Tag Archives: დასავლეთი

Catch – 22 – საკულტო ანტიმილიტარისტული რომანი [რეცენზია]

catch22

ალბათ არ შევცდები თუ ვიტყვი, რომ ამერიკელი ავტორის, ჯოსეფ ჰელერის წიგნი, რომელსაც ორიგინალში Catch-22 ჰქვია ქართულად ნათარგმნი არაა. ამიტომაც, მისი სათაურის ქართულად თარგმნას არ ვითავებ. თუ კი შევცდი, გპირდებით რომ შეცდომის გამოსწორების მიზნით დავჯდები “წიგნების დიეტაზე” და ორმოცი დღის განმავლობაში საერთოდ არ დავწერ წიგნზე რეცენზიას.

ხუმრობა იქეთ იყოს და Myvideo.ge – ს ენით რომ ვთქვათ, წიგნი ძალიან მაგარია! მართალია წიგნის შესახებ ამერიკული და ზოგადად დასავლური პოპ კულტურის დამსახურებით დიდი ხანია ვიცოდი, მაგრამ რეალურად წაკითხვა ერთი ჟურნალის მიერ “ყველაზე სასაცილო წიგნების” სიის ნახვის შემდეგ გადავწყვიტე. ჟურნალი მართალი აღმოჩნდა, Catch – 22 იმდენად სასაცილოა, რომ მაგალითად, ტრანსპორტში კითხვისას შეიძლება ემოცია ვერ შეიკავო და ხმამაღალი ხარხარით უხერხულ მდგომარეობაში აღმოჩნდე. მე პირადად იუმორის სტილით, ნაწარმოებმა კურტ ვონეგუტის რამდენიმე წიგნი გამახსენა, რომელიც ერთდროულად აბსურდულობას და ბიუროკრატიული რეალობის მშვენიერ აღწერას წარმოადგენს.

მიუხედავად იმისა, რომ თავად ტერმინი Catch-22 ამავე სახელწოდების ნაწარმოებმა დაამკვიდრა და მასში აღწერილ მოვლენებს უკავშირდება, დასავლური კულტურის წარმომადგენლები, ტერმინს ზოგადად პარადოქსალური მოვლენის აღსაწერად გამოიყენებენ. ხშირ შემთხვევაში ბევრს ნაწარმოების შესახებ არც კი სმენია. ეს კიდევ ერთხელ მიუთითებს იმაზე, თუ რაოდენ დიდი როლი ითამაშა ამ რომანმა თანამედროვე პოპულარული კულტურის ჩამოყალიბებაში.

ნაწარმოები მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ ამერიკელ პილოტებზე მოგვითხრობს, რომლებსაც უამრავი სახიფათო საბრძოლო მისიის შესრულება უწევთ. ზოგიერთ მათგანს, მეტწილად კი ნაწარმოების მთავარ გმირს, იოსარიანს, ფრენების შეწყვეტა სურს, თუმცა ამის გაკეთების საშუალებას Catch – 22-ის წესი არ აძლევს. წესის პარადოქსალურობა შემდეგში მდგომარეობს: სამხედრო ექიმს შეუძლია პილოტისთვის ისეთი ცნობის გაცემა, რომელიც  მისი ფსიქიური აშლილობის აღმნიშვნელი და შესაბამისად საბრძოლო მისიებზე უარის თქმის საფუძველი იქნება. თუმცა, ცნობის გასაცემად ექიმს თავად პილოტმა უნდა მიმართოს. დილემა იმაში მდგომარეობს, რომ პილოტი რომელიც თავად მიმართავს ექიმს, აღიქვამს “საბრძოლო ფრენების სიგიჟეს” და შესაბამისად ფსიქიკურად მდგრადია, ანუ ვერ მიიღებს შესაბამის ცნობას. აქედან გამომდინარე, ასეთ საბუთს ვერავინ იღებს და  იძულებულია გააგრძელოს სახიფათო ფრენები.

