. თან რაგბში რუსებს ვუგებთ და ეს დამატებით მოტივაციად იქცა „ჩხუბის“ შემდგომი მუშტების მოქნევის მოყვარულთათვის.

რა უნდა გაკეთდეს საქართველოში ფეხბურთის კრიზისიდან ამოსაყვანად?

– რავი,  დათო მგონი საქართველოში ძლიერი სახელმწიფო ჩარევის გარეშე ფერხბურთს არაფერი არ ეშველება, რაც არ უნდა ვიძახოთ არიქა მოვა ბიზნესი და უშველისო, არ მოდის და რა ვქნათ, არ სჭირდება ბიზნესს ფეხბურთი მას სულ სხვა ინტერესები აქვს.

გასული მსოფლიო ჩემპიონატის შესახებ რა აზრის ხარ?

– ვიქნები გამორჩეული და ვიტყვი რომ მომეწონა, არ მიყვარს როდესაც დიდი სახელმწიფოების დომინაციაა, ჩემთვის როგორც პარაგვაის, ურუგვაის და სხვა პატარა სახელმწიფობის გულშემატკივრისთვის საინტერესო იყო ეს ჩემპიონატი, რაც მთავარია ის ჩატარდა აფრიკაში და დარწმუნდა ყველა რომ ასეთი დონის ღონისძიებები გარდა მაძღარი ევროპისა და სხვა მხარეებისა აფრიკაშიც არის შესაძლებელი.

–  რამეს ხომ არ დაამატებდი? რას უსურვებდი სხვა რესპოდენტებს და ზოგადად ამ რუბრიკაზე რა აზრის ხარ?

ძალიან მომწონს, საინტერესო ინტერვიუები იყო, ამ მხრივ გამიმართლა ჩემი მეგობრების ინტერვიუები იყო და რამდენიმე საინტერესო რამ გავიგე მათზე რაც ადრე არ ვიცოდი. სხვა რესპოდენტებს ვუსურვებდი იმას რომ ცოტა მეტად ვიყოთ გულწრფელები 🙂

 

შოთა ხინჩაგაშვილი: “შემთხვევას არ ვუშვებ, ასტროლოგიას დავცინო ხოლმე”

ბლოგის მორიგი სტუმარია ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოქტორანტი (სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა მაგისტრი) და ბლოგერი შოთა ხინჩაგაშვილი, რომელიც საუბრობს “ჰორორის,” რადიოს და ასტროლოგიის შესახებ. 

– მოდი ზოგადად ჰორორზე როგორც ჟანრზე ვისაუბროთ, ვინ არიან შენი აზრით ამ ჟანრში მეტრები და ვინ მოახდინა კინომატოგრაფიის ისტორიაში მასზე ყველაზე დიდი გავლენა.

მეტრები ჩემს სუბიექტურ აღქმაში თითქმის არ არსებობენ, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ ჟანრზე საკმარისად არ გამიფანატებია და ასევე იმის გამო, რომ ინვიდიუალური შემოქმედებითი ბიოგრაფიისთვის თვალის დევნება მოსაწყენი საქმე მგონია. ვიცი, ბევრი არ დამეთანხმება, მაგრამ ჩემთვის აქ გადის ზღვარი ესთეტიკასა და ინერტულ აკვიატებას შორის. მუსიკის მიმართაც მსგავსი დამოკიდებულება მაქვს; ახლა ვხვდები, რომ თინეიჯერობისას, როცა რაღაცას ან ვიღაცას ვუსმენდი non-stop, ბოლოს იმვიღაცამაც ჩააფლავა და ჩაკეტილ ჟანრშიც გამეყინა აღქმის უნარი. ახლა თავად ჩემს მიერ აღიარებული გენიოსებიც ძირითადად ერთ-ორ შედევრში გენიოსობენ, ამის იქით იკარგება ინტერესი.

თავად ჰორორზე როცა ვსაუბრობ, სიკვდილის და აღსასრულის ხსენებას ვერ გავურბივარ (სიმბოლურია). ჟანრი, რომელიც ჩემთვის უჟასის სახელით იყო ცნობილი, ნელ-ნელა კვდება, მაგრამ ეს კარგია. ჰორორის ჭეშმარიტი მოყვარული ალბათ შეამჩნევდა, რომ ყველაზე ადრეულ (სულ სულ ადრეულ) ფილმებსა და ბოლო შედევრებს შორის პარადოქსული მსგავსებაა – დღევანდელი თვალისთვის ორივე არადამაჯერებლად, კომიკურად გამოიყურება. მოკლედ, ვეღარ გვაშინებენ. ვიწერთ, ვუყურებთ, მაგრამ ვეღარ ვკაიფობთ, სულ წარსულზე ვწუწუნებთ. ყველა შემთხვევაში, ჩემთვის ასეა. აქ კლასიკური ჰორორების რიმეიკებს სწორედაც არ ვგულისხმობ – ეს ერთადერთი სივრცეა, რომელიც ჩემი ინტერნეტის ტრაფიკს ჯერ კიდევ იმსახურებს, ისიც ძველი პატივისცემის ხათრით (მკვდარი ხელოვნება ზომბივით გვიბრუნდება).

არსებითად ჰორორს მისტიკური ტრილერი ენაცვლება, რაც კარგია. ამ ორ ჟანრს შორის სხვაობა პირობითია, მაგრამ ასე ვიტყვი: ჰორორისთვის მისტიკური ტრილერი იგივეა, რაც პორნოგრაფიისთვის ეროტიკა – ბუნდოვანი გამაღიზიანებლების გაკრეატივება უფრო სიცოცხლისუნარიანია, – ახალი პოზების აღმოჩენა არ არის საჭირო.

სხვათა შორის (ამაზე გამახსენდა): მხოლოდ ახლახანს აღმოვაჩინე ჰორორისა და პორნოგრაფიის გემრიელი სინთეზი; თუმცა პორნოგრაფების მოძველებულმა კომპლექსმა – სიუჟეტი ემოციურად მაქსიმალურად ცივი გამოაცხონ და არც ფაბულა განავითარონ – თავისი გასაფუჭებელი გააფუჭა.

ჟანრის ფავორიტები უნდა დავასახელო – Pet Sematary (1989) და The Evil Dead (1981)!

და ღმერთმა დალოცოს ბატონი სტივენ კინგი!

– მე პირადად ქართულ რეალობაში, კინომატოგრაფიაში ჰორორი პრაქტიკულად არ მახსენდება. შენ თუ იცი რამე მაგალითები და თუ ქართული კინემატოგრაფია ამ ჟანრს პრაქტიკულად არ ეხება რას თვლის ამის მიზეზად?


ქართული კინემატოგრაფია ძირითადად საბჭოთა სოციალისტური რეალიზმი ან მის ფარგლებშივე ამ ჩარჩოებისგან გათავისუფლების დიადი ეპოპეაა; არ ვიცი, ეს ნარატივი ზუსტად რას ნიშნავს, მაგრამ მეორე ნაწილით, დარწმუნებული ვარ, ქართული კინო-ისტორიკოსები სიამაყით საუბრობენ სტუდენტებთან. ჩემთვის ეს საკითხი, ჰორორული ალუზია რომ გამოვიყენო, ნაცრისფერი ზონაა. მხოლოდ ორი რამ მახსენდება, ჰორორთან ახლოს მდგომი, თანაც სასიამოვნოდ მახსენდება – სპირალი და სახლი ძველ უბანში. სხვას ვერაფერს ვიტყვი, საქართველოში ამ ჟანრის განვითარება უშანსოა ორი ფაქტორის გამო – საპატრიარქოს მორალური მილიციელობა და უფულობა. პირველი როგორ მუშაობს – დიდი თემაა, მეორე ფაქტორი კი სრულიად გასაგები და ნათელია.

– ჰორორი იგივე “უჟასი” ბევრ ადამიანებში შიშს აძრავს, მაგრამ ამის მიუხედავად ამ ჟანრს პარადოქსალურად ბევრი თაყვანისმცემელი ჰყავს, რა არის ამის მიზეზი შენი აზრით?

