Tag Archives: ა.შ.შ

Catch – 22 – საკულტო ანტიმილიტარისტული რომანი [რეცენზია]

catch22

ალბათ არ შევცდები თუ ვიტყვი, რომ ამერიკელი ავტორის, ჯოსეფ ჰელერის წიგნი, რომელსაც ორიგინალში Catch-22 ჰქვია ქართულად ნათარგმნი არაა. ამიტომაც, მისი სათაურის ქართულად თარგმნას არ ვითავებ. თუ კი შევცდი, გპირდებით რომ შეცდომის გამოსწორების მიზნით დავჯდები “წიგნების დიეტაზე” და ორმოცი დღის განმავლობაში საერთოდ არ დავწერ წიგნზე რეცენზიას.

ხუმრობა იქეთ იყოს და Myvideo.ge – ს ენით რომ ვთქვათ, წიგნი ძალიან მაგარია! მართალია წიგნის შესახებ ამერიკული და ზოგადად დასავლური პოპ კულტურის დამსახურებით დიდი ხანია ვიცოდი, მაგრამ რეალურად წაკითხვა ერთი ჟურნალის მიერ “ყველაზე სასაცილო წიგნების” სიის ნახვის შემდეგ გადავწყვიტე. ჟურნალი მართალი აღმოჩნდა, Catch – 22 იმდენად სასაცილოა, რომ მაგალითად, ტრანსპორტში კითხვისას შეიძლება ემოცია ვერ შეიკავო და ხმამაღალი ხარხარით უხერხულ მდგომარეობაში აღმოჩნდე. მე პირადად იუმორის სტილით, ნაწარმოებმა კურტ ვონეგუტის რამდენიმე წიგნი გამახსენა, რომელიც ერთდროულად აბსურდულობას და ბიუროკრატიული რეალობის მშვენიერ აღწერას წარმოადგენს.

მიუხედავად იმისა, რომ თავად ტერმინი Catch-22 ამავე სახელწოდების ნაწარმოებმა დაამკვიდრა და მასში აღწერილ მოვლენებს უკავშირდება, დასავლური კულტურის წარმომადგენლები, ტერმინს ზოგადად პარადოქსალური მოვლენის აღსაწერად გამოიყენებენ. ხშირ შემთხვევაში ბევრს ნაწარმოების შესახებ არც კი სმენია. ეს კიდევ ერთხელ მიუთითებს იმაზე, თუ რაოდენ დიდი როლი ითამაშა ამ რომანმა თანამედროვე პოპულარული კულტურის ჩამოყალიბებაში.

ნაწარმოები მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ ამერიკელ პილოტებზე მოგვითხრობს, რომლებსაც უამრავი სახიფათო საბრძოლო მისიის შესრულება უწევთ. ზოგიერთ მათგანს, მეტწილად კი ნაწარმოების მთავარ გმირს, იოსარიანს, ფრენების შეწყვეტა სურს, თუმცა ამის გაკეთების საშუალებას Catch – 22-ის წესი არ აძლევს. წესის პარადოქსალურობა შემდეგში მდგომარეობს: სამხედრო ექიმს შეუძლია პილოტისთვის ისეთი ცნობის გაცემა, რომელიც  მისი ფსიქიური აშლილობის აღმნიშვნელი და შესაბამისად საბრძოლო მისიებზე უარის თქმის საფუძველი იქნება. თუმცა, ცნობის გასაცემად ექიმს თავად პილოტმა უნდა მიმართოს. დილემა იმაში მდგომარეობს, რომ პილოტი რომელიც თავად მიმართავს ექიმს, აღიქვამს “საბრძოლო ფრენების სიგიჟეს” და შესაბამისად ფსიქიკურად მდგრადია, ანუ ვერ მიიღებს შესაბამის ცნობას. აქედან გამომდინარე, ასეთ საბუთს ვერავინ იღებს და  იძულებულია გააგრძელოს სახიფათო ფრენები.

ნაწარმოები სავსეა სახალისო პარადოქსებით, რომლებიც მეტწილად პერსონაჟების დიალოგებში გამოიხატება. ერთ-ერთ საინტერესო ეპიზოდს იოსარიანის მიერ მსუბუქი ყოფაქცვის ქალის ხელის თხოვნის ეპიზოდია. იოსარიანი უარს იღებს, იმ მიზეზით, რომ როსკიპი რომლითაც ის მოიხიბლება, თვლის რომ ნორმალურ მამაკაცს არ შეიძლება უნდოდეს არაქალიშვილი, მითუმეტეს მსუბუქი ყოფაქცევის ქალის ცოლად მოყვანა. ამიტომაცაა, რომ მას არ მოსწონს ისეთი მამაკაცი, რომელიც მას ხელს სთავაზობს. ამავდროულად, ნახსენებ ქალს მოსწონს სხვა ოფიცერი, თუმცა იმ შემთხვევაში თუ ეს უკანასკნელი მას ხელს სთხოვს, მისი სიმპატია უმალვე გაქრება.

აღნიშვნის ღირსია, რომ იუმორის და სამხედრო ბიუროკრატიაზე ქილიკის გარდა, რომანი მძლავრი ანტი მილიტარისტული მანიფესტია.