ნაწარმოები სავსეა სახალისო პარადოქსებით, რომლებიც მეტწილად პერსონაჟების დიალოგებში გამოიხატება. ერთ-ერთ საინტერესო ეპიზოდს იოსარიანის მიერ მსუბუქი ყოფაქცვის ქალის ხელის თხოვნის ეპიზოდია. იოსარიანი უარს იღებს, იმ მიზეზით, რომ როსკიპი რომლითაც ის მოიხიბლება, თვლის რომ ნორმალურ მამაკაცს არ შეიძლება უნდოდეს არაქალიშვილი, მითუმეტეს მსუბუქი ყოფაქცევის ქალის ცოლად მოყვანა. ამიტომაცაა, რომ მას არ მოსწონს ისეთი მამაკაცი, რომელიც მას ხელს სთავაზობს. ამავდროულად, ნახსენებ ქალს მოსწონს სხვა ოფიცერი, თუმცა იმ შემთხვევაში თუ ეს უკანასკნელი მას ხელს სთხოვს, მისი სიმპატია უმალვე გაქრება.

აღნიშვნის ღირსია, რომ იუმორის და სამხედრო ბიუროკრატიაზე ქილიკის გარდა, რომანი მძლავრი ანტი მილიტარისტული მანიფესტია.

“შენ საუბრობ ომში გამარჯვებაზე, მე კი ვსაუბრობ ომში გამარჯვებაზე და ცოცხლად გადარჩენაზე,” ამბობს იოსარიანი სხვა ოფიცერთან კამათისას, რაზეც ეს უკანასკნელი შემდეგ კითხვას სვამს: “ზუსტად და ეგაა. ამიტომაც, როგორ ფიქრობ, რომელია უფრო მნიშვნელოვანი?” განრისხებული იოსარიანი პასუხობს: “ვისთვის? გაახილე შენი თვალები, კლევინჯერ, მკვდრისთვის არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ ვინ მოიგებს ომს”.

განსხვავებულ ეპიზოდში იოსარიანი სხვა ოფიცერთან კვლავ ომზე და ზემდგომი ოფიცრების კორუფციაზე საუბრობს; “როდესაც მაღლა ვიყურები, ფულის მკეთებელ ადამიანებს ვხედავ. მე ვერ ვხედავ ვერც სამოთხეს, ვერც ანგელოზებს. მე ვხედავ ადამიანებს, რომლებიც ყოველ მოცემულ შესაძლებლობაზე და ყოველ ადამიანურ ტრაგედიაზე ფულს აკეთებენ.”

Catch – 22 ეპოქური და საკულტო ნაწარმოებია, რომლის შესაქმენლადაც ავტორს ჰერაკლისეური შრომის გაწევა დასჭირდა. ჰელერმა წიგნის წერა 1953 წელს დაიწყო, მისი პირველი გამოცემა კი მეტწილად ნაწარმოებზე მუშაობის გამო, მხოლოდ 1961 წელს მოხერხდა. საინტერესოა, რომ Catch – 22 -ს პირველ გამოცემას ამერიკაში მწყრალად შეხვდნენ. გაყიდვების რაოდენობა დიდი ხნის განმავლობაში დაბალ ნიშნულზე ფიქსირდებოდა, ხოლო ზოგიერთი კრიტიკოსი კი მას “უსტრუქტურო და წასაკითხავად გამოუდეგარ” წიგნად მოიხსენიებდნენ.  თუმცა,  როდესაც ნაწარმოებმა ნისლიან ალბიონამდე მიაღწია, რომანმა ნამდვილი ბუმი მოახდინა. წიგნის მაღაზიები მყიდველებს ვერ აუდიოდნენ. ამის შემდეგ წიგნს დავიწყება ბედად აღარ ეწერა, დღეს კი ის ნებისმიერი თავმოყვარე მკითხველის “წაკითხულ ან წასაკითხ” წიგნებს შორისაა.

ორჰან ფამუქის თოვლში გახვეული აღმოსავლეთი და დასავლეთი [რეცენზია წიგნ “თოვლზე”]

ორჰან ფამუქის თოვლი

ცოტა ხნის წინ ერთი ნაცნობის კითხვაზე თუ რას ვკითხულობდი, წიგნის ყდა დავანახე. ავტორი რომ ამოიკითხა, მომიგო: “ორჰან ფამუქი? არაა კარგი მწერალი”.