პირველი მიზეზი ალბათ შეუცნობელისადმი სწრაფვაა, მაგრამ ეს მუხტი ექსკლუზიურად პარანორმალურ მოვლენებზე ორიენტირებულმა პროდუქციამ უფრო აიტაცა; ჰორორის სისხლი, ტერორი და ბოროტება კი უფრო მარტივ ფსიქოლოგიურ განმუხტვას ხმარდება.

თუმცა ბოლო წლების ჰორორები ცალკე უნდა გამოვყო: იდეების და კრეატივის თვალსაზრისით ახალმა ტენდენციამ მთლიანად დურთა თავი თანამედროვე პრობლემატიკაში (გაჭირვება, დემოგრაფია, ბიოეთიკა, ეკოლოგია და ა.შ.), რაც მხოლოდ მახარებს და მახალისებს.

– მოდი შემდეგ თემაზე გადავიდეთ. რადიო – ჟურნალისტიკის განსაკუთრებული სფეროა, განსხვავებულია ტელე ან ბეჭდვითი მედიისგან. შენ პირადად რა სპეციფიკას ხედავ მასში? რა არის მისი უპირატესობა ან ნაკლი?


ქუჩაში მოძრაობისას პორტაბელური აპარატის ცქერა ან გაზეთის კითხვა ჩემთვის თითქმის შეუძლებელია, რადიოს კი ყურს ყოველთვის ათხოვებ, შეიძლება გონებაც გააყოლო თან (სირბილისას, სატრენაჟორო დარბაზში). ისე გამოვიდა, რომ ამ შედარებით ძველ აღმოჩენას საქმით გადატვირთულ ურბანულ ცენტრში თავისი სივრცე შეექმნა, ძალიან ეკონომიკურია. ბინაში კედელზე გაყვანილი მავრთული წარსულს ჩაბარდა; თან, მობილურობის ზრდის გარდა, რადიომ თავისი ძირითადი ნაკლიც მოსპო – პროდუქცია ახლა უკვე ფიქსირებადია, – პოდკასტების, ჩანაწერების მოპოვება უმარტივესი ამოცანაა.

ბრიტანეთში რადიო ტრადიციულად ძლიერ მედია საშუალებად ითვლება, მას ბევრი მსმენელი ჰყავს. საქართველოში სიტუაცია გარკვეულწილად საპირისპიროა. მეთანხმები ამაში? თუ კი მაშინ რას თვლი იმის მიზეზად რომ საქართველოს რადიოს მეტწილად მუსიკის მოსასმენად უსმენენ. თუ არა, რატომ?


გეთანხმები – ეს უფრო დავიწყებული ტრადიციაა. მეჩვენება, რომ ამ მედიისგან ბევრი გაუცხოვდა, დაბრუნება კი არც გახსენებია. შეიძლება ამ დავიწყებას გარკვეული ინფრასტრუქტურული ან მარკეტოლოგიური ახსნა ჰქონდეს, ამის შესახებ წარმოდგენა არ მაქვს. თავად მე ქართულ რადიოზე გული დიდი ხანი აცრუებული მქონდა (ერთფეროვნების გამო) და დაახლოებით ერთი წელია, რაც დავუბრუნდი. რატომ? ქართულ რადიოს ვეღარ ამხელ საინტერესო გადაცემების არქონაში; მართალია, მეტი წილი ისევ მუსიკას მიაქვს (თანაც იმ მუსიკას, რომელსაც ლამის ოცამდე რადიოსადგური თითქმის პლეილისტის დონეზე იმეორებს), მაგრამ საზოგადოებრივ პრობლემებზე მსჯელობაც არ არის იშვიათი; პირველი რადიო სატელევიზიო მამობილის ანარეკლია – აქტუალურ საკითხებზე გაკეთებული გადაცემები მაინც თავისი არქაული, უცნაური ენითა და სტილით. კომერციული სადგურები უფრო შოუებზე არიან ორიენტირებულები და ესეც მეტ-ნაკლებად ამართლებს. მოკლედ, მგონია რომ რადიოს პრესტიჟი აქვს აღსადგენი, დაუმსახურებლად მივივიწყეთ, უკვე იმსახურებს ჩვენს ყურადღებას.


– შემდეგი თემა, ასტროლოგიაა.
როგორია შენი პირადი დამოკიდებულება ასტროლოგიის მიმართ? გჯერა?

შემთხვევას არ ვუშვებ, ასტროლოგიას დავცინო ხოლმე. ეს არის წარსულში გაბატონებული შემეცნების ფორმა, რომელიც ისევე უხერხულად გამოიყურება საღი აზრის წინაშე, როგორც სამყაროს წლების რელიგიური აღრიცხვა – დინოზავრების ნაშთების პირისპირ. დანარჩენი გალამაზება-გამართლების და მარიფათის ამბავია.

ზოგადად აგნოსტიკური დამოკიდებულება მაქვს მსგავსი საკითხებისადმი, კატეგორიული უარყოფა მეცნიერების ისტორიას მძიმედ ახსოვს. მაგრამ თანამედროვე კომერციული ანსტროლოგია (ჰოროსკოპი – ყველაზე სასაცილო შემთხვევა) იმდენად ამარტივებს და აწესრიგებს ადამიანის პერსპექტივებსა და ნიშან-თვისებებს, რომ კრიტიკას ვერ უძლებს. აქ მუშაობს უკვდავი მაქსიმა: ირწმუნე და იხილავ.


ზოგადად კაცობრიობის ისტორიას ახსოვს ისეთი მაგალითები როდესაც იმპერიის მართველებსაც კი სჯეროდათ ასტროლოგიური წინასწარმეტყველების. შეგიძლია ამ მაგალითებზე ისაუბრო და დაასკვნა თუ რამდენად გამართლდა ან პირიქით არ გამართლდა მათი მოლოდინი?

ჩემთვის მხოლოდ ის არის ცნობილი, რომ არაერთი გამოჩენილი ადამიანი, თუ არ ენდობოდა, ინტერესდებოდა მაინც ასტროლოგიური წინასწარმეტყველებით. ისიც ცნობილია, რომ ასტროლოგიას მეტწილად არასდროს ჰქონია ზუსტ პროგნოზირებაზე პრეტენზია. ბევრი მუცლით მეზღაპრეც სწორედ ამას ამტკიცებდა – წინასწარმეტყველი არ ვარო. დღევანდელ ჰოროსკოპს თუ ამოიკითხავ, დიდი შანსია აღმოაჩინო, რომ გარკვეული სირთულეები გელის წინ, რაც მცირე იმედგაცრუებებს მოგიტანს, არც ფინანსური პრობლემებია გამორიცხული, თუმცა დიდი შანსია, შენთვის მნიშვნელოვანწამოწყებებში საბოლოოდ წარმატებას მიაღწიო.

კითხვას დავუბრუნდები: ბევრი მაგალითი არაფერს ნიშნავს; რიცხვს მნიშვნელობა მივანიჭოთ, დაახლოებით იმას ნიშნავს, ფიზიკოსს ვკითხოთ, რას ნიშნავს კამათელის გორებისას შემთხვევითობის პრინციპი.

კომუნისტებმა ამას ცრურწმენა დაარქვეს, რადგან განმანათლებლური რაციონალიზმის ფუნდამენტალისტი მიმდევრები იყვნენ. მართალია, დიდი სოციალისტური კრახის შემდეგ რელიგიური რწმენა აღორძინდა, მაგრამ რწმენას რწმენა ეწოდა, თავის ეპისტემოლოგიაში დარჩა; 6 მილიარდზე მეტი ადამიანის 12 ნიშნად დაყოფა და დახასიათება კი 21-ე საუკუნეში უხერხულია. განსაკუთრებით გამაღიზიანებელია ე.წ. ფსიქოლოგიური აღწერები; დიდი შანსია, შენს ნიშანზე მიწერილი თვისებები (მაგ. გიყვართ დეტალებზე ყურადღების გამახვილება, ან – ზოგჯერ ვერ ამჩნევთ, როგორ თმობთ პოზიციებს და უსარგებლო ალტრუისტი ხდებით) საკუთარ თავს თავად მოახვიო და თვითშთაგონებით დაკავდე – აი ასეთი ვარო.