“შენ საუბრობ ომში გამარჯვებაზე, მე კი ვსაუბრობ ომში გამარჯვებაზე და ცოცხლად გადარჩენაზე,” ამბობს იოსარიანი სხვა ოფიცერთან კამათისას, რაზეც ეს უკანასკნელი შემდეგ კითხვას სვამს: “ზუსტად და ეგაა. ამიტომაც, როგორ ფიქრობ, რომელია უფრო მნიშვნელოვანი?” განრისხებული იოსარიანი პასუხობს: “ვისთვის? გაახილე შენი თვალები, კლევინჯერ, მკვდრისთვის არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ ვინ მოიგებს ომს”.

განსხვავებულ ეპიზოდში იოსარიანი სხვა ოფიცერთან კვლავ ომზე და ზემდგომი ოფიცრების კორუფციაზე საუბრობს; “როდესაც მაღლა ვიყურები, ფულის მკეთებელ ადამიანებს ვხედავ. მე ვერ ვხედავ ვერც სამოთხეს, ვერც ანგელოზებს. მე ვხედავ ადამიანებს, რომლებიც ყოველ მოცემულ შესაძლებლობაზე და ყოველ ადამიანურ ტრაგედიაზე ფულს აკეთებენ.”

Catch – 22 ეპოქური და საკულტო ნაწარმოებია, რომლის შესაქმენლადაც ავტორს ჰერაკლისეური შრომის გაწევა დასჭირდა. ჰელერმა წიგნის წერა 1953 წელს დაიწყო, მისი პირველი გამოცემა კი მეტწილად ნაწარმოებზე მუშაობის გამო, მხოლოდ 1961 წელს მოხერხდა. საინტერესოა, რომ Catch – 22 -ს პირველ გამოცემას ამერიკაში მწყრალად შეხვდნენ. გაყიდვების რაოდენობა დიდი ხნის განმავლობაში დაბალ ნიშნულზე ფიქსირდებოდა, ხოლო ზოგიერთი კრიტიკოსი კი მას “უსტრუქტურო და წასაკითხავად გამოუდეგარ” წიგნად მოიხსენიებდნენ.  თუმცა,  როდესაც ნაწარმოებმა ნისლიან ალბიონამდე მიაღწია, რომანმა ნამდვილი ბუმი მოახდინა. წიგნის მაღაზიები მყიდველებს ვერ აუდიოდნენ. ამის შემდეგ წიგნს დავიწყება ბედად აღარ ეწერა, დღეს კი ის ნებისმიერი თავმოყვარე მკითხველის “წაკითხულ ან წასაკითხ” წიგნებს შორისაა.

რატომ უნდა გვახსოვდეს თეთრკანიანი ადამიანების სხვადასხვა ისტორია

თეთრი კაცი პირველად რომ დავინახე  ტირილი მოვრთე, დეიდაჩემთან გავვარდი და ქვითინით მოვახსენე, “ფილიპე ბიძიამ თეთრი კაცები მოიყვანა.” ექვსი წლის ვიქნებოდი და ჩვენს ქვეყანაში თეთრკანიანი ადამიანები ჯერ კიდევ იშვიათობას წარმოადგენდნენ. თეთრი კაცები ბიძაჩემმა მოიყვანა, ტაქსის მძღოლად მუშაობდა და როდესაც ორი გადამთიელი ადამიანი დაემგზავრა სახლთან გავლა და ზაფხულში დასასვენებლად ჩამოსული ბავშვისთვის უცნაური ხალხის ჩვენება გადაწყვიტა, რომლისთვისაც სხვა ფერის ადამიანები სიახლეს წარმოადგენდნენ. ბავშვისთვის სიახლე შოკის მომგვრელი აღმოჩნდა, ხოლო უფროსებისთვის მისი რეაქცია სასაცილო.

მსგავსი ისტორია მართლა გადამხდა თავს, იმ განსხვავებით რომ ეს კაცები თეთრკანიანი კი არა შავკანიანები იყვნენ და არც ბიძაჩემს ჰქვია სახელად ფილიპე, თუმცა წერილის დაწყება ასეთი  ფორმით  ორი მიზეზის გამო გადავწყვიტე. პირველი მიზეზი – არ გავმხდარიყავი ბოლოდროინდელი პოლიტქორექტულობის მსხვერპლი და მეორე – ეს ამბავი პერსონაჟების მსგავსი გადანაცვლებით თავისუფლად შეიძლება მომხდარიყო რომელიმე აფრიკულ სახელმწიფოში. მთავარი აქ ისაა რომ ხუთი თუ ექვსი წლის ბავშვისთვის რომელსაც რასიზმის შესახებ არაფერი სმენია უცნაურია დანახვა ადამიანების რომლებიც რადიკალურად განსხვავდებიან იმ სხვებისგან რომელსაც ის შეჩვეულია(თუმცა აქ ისიც არის აღსანიშნავი რომ მიუხედავად ტერმინების უცოდინრობისა მაშინ კი სრულად პოლიტქორექტულად განვაცხადე “ავთო ბიძიამ შავი (და არა ზანგი) კაცები მოიყვანა”).