შენიშვნაზე მწვავე რეაქცია არ მომიხდენია, ფამუქის დაცვას არ ვაპირებდი, თუმცა ხმამაღალი განაცხადით არც ლიტერატურული სნობიზმის გილდიაში ვაპირებდი გაწევრიანებას და ამიტომაც მოკრძალებით ვიკითხე, “რატომ?” ჩემი ნაცნობის მთავარი არგუმენტი “უბრალოდ არაა კარგი მწერალი” აღმოჩნდა და იმ მოკლე არგუმენტაციაში ფამუქის დასაცავად მხოლოდ ის თქვა რომ “ერთადერთი კარგი წიგნი, რომელიც მან დაწერა ‘თეთრი ციხესიმაგრეაო’ “.

იმ მოკლე საუბრიდან გამომდინარე რატომღაც ისეთი შთაბეჭდილება შემექმნა, რომ ჩემი ნაცნობი ფამუქის შემოქმედებას მაინცდამაინც კარგად არ იცნობდა, ხოლო “თეთრი ციხესიმაგრის აღიარებაში,” ანუ იმ ნაწარმოების აღიარებაში რომელიც ავტორის ყველაზე წარმატებულ რომანებს პოპულარობით საგრძნობლად ჩამორჩება,  განსხავავებული, ერთგვარი ლიტერატურული ჰიპსტერული დამოკიდებულება ამოვიკითხე.

ორჰან ფამუქის შემოქმედებას მაინცდამაინც კარგად არც მე ვიცნობ. მისი ავტორობოთ სულ სამიოდე წიგნი მაქვს წაკითხული (მათ შორის “თეთრი ციხესიმაგრე”), მაგრამ შეიძლება ამიტომაც ერთი ხელის მოსმით ფამუქის სუსტ მწერლად გამოცხადებას არ ვაპირებ.

აღწერილი ეპიზოდიდან რამდენიმე დღის შემდეგ ფამუქის “თოვლის” კითხვა დავასრულე. წიგნმა შერეული გრძნობები დამიტოვა, ბოლომდე ვერ გავერკვიე რა ნიშანს დავუწერდი ნაწარმოებს, ვფიქრობდი მომეწონა თუ არ მომეწონა. პასუხი ჩემს თავში რომ ვერ აღმოვაჩინე ინტერნეტში რეცენზიების კითხვა დავიწყე. აღმოჩნდა რომ რეცენზიები არც აქ იყო ერთგვაროვანი, ზოგიერთი მას უფრო დადებითად, ზოგიერთი კი უფრო უარყოფითად აფასებდა . შეიძლება ითქვას, რომ ერთადერთი რაც რეცენზიების უმეტესობას აერთიანებდა ის იყო, რომ წიგნს ერთი ხელის მოსმით არავინ “ანადგურებდა”. წონადი გამოცემების ავტორები კი “თოვლს” ვრცელი განხილვის საგნად აქცევდნენ.

რეცენზიების კითხვამ საერთოდ დამაბნია, თუმცა ამავდროულად მიმახვედრა რომ საბოლოო ვერდიქტის გამოტანა არაა საჭირო და ამიტომაც წიგნის განხილვისას თავისუფლად შეიძლება იმაზე საუბარი თუ რა არ მომეწონა და რა მომეწონა. განხილვა რომ გამიმარტივდეს ამ რეცენზიას პირობითად ორ ქვეთავად დავყოფ.

წიგნის  თემა – აღმოსავლეთის და დასავლეთის დაპირისპირება?

ფამუქის “თოვლის” მოქმედება თურქეთის პროვინციალურ ქალაქ ყარსში ხდება. ეს ის ქალაქია, რომელიც თავისთავად ერთგვაროვანი არაა, აქ თავის დროზე, რუსები, აზერბაიჯანელები, სომხები, ქურთები და სხვა ეთნოსის წარმომადგენლები ცხოვრობდნენ.

თუმცა, ნაწარმოებში მოქმედება მე-20 საუკუნის 90-იან წლებში ვითარდება, ამიტომაც მიუხედავად მულტიკულტურული გამოცდილებისა, ქალაქის დამოკიდებულება “გარე,” სხვა კულტურის წარმომადგენლების მიმართ ერთვაროვანი არაა.