– ისევ საქართველოს თემასთან შევეცადოთ პარალელების გავლება, სადაც ასტროლოგია გარკვეულწილად ძლიერ სფეროდ ჩამოყალიბდა, ამას ისიც ადასტურებს რომ საკმაოდ პოპულარულები არიან ზოგიერთი ასტროლოგები, რომლებიც არც თუ ისე პატარა თანხებს აკეთებენ. რა არის ამის მიზეზი?

ამ შემთხვევაში საქართველო კარდინალურად არ განსხვავდება სხვა ქვეყნებისგან, თუმცა კონტექსტის გათვალისწინებაც შეიძლება. მაინცდამაინც არ ვეთანხმები ფასეულობითი ვაკუუმის თეზას, თითქოს ქართველი, კომუნიზმის მშენებლობის შემდეგ, სიცარიელეში აღმოჩენილიყოს და ანომიის პირობებში ვიმყოფებოდეთ, მაგრამ ცხოვრების გართულება, სამოქალაქო, პოლიტიკური და, ზოგადად, სოციალური პასუხისმგებლობის გამძაფრება ნაწილობრივ ხსნის ნოსტალგიას წარსულისადმი, სადაც უმნიშვნელოვანეს საკითხებს მაინც სხვა წყვეტდა. ასეთი ახლა პატრიარქი იქნება, მმართველი პარტია თუ მიხეილ ცაგარელი, ამას მნიშვნელობა არ აქვს.

რამეს ხომ არ დაამატებდი? რა თემების ხილვას ისურვებდი მომავალში ბლოგზე და რას უსურვებდი სხვა რესპოდენტებს?


საინტერესო რუბრიკაა, მაიძულა ცოტა დრო დამეთმო იმ საკითხებზე ფიქრისთვის, რომლისთვისაც ვერ ვიცლი ხოლმე. თან კარგი იქნება, ხუთი-ათი წლის შემდეგ თუ შემოვივლი, გადავხედავ ჩემს პასუხებს და ოო, მერე არ ვიცი.

ბლოგს ვუსურვებ უფრო და უფრო მეტ პოსტს მასობრივ კულტურაზე + მეტ ინდივიდუალურ განცდებს, აღქმებს, ცოტა პირადსაც. კრიტიკულ ბლოგებს ეს აკლიათ.

 

გიორგი კევლიშვილი კომუნიზმზე, სექსზე და ევთანაზიაზე

ბლოგის მორიგი რესპოდენტია, მხატვარი გიორგი კევლიშვილი. გიორგისთან ერთმანეთისგან საკმაოდ განსხვავებულ თემებზე საუბარი გადავწყვიტეთ. გიორგი განიხილავს კომუნიზმს, სექსს და სიცოცხლიდან ნებაყოფლობით წასვლის საშუალებებს.

რა საფუძველი გაქვს რომ ჩათვალო რომ კომუნიზმი შესაძლებელია. შენი აზრით როდის დადგება ისეთი დღე როდესაც ყველანი კომუნიზმში ვიცხოვრებთ?

კომუნიზმის შესაძლებლობის რწმენა არსებითად ადამიანის ძალებისადმი, მისი პოტენციალისადმი რწმენაა. მე მჯერა, რომ შესაძლებელია არა მხოლოდ ექსპლოატაციისაგან თავისუფალი, არამედ სამართლიანი და ყველასათვის თანაბარი შესძლებლობების საერთო საზოგადოების აშენება.

ეს არაა დარწმუნებულობა. არ ვფიქრობ, რომ კომუნიზმი გარდაუვალია, და რომ ისტორიული პროცესების ლოგიკა ლანგარზე დადებულს მოგვართმევს მას. მაგრამ ეს რწმენა რაციონალურია ამ სიტყვის ყველაზე ფართო გაგებით. ამგვარი რწმენა კომუნიზმს, როგორც პრაქტიკას უდევს საფუძვლად. ეს პრაქტიკა გამოცდილებას, ხშირად ძალზე მტკივნეულ და ტრაგიკულ გამოცდილებას, და ცოდნას ეფუძნება და ბრძოლის, პრობლემათა გადაჭრის, პერპექტივის კონკრეტულ გზებს გვთავაზობს. ბლოგის ფორმატში რთულია ყველაფერზე დეტალური საუბარი. კომუნისტებს დღესაც ძველი კაპიტალისტური რეპერტუარიდან ამოკრებილი ლათაიებით გვიპირისპირდებიან. მე მისაუბრია არაერთ აქაურ მემარჯვენე ეკონომისტთან და ფინანსისტთან. მათ უმრავლესობას წარმოდგენაც არ აქვს ამ შემოთვაზებათა, მაგალითად, პარტიციპატორული ეკონომიკის, ტობინის გადასახადის გამოყენების იდეების, კალინიკოსის ათპუნქტიანი პროგრამის და ა.შ. შესახებ. მე უსარგებლოდ ვთვლი მათთან საუბარს, ვინც ჩვენ პოზიციებს ჰაიეკის და ფრიდმანის ხავსმოდებული ‘ფილოსოფიის’ მეტს ვერაფერს უპირისპირებს, მაგრამ სიამოვნებით მზად ვარ დისკუსიისათვის, თუ ვინმე მაგ. კალინიკოსის პროგრამის არარეალისტურობის ან არალოგიკურობის დასაბუთებას შეეცდება. კომუნიზმის დღევანდელი კრიტიკა მის დღევანდელ შემოთავაზებებს და პოზიციებს უნდა მიემართოს, ეს ჩვენს ინტერესებშიცაა, და არა საბოლოოდ ჩამოყალიბდეს ლავრენტი ბერიას და პანტელეიმონ გიორგაძის მოსაწყენ გინებად.

 

მაგრამ დავუბრუნდეთ კომუნიზმს. რა ვითარებაში, რა შინაგანი სტიმულების და გამოცდილების შედეგად ჩნდება ასეთი რწმენა? ნებისმიერ დროს კონკრეტულ დინამიკურ ვითარებაში, ტოპოსში (0) ვიმყოფებით. ზოგადად ამ ვითარების პერპექტივის, სხვა ტოპოსის სამი თეორიული ვარიანტი არსებობს: ან – (I) უკეთესი იგივე, როდესაც მომავალი – მხოლოდ აწმყოს მექანიკური განგრძობაა დროში, და არა დამდეგი – ის, რაც აქამდე არ ყოფილა და უნდა იქმნეს. როდესაც არსებითად არაფერი იცვლება, გვაქვს მხოლოდ მოდიფიკაცია და ‘გაუმჯობესება’; ან – (II) უარესი იგივე, რეგრესული სვლა ენთროპიისაკენ, ან – (III) სხვა, აქამდე არ ყოფილი პოზიტიური პერსპექტივის განხორციელება. ჩვენ საერთო დღევანდელ მდგომარეობას კაპიტალიზმი (0–0) ჰქვია. დღეს სამყაროს კაპიტალის ლოგიკა მართავს. ამ ლოგიკის საფუძველში ადამიანების, წარმოების საშუალებების და რესურსების უკონტროლო, ‘თავისუფალი’ ექსპლოატაცია დევს. კაპიტალიზმი აღიარებს, რომ ‘პრობლემები არის’ მაგრამ გვპირდება, რომ ყველაფერი კარგად იქნება. მე ვფიქრობ, რომ კაპიტალიზმის დაპირებები – უტოპიაა (I-C). რას ნიშნავს უკეთესი კაპიტალიზმი? თუ ექსპლოატაციის გაუქმებას, გამოდის, კომუნიზმზეა ლაპარაკი. ან იქნებ ადამიანების საბოლოოდ დარწმუნებას, რომ ექსპლოატაცია არა მხოლოდ გარდაუვალია, არამედ – კარგიც? თუ ნაკლებ, ან უფრო დახვეწილი მეთოდებით ექსპლოატაციას? მე ვეთანხმები, რომ ნაკლები ბოროტება ჯობია მეტ ბოროტებას. მაგრამ თანახმა არ ვარ, ცოტა, ან თუნდაც ძალიან ცოტა ბოროტება – სიკეთედ მივიჩნიო! გარდა იმისა, რომ კაპიტალიზმის ‘ფილოსოფია’ წანამძღვრებშივე მცდარია, ის პრაქტიკაშიც ყალბია – დროის დინებასთან ერთად სულ უფრო იზრდება ნაპრალი კლასებს შორის – სულ უფრო მცირე რაოდენობის ადამიანთა ხელში კონცენტრირდება დედამიწის სიმდიდრე, და სულ უფრო მეტი ადამიანი კვდება რესურსების უკონტროლო ხარჯვით და სიმდიდრის უსამართლო განაწილებით გამოწვეული შიმშილით, წყურვილით, ავადმყოფობებით და ა.შ. სულ ღრმავდება კრიზისი, არ ჩანს დაპირებული უკეთესი, უფრო აშკარა ხდება, რომ კაპიტალიზმს თანამედროვე პრობლემებისადმი თავის გართმევა აღარ შეუძლია. სულ უფრო მეტად ეფუძნება მისი ლეგიტიმაცია ფიზიკურ ძალას.