რამდენიმე კვირის წინ მეგობართან საუბრისას რასიზმის თემას შევეხეთ და იმაზე შევთანხმდით რომ საქართველოში ეს პოპულარულ განხილვებში შემოსული თემა ბოლოდროინდელი რიტორიკის ფონზე გაფუქებული, გაზვიადებული და არალევანტურია. მაგალითად კვლავ პატარა ბავშვის რეაქცია გამოდგება.

საქმე ისაა რომ ჩვენს საზოგადოებას და ქვეყანას არ გამოუვლია ის გზა რომელიც თავის დროზე დასავლეთმა აირჩია, ანუ რეალური რასიზმის და ნაციზმის გზა. საქართველოში არასდროს ყოფილა აფრიკიდან ჩამოყვანილი ადამიანების მონობაში მოქცევის თუ ექპლოატაციის ფაქტები, არ მომხდარა ჰოლოკოსტი, ინკვიზიცია თუ რომელიმე სხვა სასირცხვილო მოვლენა რომელიც სახელმწიფო პოლიტიკის დონემდე იქნებოდა აყვანილი.

ნაცვლად ამისა ყოველთვის არსებობდა რიტორიკა რომელიც სიტუაციაში გაურკვეველ ადამიანს შეიძლება რასისტულად თუ ნაცისტურად მოჩვენებოდა, მაგრამ ეს რიტორიკა უფრო ქართული მოსახლეობის მატრაკვეცობის და ქილიკის სიყვარულზე უნდა მიუნიშნებდეს ვიდრე რამენაირი სახის სიძულვილზე.

ამერიკულ შეერთებულ შტატებში დღეს როდესაც სიძულვილის ენა რიგ შემთხვევაში დასჯადია სხვა ისტორიულ რეალობას ემყარება და სწორედ რომ ასეთი რეალობის არსებობის გამო ხდება მწვავე რეაქციის საგანი. იგივე სიტუაციაა ევროპაში როდესაც სიძულვილის ენის მსხვეპლნი ებრაელები ხდებიან. ზოგადად აღსანიშნავია რომ გენოციდის ფაქტები, კოლონიალიზმი, ნაციზმი და ა.შ. მეტწილად დიდი სახელმწიფოებისთვის, პოსტ კოლონიალური ქვეყნებისთვისაა დამახასიათებელი, რაც ზოგიერთ შემთხვევაში ინერციით თანამედროვე მოსახლეობაშიც კი ვლინდება.

პოსტ კოლონიალური ქვეყნებისგან განსხვავებით საქართველოს  მოსახლეობას ისტორიულად სხვადასხვა ერები წარმოადგენდნენ, მართალია იგივე სომხებზე ქილიკი საქართველოში ყოველთვის არსებობდა მაგრამ ქილიკი იმ ადამიანებზე რომლებიც ქვეყნის დედაქალაქში მის დაარსებისთანავე ცხოვრობდნენ რეალურად ქილიკს არ სცდებოდა და მეტწილად სახუმარო თემას წარმოადგენდა ვიდრე სიძულვილს.

მარტივად, საყოფაცხოვრებო ენაზე რომ ვთქვათ თუ საქართველოში ვინმე ირაკლი დასცინის ვინმე რუდიკას, მეორე დღეს ირაკლი და რუდიკა ერთად სვამენ. თუ მსგავს ვითარებაში სიტყვაზე ადოლფი ქილიკობს მოსეზე, მეორე დღეს ადოლფი მიდის და მოსეს თავში აგურს ურტყამს(ბოდიში უხეში შედარებისთვის).

შექმნილ ისტორიულ რეალობაში კი გადამატებული პოლიტქორექტულობა და გარკვეული პირების დემონიზაცია (მაგალითად მიხეილ საააკაშვილის თუ რობერტ სტურუას გამონათქვამი ზანგებზე გამოდგება)  არელევანტური და აბსურდულიც კია. მიზეზი კვლავ და კვლავ ალბათ ისტორიული სინამდვილის გაუცნობიერებაში და დასავლეთში არსებული ტენდენციების ბრმა კოპირებაშია, რომელმაც მომავალში შეიძლება სავალალო შედეგებამდე მიგვიყვანოს.

ხომ შეიძლება ასეთ ვითარებაში გაიზარდოს თაობა რომელსაც მართლა ეგონოს რომ საქართველოში პოლიტქორექტულობა არსებობს იმდენად რამდენადაც ქვეყანაში არსებობს სხვა ერების თუ რასების შეგნებული განადგურების ფაქტები?

საინტერესოა, როგორი იქნება მაშინ ამ შემთხვევაში ამ ადამიანების ბავშვობა?

წარმატების ფორმულა რომელიც არ არსებობს

Oh feed your children on Cray fish and Lobster tails,
Find a school near the top of the league,
In theory I respect your right to exist,
I will kill ya if you move in next to me

-ჯარვის კოკერი-

არსებობს მოსაზრება – გენიოსებად იბადებიან. არსებობს საპირისპირო მოსაზრებაც – გენიოსები ყალიბდებიან.

არცერთია გამორიცხული, არც მეორე. ორივეს ხშირად შეხვდებით, ორივე თვალსაზრისზე ხშირად მსჯელობენ. ბევრად იშვიათია საუბარი იმ ფაქტორებზე რომლებიც ხელს უწყობენ, ან პირიქით უშლიან ინდივიდის ჩამოყალიბებას და მის წარმატებას.