ნაწარმოების მთავარი გმირი კა (აქ აშკარაა ალუზია ფრანც კაფკას სასახლის მთავარ გმირზე) ყარსს სულ რამოდენიმე დღით სტუმრობს, ის სტამბოლელია, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ფრანკფურტში ცხოვრობდა. მიუხედავად იმისა რომ კა თურქია, ის მაინც უცხოა ყარსელებისთვის, ის დასავლეთის განსახიერებაა, უფრო სწორედ კი იმ სეკულარული თურქეთის განსახიერება, რომელიც დასავლურ ტრადიციებს ემხრობა.

ამიტომაცაა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქის მაცხოვრებლების უმეტესობა კას მაინცდამაინც ცუდს ვერაფერს უბედავენ (მაგალითად პოლიცია დაკავებისას მას მოკრძალებით ექცევა, მაშინ როდესაც ანალოგიურ სიტუაციაში ჩავარდნილ ადგილობრივებს რიგიანად სცემენ და აწამებენ), მაგრამ ამის მიუხედავად მას მაინც “სხვანაირად,” უცხოსავით ექცევიან.

ავტორი თითქოს გვეუბნება, რომ მიუხედავად თურქეთის გაცხადებული სეკულარული პოლიტიკისა, ქვეყნის შიგნით სიტუაცია არაერთგვაროვანია, მძლავრია ისლამისტების მხარდამჭერების რაოდენობა და რაც უფრო მთავარია – მათი რწმენის ხარისხი.

მიუხედავად იმისა, რომ წიგნის კითხვისას შეიძლება შეგექმნათ შთაბეჭდილება, რომ ფამუქი მთავარი გმირის მიმართ  აშკარა სიმპატიითაა განწყობილი და მასში ის გარკვეულწილად საკუთარ თავსაც ხედავს, ავტორს არ უნდა დავუკარგოთ ის, რომ ის ბალანსს იცავს. მას არც დასავლეთის და არც აღმოსავლეთის კრიტიკა ავიწყდება, ისევე როგორც ამ ორის მიმართ გარკვეულ შემთხვევებში სიმპატიების გამოხატვა.

ერთ-ერთ ინტერვიუში ფამუქი საკუთარი ნაწარმოებების თემებზე საუბრისას ამბობს რომ ის ერთმანეთს ცივილიზაციებს არ უპირისპირებს, არამედ პირიქით ცდილობს ისაუბროს იმაზე თუ რა აერთიანებს სხვადასხვა კულტურებს. იგივეს თქმა შეიძლება “თოვლზე” და მიუხედავად იმისა, რომ ნაწარმოების კითხვისას სხვადასხვა კულტურები სახეზეა, ავტორი მაინც უფრო მეტად ადამიანობის განმსაზღვრელ თემებზე საუბრობს, ანუ ისეთ თემებზე როგორიც სიყვარული, რწმენა, მეგობრობა და ერთგულებაა. ამ თემებზე საუბრისას კი ავტორი გვახსენებს რომ ყველა ადამიანში, შესაბისად ნებისმიერი კულტურის წარმომადგენელში დევს რაღაც დადებით და რაღაც პირიქით – უარყოფითი. ამიტომაც შეიძლება ითქვას, რომ თავისთავად დადებითი ან იარყოფითი გმირი წიგნში არ არსებობს, ისევე როგორც დადებითი ან უარყოფითი კულტურა, ეს კი ნაწარმოებს ხიბლს სძენს.

წერის სტილი – აღწერით დატვირთული, ცოტა გაწელილი მაგრამ არამომაბეზრებელი?

ფამუქის მკითხველებისგან ხშირად გამიგონია რომ ავტორი უსაშველოდ წელავს სათქმელს და სცენების აღწერას ძალიან დიდ დროს უთმობს . შეიძლება ითქვას რომ გამონაკლისი არც “თოვლია”. ნაწარმოების ძირითადი ნაწილი სულ რაღაც სამი დღის განმავლობაში ვითარდება. ამის მიუხედავად, წიგნი 400 გვერდზე დიდია, ზოგიერთ სცენას კი ავტორი მიკროსკოპულად აღწერს.