 

ეს გარემოება გვაფიქრებინებს, რომ შესაძლებელია განხორციელდეს ნეგატიური ალტერნატივა – დავარქვათ ამას დისტოპია (II-D) – რესურსების უკონტროლო ხარჯვამ შესაძლოა ადამიანის მოდგმა იმ ზღვარს გადააცილოს, როდესაც კრიზისი – კატასტროფაში გადაიზრდება, და ენთროპიის პროცესი შეუქცევადი გახდება. მე ვფიქრობ, რომ ამგვარი ვითარების ნიშნები სახეზეც რომ არ იყოს (არადა არის!), ჩვენ მოვალენი ვართ უარესი სცენარი წარმოვიდგინოთ, თუნდაც მისი თავიდან აცილების მიზნით.

 

და თუ ამ ლოგიკას გავარძელებთ, რა პოზიტიური ალტერნატივა შეიძლება არსებობდეს? მე მჯერა, რომ ესაა ეუტოპია კომუნიზმი (III-X). აქ საქმე სახელებში არაა. მე თანახმა ვარ მას თუნდაც ახალი, ან კარგი, ან ტრანს–კაპიტალიზმი დავუძახოთ – მთავარია არსი – როგორც მოგახსენეთ – ექსპლოატაციისაგან თავისუფალი, სამართლიანი და ყველასათვის განვითარების თანაბარი პირობების საზოგადოება.

 

რამდენად რეალისტურადაც, ან პირიქით, არ უნდა მიგვაჩნდეს ეს პერსპექტივა, ვფიქრობ, უბრალოდ რაციონალურია ამ პოზიტიური ალტერნატივის დავიჯეროთ, და ჩვენი ცხოვრება ამ იდეალს დავუქვემდებაროთ. აქ საქმე იმაში არაა, დარწმუნებული ვართ თუ არა, რომ იგი მართლა განხორციელდება. არამედ – გაცნობიერებაში, რომ მხოლოდ ჩვენი რწმენა და ამ იდეალის შესაბამისად ცხოვრება წარმოშობს შეუძლებლის შეძლების შანსს, რაც არის კიდეც ადამიანად ყოფნის უმთავრესი პირობა. ამდენად – როდესაც ვამბობ, რომ კომუნიზმი შესაძლებელია – ვგულისხმობ, რომ კაპიტალიზმი უკვე არის, ის არა შესაძლებლობაა, არამედ – ჩვენი დღევანდელი მოცემულობა. შესაძლებლობა – ის, რაც ჯერ არაა, მაგრამ შეიძლება იყოს – მხოლოდ ორი არსებობს – ენთროპიული სიკვდილი, და კომუნიზმი. მე ამ უკანასკნელისთვის ვიბრძვი, იმიტომ რომ ბრძოლა – რაციონალური, მართვადი პროცესია. სწორედ ბრძოლაზე უარის თქმა გვაახლოვებს დისტოპიასთან – თვითდინებაზე მიშვებული ყველა პროცესი ლპობისა და ენთროპიისაკენ მიისწრაფვის.

 

ზემოთქმულიდან გამომდინარეობს ჩემი პასუხი პროგნოზის თაობაზე – არ ვიცი, ეს შესაძლებლობა როდის გახდება რეალობა. მაგრამ მწამს, რომ რაც უფრო მეტი ადამიანი მიუძღვნის თავს ამ იდეალს, მით უფრო მეტია შანსი.


ისტორიის განმავლობაში არსებობდა პრეცედენტები რომ ესა თუ ის პოლიტიკური ძალა ცდილობდაკომუნიზმისდამყარებას, მაგრამ უშედეგოდ, შეუძლია თუ არა კაცობრიობას აქედან დასკვნების გამოტანა და გამოცდილების მიღება?

აქ ჩემი ლოგიკა სწორედ კაცობრიობის ხანგრძლივ გამოცდილებას ემყარება. რამდენ ხანს მკვიდრდებოდა კაპიტალიზმი ფეოდალიზმთნ ბრძოლაში? საუკუნეთა მანძილზე, სხვადასხვა კონტინენტზე რამდენი ბურჟუაზიული რევოლუცია, ჯანყი და სისხლში ჩახშობილი ამბოხი იყო საჭირო, რომ მას საბოლოოდ გაემარჯვა და დღევანდელ ძალმოსილებამდე მიეღწია? შეგახსენებთ, რომ მაგალითად, რესპუბლიკის იდეის განხორციელების პირველი მცდელობები სისხლისღვრით დამთავრდა, შედეგად დიქტატურა მოჰყვა, და ასე, მარცხისა და გამარჯვებების გზით მოდიოდა დღემდე, როცა შეიძლება ითქვას, რომ რესპუბლიკის იდეამ საბოლოდ გაიმარჯვა. ეს ყველა ახალი იდეის ბედია, ისტორიული კანონზმომიერებაა. მარტივი, გამოცდილებაა – ყველა ჩვენგანი ათასჯერ უნდა წაიქცეს, რომ სიარული ისწავლოს. გამოცდილება, ყველასათვის ცნობილი, ყველაზე ღრმა, სწორედ ისაა, რომ სხვა გზა უბრალოდ არ არსებობს! როგორც ბეკეტი იტყოდა – დაეცი, ადექი, დაეცი უკეთესად… ჩვენ, კომუნისტებს, კომუნიზმის გამოცდილება კი არ გვაშინებს, არამედ – იმედებს გვინერგავს – კომუნიზმი გამართულად სიარულს სწავლობს! ამიტომ მარცხის შესახებ ნიშნისმოგებით შეხსენება მხოლოდ ღიმილს გვგვრის.


მოდი კომუნიზმიდან პირდაპირ სექსზე გადავიდეთ. ადამიანი საკუთარი ბუნებით შენი აზრით მონოგამია თუ პოლიგამი?

საინტერესო გადასვლაა:) ევრიგამი!

 

მაგრამ ქორწინება (gamos), პოლი, თუ მონო, ხომ სოციალური მოვლენაა, და არა ბუნებრივი? ადამიანი ბიოლოგიურად განპირობებული მოცემულობაა, მაგრამ არა – დასაზღვრული. ბუნებით ის მასალაა, რომლისგანაც საკუთარი თავი უნდა გამოძერწოს. თორემ სხვები გამოძერწავენ საკუთარი ხუშტურების მიხედვით.


სსრკში როგორც ცნობილიასექსი არ არსებობდა.” საქართველოში თუ არსებობს და მითია თუ არა ქალიშვილობის ინსტიტუტი?