მეტიც, რომ არა გარკვეული გარომოებები, ადამიანი განწირულია წაგებაზე, ხოლო ხსენებული ფაქტორები 99.9 პროცენტის ალბათობით განაპირობებენ ადამიანის წარმატებას.

მაშინ როდესაც თანამედროვე სამყარო თუ მისი ისტორია ცნობს გენიოსებს, წარმატებულ მეცნიერებს, რეჟისორებს, პოეტებს, პოლიტიკოსებს და მათი სახელები გვახსოვს, იმავე ისტორიის ფურცლებზე ვერასდროს შეხვდებით იმ ადამიანების სახელებს რომლის სახელებიც მომავალს არ ეცოდინება, მარტივი მიზეზის გამო. ისტორიას მათი სახელი არც ჩაუწერია, მათი გენია თუ უბრალოდ ნიჭი ვერ გამოვლინდა, იმ პირობების არ არსებობის გამო, რომლებიც უმეტესს შემთხვევაში წარმატებისთვის სრულ აუცილებლობას წარმოადგენს.

მოდით, ზოგიერთ ასეთ პირობას შევეხოთ

გეოგრაფია

სიტყვაზე ავიღოთ, 2011 წელი. გეოგრაფიულ ობიექტებად ავირჩიოთ ორი ქალაქი. ერთის მხრივ, ნიუ-იორკი, ამერიკულ შეერთებულ შტატებში, ხოლო მეორეს – ბასრა, ერაყში.

ორივე ქალაქში იბადება ერთი ინტელქუალური შესაძლებლობის მქონე ადამიანი, ზრდასთან ერთად მათი შესაძლებლობა თუ ნიჭი ასევე თანაბრად ვითარდება.

კითხვა, სიტყვაზე 2050 წლისათვის რომელს აქვს უფრო მეტი შანსი გახდეს მსოფლიო დონის რეჟისორი?

მატერიალური უზრუნველყოფა

პირველი გარემოების საპირისპიროდ მაგალითად ავიღოთ ერთი და იგივე ქალაქი, იყოს კვლავ ნიუ-იორკი.

კვლავ ორი აბსოლუტურად იდენტური შესაძლებლობების ბავშვი.

ერთი იბადება შეძლებულ, მევახშის ოჯახში, რომელსაც მთელი ცხოვრება მშობლებისგან მატერიალური ყურადღება არ აკლდება და ის ღებულობს საუკეთესო განათლებას.

მეორე ბავშვი იბადება ემიგრანტების ოჯახში, რომლის მშობლებიც დღე და ღამე ათენენ რომელიმე სერვისის სფეროში მუშაობაში რომ როგორმე უზრუნველყონ მრავალრიცხოვანი ოჯახი. კარგ განათლებაზე საუბარი ზედმეტია.

კითხვა, რომელ ორ ბავშთაგან აქვს მეტი შანსი გახდეს ქვეყნის პრეზიდენტი, ან თუნდაც სენატის წევრი?

კლასობრივი იერარქია

ლონდონი 2011 წელი.

ისევ და ისევ ორი ახალდაბადებული. ერთ-ერთი ევლინება ტრადიციულ ინგლისურ ოჯახს, რომელიც ლონდონში 10 თაობა ცხოვრობს და კარგი გავლენით სარგებლობს.

მეორე ახალბადებული ევლინება დაბალი კლასის ოჯახს, მამა სვამს და ხშირად ბავშვზე ცუდ გავლენას ახდენს.

რომელს აქვს მეტი საშუალება გაითქვას სახელი როგორც მეცნიერმა?

კითხვები რა თქმა უნდა რიტორიკულია. პასუხი უმეტესს შემთხვევაში ნათელია. რა თქმა უნდა არსებობს შემთხვევები როდესაც გარკვეული ადამიანები უდიდესს წარმატებას აღწევდნენ ხსენებული წინაპირობების ქონის გარეშე, მათი რიცხვი შეიძლება დიდიც მოგეჩვენოთ, თუმცა საერთო ჯამში პროცენტულად ისინი მცირედ ნაწილს და უფრო იმ გამონაკლისს წარმოადგენენ რომელიც წესს ამტკიცებს.

წესი კი მარტივია, ვიბადებით არათასწორნი და შესაბამისად ვითთარდებით არათანსწორად. ამიტომაც შეიძლება დაიბადო კიდევაც ნიჭიერად, ან წარმატების მისაღწევად ძალიან დიდი შრომა გაწიო, მაგრამ საბოლოო ჯამში… ვის აქვს მეტი შანსი?..

ასე რომ ნუ მოტყუვდებით სახელმძღვანელოებით “როგორ მივაღწიოთ წარმატებას და გავმდიდრდეთ.” წარმატების ფორმულა დაბადებისთანავე გეძლევათ და საბოლოო შედეგის გამოანგარიშება მეტ-ნაკლები სიზუსტით შესაძლებელია თავიდანვე მოცემული პირობების გათვალისწინებით.