ასე მაგალითად,  ერთ-ერთ სცენაში ფამუქი იმის აღწერასაც კი არ ერიდება თუ როგორ უკიდებს ერთ-ერთი პერსონაჟი ჯერ სხვის სიგარეტს, მერე საკუთარს და რას გრძნობს ამ დროს. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრს ასეთი სკურპულოზური აღწერა შეიძლება მომაბეზრებლად მოეჩვენოს, მსგავსი დამოკიდებულებით ფამუქი განსაკუთრებით აურას ქმნის, აურას რომელიც მკითხველის გონებას მთლიანად გამოგონილ სამყაროში აგდებს.

“თოვლში” რამდენიმე მძლავრი სცენაა. ორს გამოვყოფდი: რომანის დასაწყისში თურქეთის განათლების სამინისტროს ჩინოვნიკს ვხვდებით, რომელსაც ისლამისტი ფანატიკოსი კლავს. თუმცა, სანამ მოკლავდეს, მკითხველის წინაშე იშლება სცენა რომელიც მკვლელობას წინ უძღვის. ამ მოქმედებაში ჩინოვნიკის და ფანატიკოსის დიალოგი იშლება. ამ სცენის ხიბლი არა უშუალოდ დიალოგი, არამედ ის ტექნიკური ხერხია რომელსაც ფამუქი იყენებს. ავტორი გვეუბნება რომ საუბარი, რომელიც ხსენებულ პირებს შორის გაიმართა, მისთვის ბევრად მოგვიანებით გახდა ცნობილი, უფრო კონკრეტულად კი მას შემდეგ რაც მას კასეტაზე ჩაწერილი დიალოგის მოსმენის საშუალება მიეცა. კასეტაზე, რომელიც იმ ჩამწერში იდო, რომელიც თავის მხრივ ჩინოვნიკს საუბრისას ჰქონდა ტანზე მიმაგრებული. აუდიო ფირზე ჩაწერილია ორი ადამიანის საუბარი, ადამიანის რომელიც სულ რაღაც რამოდენიმე წუთში გარდაიცვლება და ადამიანის რომელიც იმავე პერიოდში მკვლელი გახდება. ეს კი მათ საუბარს განსაკუთრებით ემოციურობას სძენს.

მეორე სცენა ერთ-ერთ საასტუმროში ვითარდება, სადაც შეკრებილი ისლამისტები, მემარცხენეები და ქურთი მეამბოხები ცდილობენ შეჯერდნენ საპროტესტო პეტიციაზე, რომლის გამოქვეყნებასაც ისინი გერმანულ გაზეთში იმედოვნებენ. სწორედ ამ სცენის აღწერისას შლის ავტორი წიგნის მთავარ თემას – აღმოსავლეთის (ტრადიციული თურქეთის) და დასავლეთის (ევროპის) უერთიერთობას.

“ჩვენ დებილები არ ვართ, ჩვენ უბრალოდ ღარიბები ვართ,” ამბობს წიგნის ერთ-ერთი პერსონაჟი და აგრძელებს, “როდესაც დასავლელი ხვდება ვიღაცას ღარიბი ქვეყნიდან, მას მძლავრი ზიზღის გრძნობა ეუფლება. ის ფიქრობს რომ საცოდავი ადამიანის გონება სავსე უნდა იყოს იმ უაზრობით რომელმაც მისი ქვეყანა სიღარიბეში და სასოწარკვეთაში ჩააგდო”.

სცენის დასკვნით ნაწილად შეიძლება ავტორის ჩართვა ჩათვალოთ სადაც ის საუბრობს იმაზე თუ რამდენად არ შეუძლია ადამიანს გაუგოს სხვა ადამიანს რომელიც მძიმე მდგომარეობაში არის აღმოჩენილი, რომლის გამოცდილებაც პირველს არ აქვს.