ქალიშვილობის ინსტიტუტი’ ფაქტია – შიშველი მოცემულობა, რომელსაც მითები, შიშები, კომპლექსები უდევს საფუძვლად. ზოგადად კი, საქალწულე აპკზე მსჯელობა თავისთავადაა არა უბრალოდ უმწიფარობის, არამედ – ფარულად არსებული პათოლოგიების ნიშანი. არ დაგვავიწყდეს, რომ არ არსებობს ‘საქალწულე აპკი ზოგადად’. ის ყოველთვის ვინმე კონკრეტულის საქალწულე აპკს გულისხმობს. ვის აქვს უფლება, ამ სფეროში ნორმატივები დააწესოს, ან თუნდაც ‘ტრადიციები’ იძულების წესით მოახვიოს სხვებს თავზე? ის, ვინც მსგავს საკითხებზე მორალურ ავტორიტეტად წარმოგვიდგენს თავს, ყველაზე ძველ და აუცილებელ ტრადიციას – ზრდილობის ადრეულ ასაკშივე ოჯახში სასწავლ ელემენტარულ წესს არღვევს.


დღევანდელი კონტრაცეპცია აძლევს ადამიანს საშუალებას თავი დაიცვას, რამდენად გამართლებულია, უსაფრთხო და მიზანშეწონილი ასეთი მიდგომა?

იმდენადაა გამართლებული და მიზანშეწონილი რამდენადაც კონტრაცეფციის კონკრეტული საშუალებაა უსაფრთხო 🙂


აბორტზე რას ფიქრობ?

არა მგონია ვინმეს მოსწონდეს აბორტი, როგორც ასეთი. არც ისეთ ადამიანებს ვიცნობ, ვინც თვლის, რომ უპირობოდ უნდა აიკრძალოს, მაგალითად, მაშინაც კი, თუ მშობიარობა პოტენციურ დედასაც და ნაყოფსაც სიცოცხლისათვის საშიშ საფრთხეს უქმნის. დავა მხოლოდ იმაზე მიდის, სად უნდა დაწესდეს ‘დასაშვებობის’ ზღვარი. ეს რთული საკითხია, და მე დღეს მზად არ ვარ ამ თემაზე რაიმე გონივრული ვთქვა.


ერთერთ აქტუალურ თემას დღევანდელ სამყაროში ევთანაზია წარმოადგენს, როგორ უყურებ ამ საკითხს, აქვს თუ არა ადამიანს ევთანაზიის უფლება?. სუიციდი ცოტა განსხვავდება ევთანაზიისგან, მაგრამ ასევე სიცოცხლის ნებაყოფლობით დატოვებას გულისხმობს. სხვა მოვლენაა კიდევ კოლექტიური სუიციდი. ეს საკითხი ყოველთვის მაინტერესებდა. შენი აზრით ასეთ შემთხვევაში ადამიანი უფრო თამამი და გაბედულია იმის გამო რომ ის მარტო არ ტოვებს სიცოცხლეს?

ევთნაზიას (კარგ სიკვდილს) ადამიანები ხშირად აუტანელი ტკივილისაგან თავის არიდების მიზნით მიმართავენ. ასეთ არჩევანი მესმის, მაგრამ დიდ პატივს არ ვცემ. ტკივილი, რაც არ უნდა საშინელი, სიცოცხლის ნაწილია. მაგრამ ცხადია არსებობს ზღვარი. მე არ ვიცი თავად როგორ მოვიქცეოდი…

 

მაგრამ მე ამ პრობლემას კვლავ კომუნიზმის პერსპექტივაში ვუყურებ. მოკლედ: თუკი კომუნისტური პერსპექტივა შეუძლებელია, რა გზა რჩება? იმ ადამიანებს ვგულისხმობ, ვინც ჩემსავით, რელიგიაში ნუგეშის ძიებას გამორიცხავს. ერთი გზა არის შეგუება. იმ აზრის მიღება, რომ იდეალის შესაბამისად ცხოვრებას, შეუძლებლის შეძლებისათვის ბრძოლას აზრი არ აქვს. აქედან თავის მხრივ ლოგიკურად ორი შედეგი შეძლება გამომდინარეობდეს – ჩაეწერო ‘ვირთხების ფერხულში’, ‘სისტემაში’, შენი ცხოვრების მიზნად მატერიალური კეთილდღეობა აქციო, ფეტიშად საკუთრი ჭიპი გაიხადო, დაუმონო საკუთრი თავი ძალაუფლებისა და სიმდიდრის ვნებებს. ამას მე არასწორ გზად მივიჩნევ. შემდეგ – თუკი სრულიად დარწმუნდი რომ იდეალები, რომლის ერთგულიც რჩები, სრულიად განუხორციელებელია, და პირველი გზა – მიუღებელი, ერთდერთი გზაა ნებაყოფლობით დატოვო სამყარო. ეს გზა უფრო ‘კარგად’ თუ არა, უფრო ‘ღირსეულად’ მიმაჩნია. თუ ადამიანს ძალა არ შესწევს სამართლიანობისა და თავისუფლების მსოფლიო ააშენოს, მის ჯოჯოხეთად გადაქცევაზე მაინც უნდა თქვას უარი. თუ ამ ჭრილში შევხედავთ სიტუაციას, გამოთქმა – გამარჯვება, ან სიკვდილი – ახალი სახით წარმოგვიდგება – კომუნიზმი, ან ევთანაზია! სიცოცხლის ნებაყოფლობით დატოვების ფორმებია და მეთოდები სხვადასხვაა, სწრაფი და ეტაპობრივი, უშუალო, და შთამომავლობაზე უარის თქმის – ევთანაზია, სუიციდი, (მათ შორის კოლექტიური), ჰომოსექსუალიზმი, ცელიბატი, სტერილიზაცია, კასტრაცია და ა.შ.

ყოველთვის ცუდია, როდესაც საქმეში შიშის ფაქტორი, როგორც ქცევის განმსაზღვრელი ერთვება. ვფიქრობ, რომ შიშის მიუხედავად, და არა შიშის გამო უნდა ვიმოქმედოთ. თუმცა, კოლექტიური სუიციდის შემთხვევაში წარმომიდგენია, რომ ეს იყოს არა შიში, არამედ სოლიდარობა.


ეს თემა სუიციდით რომ არ დავამთავროთ, მოდი ცოტაგავლაღდეთდა საქართველოში გარკვეულწილად ტაბუ დადებულ თემას, ჰომოსექსუალიზმს შევეხოთ. აშკარაა რომ საქართველო ამ მხრივ გარკვეულწილად ჰომოფობური ქვეყანაა. რა არის ამის მიზეზი შენი აზრით და ფიქრობ თუ არა რომ რამე შეიძლება შეიცვალოს ახლო მომავალში?

ამის მიზეზი გაუნათლებლობა, არაინფორმირებულობა, უმწიფარობაა. ახლო მომავალში საქართველოში რაიმე არსებითად პოზიტიური ცვლილებების შესაძლებლობას ვერ ვხედავ. თუმცა, ცინიზმი და სასოწარკვეთაც უცხოა ჩემთვის. ვფიქრობ ის გვჭირდება – არა მხოლოდ ჰომოფობიასთან მიმრთებით – რასაც დევიდ ბომი ‘ტაქტიკურ ოპტიმიზმს’ უწოდებს.


რამეს ხომ არ დაამატებდი? რა იქნება შენი რჩევა შემდეგი რესპოდენტისთვის?

როგორც ფილმებში ამბობენ ხოლმედედაჩემმა მასწავლა: რჩევა მაშინ მიეცი, როდესაც გეკითხებიან! ყველა წინა და მომდევნო რესპოდენტს წარმატებებს ვუსურვებ!

 

ვიქტორია თოდრია, პორნო, ალკოჰოლი და კერძები

ვაგრძელებთ რუბრიკას, ვიქტორია თოდრია, საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტი და ამავდროულად ჟურნალისტი საუბრობს პორნოზე, სასმელზე და კერძებზე.

– მოკლედ თუ შეგიძლია შენს “ურთიერთობაზე” პორნოსთან, როდის და როგორ დაიწყო?

ურთიერთობას ვერც დავარქმევ, იმიტომ რომ ურთიერთობა ხანგრძლივი პროცესია. მოდი პორნოსთან შეხება ვუწოდოთ, რაც თინეიჯერობისას მოხდა, 17 წლის ვიყავი. (სულაც არ არის გასაკვირი ასე ხდება). სულ შემთხვევით რამდენიმე კადრს მოვკარი თვალი და იმდენად მოულოდნელი და უცხო იყო, რომ თვალები შუბლზე ამივიდა გაოცებისგან. კარგად მახსოვს მთავარი გმირები შავკანიანები იყვნენ.