“სვეცკი და ინტელიგენტი” პირწიგნაკელები, ანუ ინგლისურის სახელმწიფო ენად გამოცხადების მომხრეებს

“Словарь Вильяма Шекспира, по подсчету исследователей, составляет 12000 слов. Словарь негра из людоедского племени «Мумбо-Юмбо» составляет 300 слов. Эллочка Щукина легко и свободно обходилась тридцатью. “

– ილფი და პეტროვი – 

” – Do you speak English?

– Yes, I  learnt it from a book.”

-ალფონსო მელერო-

დაახლოებით ორი კვირის წინ ფეისბუქის მომხმარებელს კიდევ ერთი “მარგალიტი” გამოკითხვის ნახვის საშუალება მიეცა. ერთ-ერთმა მომხმარებელმა დაახლოებით შემდეგ შინაარსის კითხვა დასვა “გსურთ თუ არა რომ ინგლისური ენა გამოცხადეს მეორე სახელმწიფო ენად საქართველოში?”

კითხვა რომ ვნახე გამეღიმა და ხუმრობად აღვიქვი, თუმცა როგორც აღმოჩნდა პირწიგნაკის მომხმარებლის რეაქცია არ ყოფილა ერთგვაროვანი, უფრო მეტიც დაახლოებით 10 000 პასუხიდან 1000 – მდე ადამიანმა კითხვას დადებითად უპასუხა და სრული სერიოზულობით ჩათვალა რომ ინგლისური ენის სახელმწიფო ენად გამოცხადება აბსოლუტურ აუცილებლობას წარმოადგენს!

ზოგიერთი უფრო შორს წავიდა და იმის მტკიცებას შეუდგა რომ ასეთი გადაწყვეტილების მიღებისთანავე საქართველო განვითარდება, წინ წავა და საერთოდ ქვეყნის მსოფლიო გლობალურ პოლიტიკურ თუ ეკონომიკურ პროცესებში ინტეგრირებას შეუწყობს ხელს. ოპონენტ მოპასუხეს კი კითხვაზე “რატომ უნდა გამოცხადეს ინგლისური სახელმწიფო ენად” მომხრეებმა რკინის არგუმენტით და რიტორიკული შეკითხვით “რატომ არ უნდა გამოცხადეს?” უპასუხეს.

არ ვიცი რაში აღმოაჩინეს ასე “პროგრესულად” მოაზროვნე ადამიანებმა კავშირი ქართულ და ინგლისურ კულტურებს შორის, ან სად იპოვეს საქართველოში ინგლისურად მოსაურბე (მშობლიური ენის რანგში) ადამიანები, მაგრამ მათ ასეთი გადაწყვეტილების მიღება მარტივ ჭეშმარიტებად მონათლეს.

საინტერესოა რომ თავის დროზე საბჭოთა კავშირის პირობებში საქართველოს და სომხებს გამონაკლისის სახით ჰქონდათ საკუთარი ოფიციალური ენა, ქართული და შესაბამისად სომხური, მაგრამ ერთხელაც მოსკოვიდან წამოსულ ინიციატივამ ასეთი სტატუსი საფრთხის ქვეშ დააყენა. ისეთ ტოტალიტარულ სახელმწიფოშიც კი როგორიც საბჭოთა კავშირია ასეთ ინიციატივას ქართულ საზოგადოებაში პროტესტით შეხვდნენ, პროტესტი იმდენად მძლავრი აღმოჩნდა რომ მოსკოვი ვერაფერს გახდა და ქართულ იფიციალურ ენად დატოვა.

დღეს მეორე სახელმწიფო ენის ქონას (მითუმეტეს ინგლისურის) საქართველოს მოსახლეობას არავინ ეძალება. რა საჭიროა? მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი (მცირე მაგრამ მაინც) ხომ თავადაა მზად მიიღოს ასეთი აბსურდი საქმე საქმეზე რომ მიდგეს.

ძალიან მეეჭვება ასეთების რიგებში ისეთი ადამიანები იყვნენ რომლებსაც ა.შ.შ – ში ან ევროპაში ცხოვრების ჰქონდეთ გამოცდილება მიღებული, იმ მარტივი მიზეზის გამო რომ ასეთი გამოცდილების არსებობის შემთხვევაში ეცოდინებოდათ რომ დემოკრატიულ სახელმწიფოებში ძალიან დიდი მნიშვნელობა იდენტობას ენიჭება, სადაც იდენტობა არა მარგინალიზაციად, არამედ პიროვნების ან ადამიანების ჯგუფის საინტერესო ფენომენად აღიქმება.

მარტივად რომ ვთქვათ უცხოელს არა შენი ცუდად გადამღერებული ინგლისური სიმღერა, არამედ შენი თავისებურება აინტერესებს.

გამოკითხვა იქეთ იყოს და მოდით ზოგიერთი ქართველი პირწიგნაკის (ზოგადად საზოგადოების, თუმცა ფეისბუქზე ეს უკეთ ჩანს) მომხმარებლის ლექსიკას გადავხედოთ.

იყო დრო და საქართველოში მოდურად ითვლებოდა რუსულად ლაპარაკი, უფრო სწორედ არა ზოგადად რუსულად მეტყველება, აზრის რუსულად დაწყება, გაგრძელება და დასრულება, არამედ რუსული სიტყვების ჩასმა ქართულ კონტექსტში, ანუ ჰიბრიდული აზრთა წყობა.  ასეთი ტენდენცია მარტო საქართველოსთვის როდი იყო დამახასიათებელი, მსგავსი შემთხვევები გვხდება მაგალითად ისეთ პოსტ კოლონიურ ქვეყნებში როგორიც ინდოეთი და ნიგერიაა.

ინდოელი ან ნიგერიელი საუბრისას ხშირად იყენებს ინგლისურ სიტყვებს, რაც მის განათლებულობაზე (?) და პრივილიგირებულ (?) მდგომარეობაზე მიუნიშნებს.

თუ რუსულის შემთხვევაში ყველაფერი გასაგებია, ინგლისური ენის ქართულ კონტექსტში ხმარება განსხვავებულ, საინტერესო ფენომენად შეიძლება ჩავთვალოთ, იმ მარტივი მიზეზის გამო რომ ჩვენ არასდროს ვყოფილვართ ბრიტანეთის ან ა.შ.შ.-ს კოლონია. ამ შემთხვევაში ინგლისური ენის ექსპანსია ნებაყოფლობითია, გარკვეულწილად ნებაყოფლობითი ლინგვისტური მონობაა.

ფბ-ს მომხმარებლებში გამოირჩევა რამდენიმე ტენდენცია,

ა) ქართულში რუსული სიტყვების “შემრევები,” ასეთებს ძირითადად უფროსი თაობის წარმომადგენლებში უნდა ვპოულობდეთ, რომლებიც ჯერ კიდევ 30 წლისწინანდელი მდგომარეობიდან არ გამოსულან და “სვეცკად” იყენებენ რუსულ სიტყვებს, ასევე გვხვდებიან ახალგაზრდები, რომლებიც სავარაუდოდ “ტრადიციულ,” ინტელიგენტურ ოჯახებში არიან აღზრდილები და ასე ლაპარაკს ბავშვობიდან არიან შეჩვეულები.

ბ) ახალგაზრდები რომლებიც დაიბადნენ ან გვიანდელ საბჭოთ კავშირში ან სულაც მის დაშლის შემდეგ, ასეთები უფრო ინგლისურს ანიჭებენ უპირატესობას, საინტერესოა რომ ამ და პირველ ჯგუფს შორის განსხვავება მხოლოდ ენის პრიორიტეტშია, ანუ შინაარსობრივად იგივე მენტალიტეტის მატარებლებს წარმოადგენენ, განსხვავდებიან მხოლოდ ფორმით. ასევე საინტერესოა რომ რამე წინადადების დაწერისას ძირითადად იყენებენ ქართულს, მაგრამ რამდენიმე სიტყვას (ან ფრაზას) ინგლისურად მიაყოლებენ, ჩემი აზრით განსხვავება პირველ ჯგუფთან ჩემი მოკრძალებული აზრით ისაა რომ ესენი უბრალოდ ინგლისურს ვერ ფლობენ წესიერად და მთელ წინადადებას ვერ შლიან ნორმალურად.

გ) ეს ყველაზე საინტერესო ჯგუფია, ასეთ კატეგორიაში 30-40 წლის ადამიანები გვხვდებიან, ანუ ისეთები რომლებიც ჯერ კიდევ ძველ, საბჭოურ ეპოქად მოესწრნენ  მაგრამ ახალ “ყაიდაზე” ყრმობაში მოუწიათ გადასვლა. ეს აბსოლუტური ჰიბრიდია, რადგანაც ესენი ორივე ენის სიტყვებს იყენებენ, ზოგიერთ შემთხვევაში ერთ წინადადებაშიც კი. გამოდის რომ სახეზე გვაქვს ადამიანის გასამაგება, რომელიც ერთდროულად იყენებს 3 აბსოლუტურად განსხვავებული კულტურული ტრადიციების მატარებელ ენას!

ქართველმა ერმა საკუთარი იდენტობა საუკუნეების წინ შექმნა, შექმნა უნიკალური დამწერლობა რომელსაც მსოფლიო დამწერლობებში ღირსეული ადგილი უკავია,  თავისთავად ეს განძია, განძი რომელიც დღემდე შევინარჩუნეთ, მაგრამ საუკუნეების განმავლობაში განძის გარდა მენტალიტეტი გამოგყვა, მენტალიტეტი რომელიც როგორც ჩანს თავიდან ჩვენს იდენტობას არ წარმოადგენდა, მაგრამ შევიძინეთ ურიცხვი შემოსევების და დაპყრობების დროს და თუ დღეს მოდურია იმაზე საუბარი რომ ჩვენ საბჭოური მენტალობიდან ვერ გამოვედით ალბათ აუცილებელია დაეჭვება და კითხვის დასმა, “ვიყავით კი საბჭოთა კავშირამდე მენტალურად თავისუფლები და ამ “ტრადიციას” უფრო გრძელი ფესვები ხომ არ გააჩნია?

განახლებული ბლოგი

ბლოგის რეგულარული მკითხველი შეამჩნევდა რომ გვერდმა სახე იცვალა. რეორგანიზაცია რამდენიმე დღის წინ დასრულდა, რის ფარგლებშიც შეიცვალა დიზაინი, სახელწოდება, ასევე გამოაკლდა და დაემატა კატეგორიები.