– მადა ჭამაში მოდისო, პორნოს ყურებისას იგივე პრინციპი თუ მოქმედებს? რა არის კარგი პორნოს ინგრედიენტი?

ზუსტად არ ვიცი და იმედია მეპატიება, მაგრამ არსებობს კვლევა, რომელმაც დაამტკიცა, რომ მამაკაცები უფრო მეტად რეაგირებენ ვიზუალურ გამაღიზიანებელზე ვიდრე ქალები. რაღა თქმა უნდა არსებობს მეორე კვლევაც, რომელიც სეინტ ლუისის სამედიცინო სასწავლებლის (შეიძლება მეშლება) მკვლევარებმა ჩაატარეს და ზემოთ მოცემული კვლევის შედეგი გააბათილეს და დაამტკიცეს რომ ორივე სქესის წარმომადგენლები თანაბრად რეაგირებენ ვიზულურ გამაღიზიანებელზე. თუმცაღა თუ ინტერნეტში გავრცელებულ სტატისტიკურ მონაცემებს დავეყრდნობით, მაშინ აშკარაა რომ პორნოს ძირითადი მომხმარებლები მაინც მამაკაცები რჩებიან. ეს ისე ინფორმაციისთავის. ეხლა კი შენს შეკითხვას რაც შეეხება, მადა რომ ჭამაში მოდის ფაქტია. რატომ? იმიტომ რომ ცნობისმოყვარეობა ერთ-ერთი უძლიერესი მამოძრავებელი ძალაა. პორნოსთან პირველი შეხების შემდეგ ბევრი დრო გავიდა მეორე შეხებამდე. აი მეორედ კი უკვე ცნობიერების ფაქტორმა თავისი როლი შეასრულა. ზოგადად მიყვარს ფილმები და ვცდილობ სხვადასხვა ჟანრს გავეცო და სწორედ მაგ მიზნით ჩავრთე კლასიკური პორნო, (რავი თუ ასე შეიძლება ვუწოდოთ პორნო ფილმს) , რასაც ბოლომდე ვერ ვუყურე, მერე სადო მაზოს რამდენიმე სცენას გადავხედე და ასე შემდეგ. . ეგ იყო და ეგ, არანაირი სურვილი აღარ გამჩენია. ვერ აგიხსნი რატომ, თუმცა შევეცდები. არ მაინტერესებს სხვები რას შვებიან საძინებელში. თუმცაღა მეორე მხარეც არსებობს რაც ბევრისგან მსმენია, პორნო არის სექსუალურ ცხოვრებაში სიახლეების შემოტანის ერთ-ერთი საშუალებაო. აუცილებლად უნდა ვთქვა რომ სასტიკი წინააღმდეგი ვარ საბავშვო პორნოგრაფიის, რასაც სამწუხაროდ უამრავი მყიდველი ყავს ბაზარზე და ეს პროცესი შეუქცევადია. რატომ- ეს უკვე ფსიქოლოგებისა და სოციოლოგებს უნდა კითხოთ. არ ვიცი, თუმცა მაინტერესებს ამის მიზეზი.

პორნოს ინგრედიენტი ეს სუბიექტურია. გააჩნია ვის რა ინტერესები, ფეტიშები და განუხორციელებელი ფანტაზიები აქვს. ზოგისთვის სადო მაზოა, ზოგიშტვის ჰომო და ასე შემდეგ. ასე რომ ეს მომხმრებელზეა დამოკიდებული. მგონი მაინც მთავარია კარგი კამერა იყოს, ნუ მხატვრულს რო დაამსგავსო მაშინ პორნო ის პორნო აღარ იქნება. ჩემის აზრით მსახიობებიც ცოტა უფრო მეტად უნდა შედიოდნენ როლში და რასაც აკეთებენ ხარისხიანად აკეთონ. კიდევ შეიძლება ცოტა იუმორიც. ეს ხუმრობით და ახლა კი სერიოზულად, ჩემის აზრით პორნო უფრო ყურებადია, თუ მაში ახალბედა მსახიობები მონაწილეობენ, განა ეს არ არის მისი მთავარი ამოცანა, რომ მაყურებელს ეგონოს, რომ ის რელაურად სხვას უთვალთვალებს სექსუალური აქტის დროს…

-იმისათვის რომ ადამიანი წვეულებაზე(ფართიზე, ტუსოვკაზე და ა.შ.) გაერთოს ალკოჰოლის რა რაოდენობის მიღებაა საჭირო? ოდესმე გათიშვამდე თუ დაგილევია შენ პირადად?

ფართიზე რო გაერთო დალევა სულაც არ არის საჭირო, მთავარია როგორ ხასიათზე ხარ და განწყობა. ვიცი რო არ მეთანხმები და ვიცი რატომაც. ხალხი სვავს იმიტომ რომ დაღლილია სამსახურიდან ან გაღიზიანებულია და ალკოჰოლური თრობა უადვილებს სტრესისგან განთავისუფლებას. და ალკოჰოლი ყველაზე გავრცელებული, სოციალური ნარკოტიკია. ზოგიერთს უჭირს სხვებთან ურთიერთობა და ალკოჰოლი ამ კომპლექსს უხსნის, ზოგს თავდავიწყება უნდა, ყველას თავისი მიზეზი აქვს და მოდი ყველას მიზეზს გაუმარჯოს! უგონო მდგომარეობამდე დალევა სულაც არ არის სახალისო და ზოგჯერ სავალალო შედეგებს იწვევს. გააჩნია ადამიანის ფსიქიკას. ზოგი სამჭიქაში ითიშება, ზოგი კი არასოდეს. ძირითადად უგონო მდგომარეობამდე დალევა თინეიჯერებს ახასიათებთ, იმტომ, რომ ალკოჰოლი მათთვის ჯერ სიახლეა. მრავალწლიანი სმის შემდეგ კი ადამიანი საკუთარ ლიმიტის მწვერვალსაც ეუფლება (ან ვერა) და იცის რამდენი დალიოს, რომ თავი ზუსტად ისე იგრძნოს როგორც მას გაეხარდება. რაც შეეხება ჩემი დალევის ისტორიებს, მოდი ეს ჩვენს შორის დარჩეს 🙂

– რომელია შენი ფავორიტი ალკოჰოლური სასმელები და რატომ?

მიყვარს კალვადოსი, ლუდი, ტეკილა და ჯაკ დენიელსი . რატომ და სიყვარულს რად უნდა დასაბუთება, უბრალოდ მიყვარს.

– საქართველოში სმის კულტურა თუ არსებობს? საზღვარგარეთ ცხოვრობდი დიდი ხანი და როგორ შეადარებდი სმას მანდ და საქართველოში არსებულ სიტუაციას?

სმის კულტურა… ამერიკელი თინეიჯერები (ყველა არა! რა თქმა უნდა ზოგიერთები, სტატია იყო) მაგალითად არაყს თვალში ისხავენ რომ ურო მალე იმოქმედოს ალკოჰოლმა. ეს შეილება ჩაითვალოს როგორც სმის ერთ ერთ კულტურად? არ ვიცი, ევროპაში უფრო ბევრს სვავდნენ , რავი იქნებ მეჩვენება საქართველოსთან შედარებით უფრო დიდი რაოდენობის ალკოჰოლის კონზუმი ხდება. გაცილებით უფრო მეტი თინეიჯერი ეგდო პარასკევ საღამოს ქუჩაში ვიდრე აქ მინახავს, თუმცა სიმართლე რო გითხრა საქართველოში ღამის ტუსოვკაზე კარგა ხანია აღარ ვკოფილვარ და არ ვიცი როგორი სიტუაციააა.. რეალურად. საქართველოში როგორ არ არსებობს სმის სკულტურა  ოღონდაც ტრადიციულ-ქართულია, სუფრასთან და თამადასთან ერთად ბოლომდე! თუმცა მას შემდეგ რაც ევროპისკენ მივილტვით ტრადიცულ ქართულ სუფრებზე დალევის დაძალების ფაქტები მნიშვნელოვნად შემცირდა. გარდა ამისა მთვრალი საჭესთან დაჯდომა მიუღებელი გახდა, რასაც მე და არა მარტო მე მივესალმები. იქედან გამომდინარე, რომ არსებობს ტუსოვკების სხვადასხვა ტიპები, დალევის ინტენსივობაც შესაბამისად განსხვავდება. გააჩნია რა სიტუაციაში ხარ. „თანამედროვე“ ქართველი ახალგაზრდობა ევროპას შესცქერის თვალებში და შესაბამისად სიტუაციიდან გამომდინარე სვავს ისე, როგორც ამას „ ევროპელი“ იზავდა.

– შენი საყვარელი კერძები? იქნებ ერთი რეცეპტი გაგვიზიარო?

მიყვარს კარგი საჭმელები და რაც მთავარია კარგად დამზადებული. ძალიან მნიშვნელოვანია ვისთან ერთად ვჭამ და სად. მართალია სულ ჩემი სურვილისამებრ არ გამოდის, მაგრამ უმეტესად ვცდილობ შევიქმნა სასიამოვნო და ჯანსაღი გარემო. ჩემთვის სადილი ძალიან მიშვნელოვანი რიტუალია და როცა საშუალება არის მიხარია თუ ოჯახთან და მეგობრებთან ერთად ვსადილობ. დ ათუ მშია ვიცი კოკრეტულად რა მშია. მაგ: არ შემიძლია ვჭამო ხაჭაპური, როდესაც გონების დაკარგვამდე მომინდა მწვადი. ეს უბრალოდ მაგალითისთვის მოვიყვანე.

რეცეპტი: მოხარშული ორაგულის და ასპარაგუსის სალათა, რემულადეთი და ცერეცოთი (კამა) ძალიან მიყვარს.

– როგორ აღწერდი ქართულ სუფრას, ქართულ კერძებს? რამდენად მოგწონს? ზოგადად როგორი სამზარეულო გიყვარს?

ქართული კერძები ძალიან მიყვარს. სუბიექტური ვარ, ბუნებრივია, იმტომ რომ საქართველოში და ქართულ კერძებზე გავიზარდე. ქართული სუფრა არის მრავალფეროვანი, ჯანსაღი იქნებოდა ცოტა ხოლესტერინი რომ არ ჭარბობდეს. ისე კი ნიგოზი, ხახვი, ნიორი, თხილი და ბოსტნეული ძალიან სასარგებლოა. ცნობისმოყვარე ვარ საკვების მიმართაც. სამწუხაროდ ჯერ კიდევ ბევრი რამ არ გამისინჯია ამიტომაც შემილია გითხრა რა არ მიყვარს. არ მიყვარს ინდური კერძები . ძალიან მიყვარს იაპონური, ტაილანდური, ჩინური, გერმანული, ფრანგული, იტალიური, ავსტრიული და ებრაული სამზარეულო, ბუნებრივია ქართული.

– რას აირჩევდი, კარგ პორნოს, კარგ კერძს თუ კარგ სასმელს?

კარგი კერძი და კარგი სასმელი 🙂

– რამეს ხომ არ დაამატებდი? შენი რჩევა მომავალ რესპოდენტებს.

საერთოდ ბევრი ლაპარაკი მიყვარს და ძალიან ბევრი რამ გამორჩა რისი თქმაც შეიძლებოდა ამ თემებთან დაკავშირებით, ამიტომ ძალიანაც ნუ განმსჯით 🙂

სანდრო თარხან-მოურავი: “კომპიუტერი აკეთებს იმავეს, რასაც კლუბის კარებში მდგომი თამაზა.”

წარმოგიდენთ ახალ რუბრუკას – “სპეცინტერვიუ,”  ამ რუბრიკაში წარმოდგენილ იქნებიან სხვადასხვა პროფესიის მქონე ცნობილი და ნაკლებად ცნობილი ადამიანები. კითხვების ავტორი (ანუ მე) და რესპოდენტი ინტერვიუმდე თანხმდებიან რამდენიმე თემაზე რომელზეც რესპოდენტს საუბარი შეუძლია. რესპოდენტს შეუძლია ნებისმიერი თემის არჩევა რომელშიც ის თავს სპეციალისტად თვლის, გარდა იმ თემისა რომელიც პირდაპირ კავშირშია მის პროფესიასთან. კითხვები შეიძლება სერიოზული იყოს, ნაკლებად სერიოზული და ზოგჯერ აბსურდულიც კი.

რუბრიკის პირველი სტუმარია სანდრო თარხან – მოურავი, მედიის სპეციალისტი, ვებარქიტექტორი და ვებმენეჯერი, თემებად მან ხელოვნება, პროგრამირება და დიზაინი აირჩია. გთავაზობთ ინტერვიუს. 

ვიცი, რომ თინეიჯერობისას პროგრამირების ოლიმპიადებში მონაწილეობდი და საქართველოს ნაკრებშიც იყავი. მე ”ჩაიდანი” ვარამ სფეროში და კარგად არც მესმის, ეს რას ნიშნავს. როგორ აუხსნიდიყველაზე უვიც ადამიანს, რა არის პროგრამირება?

პროგრამირება არის კომპიუტერისთვის (რობოტისთვის,მობილურისთვის) ბრძანებების წერა, მისთვის გასაგებ ენაზე. ყველაფერი,რასაც კომპიუტერი აკეთებს, პროგრამებით იმართება. მაგალითად, საიტზე შეცდომით შეგყავს ”იუზერნეიმი” და იღებ შეტყობინებას, რომ სახელი არასწორია. ესე იგი საიტის კოდში სადღაც წერია ბრძანებები,რომლებიც ადამიანურ ენაზე ასე ითარგმნება — შეამოწმე, არის თუ არა სახელი ჩვენს სიაში და თუ არ არის, არ შეუშვა. ანუ კომპიუტერი აკეთებსიმავეს, რასაც კლუბის კარებში მდგომი თამაზა. თამაზასთვის ბრძანებებს იგონებს კლუბის მენეჯერი ვატო. ბრძანებებიინახება თამაზას ტვინში და იქიდან მართავს მის სამეტყველო აპარატსა და ზედა კიდურებს:) კომპიუტერის შემთხვევაში ბრძანებებს იგონებს პროგრამისტი რომა. წერს მათ პროგრამის სახით და ინახავს ჰარდდისკზე(ანუ კომპიუტერის ტვინში). პროგრამები, შენი მოქმედებების (მაგ.:თაგვით დაჭერა) გათვალისწინებით, მართავს კომპიუტერის მოქმედებებს (მაგ.: ფანჯრის ჩაკეცვა).
ოლიმპიადებზე ცოტა განსხვავებულ ამოცანებს ვხსნიდით. პროგრამებს რაღაც უნდა ეთვალათ. მაგალითად, შეგყავდა მეზობელი ქალაქებისშემაერთებელი გზების სიგრძეები და პროგრამას უნდა ეპოვა უმოკლესი გზა არამეზობელ ქალაქებს შორის.პირველი შეხედვით, საშინელებაა, მაგრამ პროგრამირებისას ცოტათიღმერთად შეიძლება იგრძნო თავი:) რკინას ”აცოცხლებ” და რაღაცეებს აკეთებინებ.

რატომ არ არის პროგამისტების ანეკდოტები სასაცილო? ერთი მაინც იქნებ მოჰყვე.

ანეკდოტებს არ ვყვები და არც ვიმახსოვრებ ხოლმე. რაღა დაგიმალოდა ეხლა რომ მთხოვო, არა პროგრამისტულ ანეკდოტსაც ვერ მოვყვები.უკეთეს შემთხვევაში, რამდენიმე წუთი დამჭირდება გასახსენებლად:) სასაცილო ალბათ იმიტომ არ არის, რომ პროგრამისტული ანეკდოტების
გაგებას პროგრამირების ცოდნა სჭირდება. ზოგადად, ანეკდოტი სადღეგრძელოსავითაა.  ადამიანები იზეპირებენ,დადიან სუფრიდან სუფრასთან და ყვებიან. ყვებიან ბევრჯერ, სხვადასხვა ადამიანები ერთსა და იმავე ანეკდოტს და ყოველი მოყოლის შემდეგ ყველამ უნდა გაიცინოს. არაფერი მიყვარს, რაც ამდენ ხელოვნურობასიწვევს. ეკრანზე რომ უყურებ, გინდა გაიცინებ, გინდა არა. ხალხში ანეკდოტების მოყოლა ჩემთვის უინტერესო რიტუალია.