“ბლოგის შესახებ” ასევე სახეცვლილ ტექსტს შეიცავს. თუმცა მთავარი ცვლილება მაინც თვისობრივი ხასიათისაა. ბლოგიდან ამოღებულ იქნა საავტორო უფლელებით დაცული მასალა, ამიერიდან ბლოგზე მხოლოდ ორიგინალური ხასიათის პროდუქტი განთავსდება.

აქვე გთავაზობთ ბლოგის პრომო ვიდეოებს, “ბლოგი აქცენტით.” პირველის ნახვის საშუალება ამ პოსტში გქონდათ.

რებეკა კარსლონი – შვედეთი

მარია ანესტი – საბერძნეთი

მურად გაიბოვი – აზერბაიჯანი

დრიუ ბურკი – ა.შ.შ.

თანამედროვე ზღაპარი დიდებისთვის

კარიკატურის ავტორი: Georg Gamez

შენიშვნა: პირველად დაიბეჭდა http://mappedperspectives.wordpress.com/ – ზე

პრინცი პოულობს პრინცესას და ცოლად მოჰყავს, ამ დროს სამყაროს სხვა ნაწილში ბოროტმოქმედს ამარცხებენ და კლავენ. არ იფიქროთ რომ ეს რომელიმე ზღაპრის დასასრულია, ამ რეალობის მომსწრენი გასულ კვირას გავხვდით.

ლონდონში გამართულ პომპეზურ სამეფო ქორწინებას, ორ დღეში ბარაკ ობამას მიერ  პაკისტანში ჩატარებული წარმატებული სპეც. ოპერაციის შედეგად ოსამა ბინ ლადენი დამარცხების და მოკვლის შესახებ გაკეთებული განცხადება მოჰყვა.

ოპერაციას, რომელსაც ზედმეტსახელად “ჯერონიმო” ერქვა, პირდაპირ ეთერში, თეთრ სახლში ბარაკ ობამა, ჰილარი კლინტონთან და ჯო ბაიდენთან ერთად ადევნებდა თვალს. ზოგიერთი,  ვისაც ასეთი საშუალების ფუფუნება არ ჰქონდა სვამს შეკითხვას თუ რამდენად შეესაბამება რეალობას ამერიკის პრეზიდენტის მიერ გაკეთებული განცხადება.

ნავთზე ცეცხლი ერთ-ერთი პაკისტანური არხის მიერ გავრცელებული, ბინ ლადენის  ფოტო სურათმა დაასხა, რომელიც სულ რამდენიმე საათში ინტერნეტს და სხვა მედია საშუალებებს კალიასავით მოედო.

ოთხშაბათს ობამას მიერ გაკეთებულ გადაწყვეტილებამ “არ გამოექვეყნათ ოსამა ბინ ლადენის ცხედარის ფოტომასალა” და პრეზიდენტის მართლების მცდელობა, შეთქმულების თეორიების მოყვარულთათვის შთაგონების წყაროდ იქცა.  ა.შ.შ. – ს მთავარსარდლის აზრით, ფოტომასალა ზედმეტად ნატურალისტურია და ასევე ეროვნული ინტერესს წარმოადგენს.

ჯერჯერობით, ფართო აუდიტორიისთვის მხოლოდ ზღვაში დამარხული ბინ ლადენის ფოტოა ცნობილი. თავად “დამარხვის” ფაქტმა ხალხში ბევრი მითქმა მოთქმა გამოიწვია, თუმცა ზოგიერთი სხვა ასპექტისგან განსხვავებით ასეთ გადაწვეტილებას შეიძლება ლოგიკური ახსნაც მოეძებნოს. ტრადიციულ, მიწაში დამარხვას მართლაც შეიძლება არასასურველი აუდიტორია მოეზიდა და ამავდროულად ისლამის მიხედვით საჭირო იყო 24 საათში მოქმედება. ამის მიუხედავად ბევრი ბინ ლადენის ლიკვიდაციას ფაბრიკაციად მიიჩნევს.

იქედან გამომდინარე კი რომ ბარაკ ობამას გადაწყვეტილება საბოლოო ჩანს, ახალი შეთქმულების თეორიები ცხვება.

ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ამ თეორიათაგანი იმას ამტკიცებს რომ ბინ ლადენი დიდი ხნის მოკლულია და ა.შ.შ. – მ ამის სააშკაროეზე გამოტანა მხოლოდ ახლა იმიტომ გადაწყვიტა, რომ ბინ ლადენის ფენომები მისცემდა სახელმწიფოს ეხარჯა ბიუჯეტის საგრძნობი ნაწილი ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამასთან არ უნდა დაგვავიწყდეს ის რომ ა.შ.შ.-ში არჩევნები ახლოვდება.

მიუხედავად ეჭვებისა, ფაქტია რომ რესპუბლიკელების მომავალ 2012 საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების ნაკლები იმედი უნდა ჰქონდეთ. ობამა ხომ “ჰერკულესის გმირობების სერიას” აგრძელებს, ნობელის ლაურეატობასთან ერთად ის ამჯერად მსოფლიოს ნომერ პირველი ტერორისტის დამარცხელებლის ტიტულს ატარებს, მოკლედ პრაქტიკულად ჩემპიონია. ამერიკელი მოსახლეობის საგრძნობი ნაწილი კი მომავალ არჩევნებში აუცილებლად გაიხსენებს 11 სექტემბრის ისტორიულ მოვლენას.

მიუხედავად იმისა რომ 9 სექტემბრის ტრაგედიის მსხვერპლების საგრძნობი ნაწილი, ანუ ისინი ვისაც მაშინ ნათესავები დაეღუპნენ, გახარებული სჩანან ტერორისტის ლიკვიდაციით, ზოგიერთი ზეიმს ნაადრევად მიიჩნევენ. ამ კატეგორიაში კი ისინი შედიან ვისაც რაციონალურად აზროვნების უნარი გააჩნია და სჯერა რომ ტერორიზმთან ბრძოლაში პრობლემის ძირფესვეული გაგებაა საჭიროა და არა ზედაპირულ გამოვლინებებთან ბრძოლა. ასეთ ბრძოლამ შეიძლება შვება მოუტანოს უშუალოდ დაზარალებულებს, თუმცა ნაკლებად სავარაუდია ტერორიზმის დამარცხება პრობლემის სწორი გაანალიზების გარეშე გახდეს შესაძლებელი.

მართალია ობამამ კიდევ ერთი “ჰერკულესის გმირობა” ჩაიდინა და ახლა “ტერორისტული ჰიდრა” უთავოდაა დარჩენილი (თუ რა თქმა უნდა შეთქმულების თეორიების დიდი მოტრფიალე არ ბრძანდებით), მაგრამ ამასთან ერთად საჭიროა იმის გაანალიზება თუ რამდენი თავი დარჩა იგივე ჰიდრას? აქვე შეიძლება სავსებით ლეგიტიმური კითხვა დავსვათ, “ვინ იქნება შემდეგი ბოროტების განსახიერება, რომელიც ცუდად დაემუქრება პრინცების და ოცნებების სამყაროს? და რა თქმა უნდა, იცხოვრებენ თუ არა პრინცები და პრინცესები ბედნიერად?

ჭირი იქა, ლხინი აქა, ქატო იქა და ფქვილი აქა.

საქართველო როგორც ტურიზმის და “ქურდი” მიგრანტების ქვეყანა

უცხოური პრესის მიმოხილვა, 2011 წელი, კვირა მესამე

ჰოლანდიურ “ტელეგრაფმა” გადაწყვიტა საქართველოს პირველი ლედის შესახებ დაეწერა და ჰოლანდიელ მკითხველს სანდრა რულოვს და საქართველოს აცნობს. მოყვანილია რამდენიმე ციტატა, რომლის თანახმადაც საქართველო ტურისტებისთვის მიმზიდველ ქვეყანად არის წარმოჩენილი. საქართველოს პირველი ლედი ასევე საუბრობს რუსეთის მხრიდან 2008 წლის აგრესიაზე. სანდრა რულოვსი ასევე იმას ამბობს რომ მიუხედავად, ორი წლის წინანდელი ომისა უახლეს საქართველოში მოგზაურობა სახიფათო არ არის და ამატებს რომ ქართველები სტუმართმოყვარეები არიან.

კიევში კრიმინალური ავტორიტეტი, პაატა ჩხარტიშვილი, ზედმეტსახელად “პრინცი” დააკავეს. ის რამდენიმე დანაშაულშია ეჭვმიტანილი, თუმცა რაში არ კონკრეტდება. ამის შესახებ უკრაინული გამოცემა Сегодня.ua იუწყება. სტატიის თანახმად ჩხარტიშვილი, რომელიც საქართველოს მოქალაქეა უკრაინაში ნარკობიზნესში გავლენისთვის იბრძოდა, თუმცა აქვე გამოთქმულია ეჭვი მის “წონიანობის” შესახებ.

რუსული “როსბალტი” საქართველოს პრეზიდენტის ა.შ.შ. – ში ვიზიტის შესახებ იუწყება და მიხეილ სააკაშვილს  ამერიკელებთან იარაღის ყიდვის შესახებ მოლაპარაკებებში ადანაშაულებს. გამოცემა იუწყება რომ ა.შ.შ. – ს შეუძლია საქართველო Patriot-3, Javelin და Hellfire-2 დანადგარებით მოამარაგოს. თუმცა სტატიის ბოლოს იმას ამბობს რომ საქართველოს სავარაუდოდ იაღარის ახალი პარტიის გარეშე დარჩება იმ მიზეზით რომ რუსეთს და ა.შ.შ.-ს შორის არსებული ახალი შეთანხმება, ასეთ პოლიტიკას არ ითვალისწინებს.

გაზეტა.რუ, “სოვეტსკი სპორტზე” დაყრდნობით ქართველი მეკარის ალექსანდრე ჩიხრაძის შესახებ იუწება, რომელიც “ჩერნომორეცს” შეკრებაზე შეუერთდა. “ჩერნომორაცამდე” ჩიხრაძე სოჩის “ჟემჩუჟინაში” გამოდიოდა.