– შედიხარ თანამედროვე ხელოვნების გამოფენაზე და ხედავ ფეკალიებს.როგორ უნდა მიხვდე რომელია, უბრალოდ ფეკალია თუ ხელოვნება?

ფეკალიების მზერა არ მიყვარს. მეტიც, მძულს ძაღლის და, ალაგ-ალაგ, ადამიანის განავლით მოსვრილი ქუჩები. მაგრამ თუ ადამიანის, ხისან სკამის გამოსახულება არის ხელოვნება, ფეკალიის გამოსახულებარატომ არ არის? შეიძლება ფეკალია იყოს ნატურალისტური და ამაში იყოს მისი ღირებულება. შეიძლება იყოს არტ-ნუვოს სტილში, ოქროსფერიორნამენტებით გაწყობილი, სტილიზებული ფეკალია. შეიძლება ფეკალიამონა-ლიზას ჰქონდეს მიმაგრებული, მისი ვითომდა მომაჯადოებელიღიმილის ადგილას და ეს იყოს კონცეპტუალური ხელოვნება. ან ფეკალიაიდოს კუპატის გვერდზე და ხაზს უსვამდეს საკვებისა და ექსკრემენტებისნათესაობას:) არის თუ არა ხელოვნება, ამის გასარკვევად ავტორს უნდა მიმართო. თუ თვითონ ვერ აგიხსნის,  რატომ არის მისი ფეკალია ხელოვნება, თუგაუაზრებლად შექმნა, მაშინ ალბათ არ არის.  თუ აგიხსნის, თუნდაციმით, რომ მისი ფეკალია არის თანამედროვე ხელოვნების დაცინვა,სრულუფლებიანი ხელოვნება იქნება. ასეთ კონცეპტუალურ ფეკალიას გადაჭრით შავ კვადრატზე დაბლა ვერ გავამწესებდი:)

– როგორი უნდა იყოს ან არ უნდა იყოს დიზაინი?

ჯერ კიდევ ძველ რომში ამბობდნენ, თუ არ ვცდები, რომ უნდა იყოს პრაქტიკული და ლამაზი. სამყაროში მხოლოდ მინიმალისტურიდიზაინი რომ იყოს, ალბათ მოსაწყენი იქნებოდა. მაგრამ მე თითქმის მჯერა, რომ მინიმალისტური, პრაქტიკული დიზაინი ავტომატურად ლამაზიც გამოდის. ზოგადად, კარგი ტესტი არსებობს — თუ დიზაინში რაღაცის დანიშნულება გაუგებარია, დიზაინი არასწორია. მაგალითად,
გაუგებარია, რისთვის აქვთ თბილისურ მრავალსართულიან სახლებს მრგვალი ამობურცულობები. გასაგებია, რომ ჩვენი უნიჭო არქიტექტორები საკუთარი ნამუშევრების სიმდარის შენიღბვას ცდილობენ, მაგრამ გაუგებარია დანარჩენებმა რა დავაშავეთ. ვინმეს ჰგონია, რომ მრგვალი ელემენტების ხარჯზე ცენტრპოინტის შენობები ნაკლებად უშნო ხდება?ამიტომ თბილისი ოცი წელია იძირება არქიტექტურულ ნაგავში. არც მანამდე იყო კარგ დღეში.

– საქართველოში როგორი დიზაინი იციან?

გაუაზრებელი და, შესაბამისად, ცუდი. უშუალო შეხება მქონია ვებდიზაინთან. ვინც შემხვედრია (სამხატვრო აკადემიის სტუდენტებსშორისაც), თითქმის არავინ იცის დიზაინის თეორია — გეშტალტის პრინციპები, ტიპოგრაფიკის კანონები ან რომელიმე სხვა მიმართულება. ძირითადად მუშაობენ სპონტანურად, ზედაპირული მიბაძვით.ბევრმა ”ტუტუცმა” ამერიკელმა ან ევროპელმა მოყვარულმა მეტი იცის, ვიდრე ჩვენმა ”პროფესიონალებმა”. ყველას ვურჩევ, დროზე და კარგად ისწავლონ უცხო ენები და იკითხონ ინტერნეტში სასწავლო მასალები. ჯობია ინგლისური, მხოლოდ იმიტომ, რომ ამ ენაზე ყველაზე მეტი და ყველაზე თანამედროვე მასალაა. ჩვენივე ქვეყანას, ჩვენივე კულტურას წაადგება. საკუთარი ფესვები რომ გაიაზრო და თანამედროვეობაში ფესვებზე დაყრდნობით შექმნა რაღაც ღირებული, ამისთვის გჭირდება მაქსიმალური ცოდნა.
– ხელოვნება ხელობისგან რითი განსხვავდება?

მკვეთრ ზღვარს ვერ ვხედავ. თუ ხელოსანი რაღაცას გააზრებულად ქმნის,თუ მისი შრომა შემოქმედებითია, ისიც ხელოვანია. შეიძლება ვთქვათ,რომ ხელოვნებაა ის, რასაც არ აქვს პრაქტიკული დანიშნულება; ვთქვათ,თუ ქმნი უტილიტარულ საგნებს, ხელოსანი ხარ და არა ხელოვანი. მაგრამ არ მგონია ასეთი დაყოფა სამართლიანი და ცხადი იყოს. დალიმ სუნამოსფლაკონი რომ შექმნა, არ იყო ხელოვნება?
– რატომ არ გაყევი თავიდან ბოლომდე პროგრამირებას?


ალბათ, სადაც არ უნდა მეცხოვრა, მაინც მექნებოდა სხვა ინტერესები,
მაგრამ ერთ-ერთი მიზეზი შეიძლება იყოს აქაური გარემო. საზღვარგარეთ წასასვლელად მიზანმიმართულობა არ მეყო, თავის დროზე.საქართველოში ცხოვრება ისედაც იმდენად ”წოვს”, რომ ორმაგად რთულია დილიდან საღამომდე მხოლოდ კოდთან გქონდეს შეხება. პროგრამისტი რომ იყო და მთლად არ გადაირიო, სამსახურის მიღმა მაგარი მოლხენილი ცხოვრება უნდა გქონდეს.ცდილობ თბილისური სიცარიელე შეავსო შედარებით ”ცოცხალი”ინტერესებით. ამ ინტერესებს დამატებით კვებავს დამპალი გარემო, სადაც თითქმის ყველაფერი ცუდ დღეშია და ყველაფერზე გეფიქრება. საკრიტიკო, გასაანალიზებელი და გამოსასწორებელი ყოველ ნაბიჯზეა:)ერთგვარი ჩაკეტილი წრე გამოდის. ჩამყაყებულ თსუ-ში სწავლამ საინტერესო პრაქტიკული გზა ვერ დამანახა, ამიტომ ბაკალავრიატის დამთავრების მომენტისთვის სხვა ინტერესებმა გადაწონა. მაგრამ პროგრამირებისთვის თავი საბოლოოდ არ დამინებებია. მითუმეტეს, არც თუ შორეულ მომავალში პროგრამირებისცოდნა შეიძლება ისეთივე საყოველთაო ინსტრუმენტი გახდეს,როგორც ინგლისური. უკვე უამრავი ბლოგერი და მეცნიერი ერკვევა პროგრამირებაში.

8. რას უსურვებდი შემდეგ რესპოდენტს?
ამ შეკითხვაზე მხოლოდ შაბლონური ან უტაქტო პასუხის გაცემაშეიძლება:) ვუსურვებდი უფრო პოპულარულ თემებზე მოუწიოს ლაპარაკი და საინტერესო გამოუვიდეს.