მიუხედავად იმისა, რომ ნაწარმოებში ბევრი მძლავრი სცენაა, წიგნის მთავარ ნაკლად შეიძლება შემდეგი ჩავთვალოთ: “თოვლის” მთავარი პერსონაჟი-კა პოეტია, რომელსაც ყარსში ჩამოსვლამდე არაფერი ღირებული არ აქვს დაწერილი. თუმცა, ქალაქში აღმოჩენისთანავე მას შემოქმედებითი წვა ეწყება და სულ რაღაც სამი დღის განმავლობაში ის 19 მძლავრ პოემას დაწერს. ამის მიუხედავად ფამუქი პრაქტიკულად არცერთ პოემაზე არ საუბრობს. შეიძლება იმის ვარაუდი რომ ავტორმა ამით ერთგვარი ხერხი გამოიყენა და პოემები “მისტერიად” დატოვა, მაგრამ ამავდროულად ეჭვი რომ ეს ნაწილი უბრალოდ დაუმუშავებელია ლეგიტიმურობას ბოლომდე მოკლებული არ უნდა იყოს. არადა, ამ პოემების “გამოგონებით” ავტორი ნაწარმოებს სხვა პედესტალზე აიყვანდა, მითუმეტეს რომ  მსგავსი გამოცდილება (ანუ ნაწარმოებში ნაწარმოების შექმნის იდეა) ნამდვილა არსებობს, თუნდაც პოლ ოსტერის “ილუზიების წიგნის სახით”.  

თავში ნახსენებ ჩემს ნაცნობს რომ დავუბრუნდეთ,  ერთ რჩევას მოგცემდით, სანამ რამე დასვკნებს გამოიტანდეთ, არც ჩემს ნაცნობს დაუჯეროთ და არც მე. თუ ლიტერატურა გიყვართ აუცილებლად წაიკითხეთ ხსენებული ავტორი. ის შეიძლება თქვენი საყვარელი ავტორი არ გახდეს, მაგრამ სხვა თუ არაფერი, აუცილებლად დაგამახსოვრდებათ და საინტერესო თემებსაც გაგიშლით.

გაჩერებული საათის ძიებაში ანუ 90იანი წლების საქართველო

საჯარო ბიბლიოთეკაში ვზივარ, სამკითხველო დარბაზის დიდი საათი საღამოს ცხრა საათის 25 წუთს აჩვენებს, გაჩერებულია. სინამდვილეში, მოცემულ მომენტში დღის სამ საათს რაღაც წუთები აკლია. ნეტა როდის გაჩერდა დიდი საათი? ხუთი, ათი თუ 20  წლის წინ?

იქნებ დიდი საათი მაშინ გაჩერდა, როდესაც ჩვენი ქალაქი ომმა მოიცვა, ნათესავი ნათესავს ემტერებოდა, მეზობლები ერთმანეთს ექიშპობდნენ და თითქოს დაევიწყათ რომ ადამიანები არიან და სიცოცხლის სიმოკლიდან გამომდინარე ერთმანეთის მოფერების და გატანის გარდა არაფერს უნდა აკეთებდნენ.

შეიძლება პირიქითაც იყო, იქნებ დიდი საათი მაშინ გაჩერდა როდესაც ძალაუფლებისათვის ბრძოლის პარალელურად  ადამიანებს ერთმანეთი გაჰქონდათ და ძნელბედობის ჟამს  ვისაც რით შეეძლო იმით ეხმარებოდა სხვას?

ასეთი ისტორიებიც იქნებოდა და ისეთიც. 20 წლის წინ პატარა ვიყავი, რთულია მოვლენების ობიექტური გახსენება, თუმცა თამამად შემიძლია ვთქვა რომ ორივეს მაგალითები მახსოვს.

ჩემი მშობლები ექიმები არიან, მაშინაც ექიმები იყვნენ და რა გასაკვირია რომ ამ პროფესიის წარმომადგენლებში საჭიროება ყოველთვის არსებობს და იარსებებს.

დანამდვილებით ის შემიძლია გავიხსენო რომ იმ პერიოდში როდესაც ცნება “ფული” პრაქტიკულად არ არსებობდა, ხოლო მატერიალური სიმდიდრე სახლში საჭმლის, ნავთის და სანთლის არსებობით განისაზღრებოდა, ექიმები პრაქტიკულად უსასყიდლოდ ემსახურებოდნენ სუსტი ჯანმრთელობის მქონე ადამიანებს. ასეთ პირობებში კი ბარტერზე საუბარი ზედმეტია.

ჩვეულებრივი მოქალაქეები პურის რიგში დგომისას ღამეებს ათენდნენ და თუ ვინმეს სახლში პურთან ერთად კარაქიც მოეპოვებოდა, ეს უკვე ნამდვილი ფუფუნება იყო. მახსოვს რუსეთში ცოტა ხნით წასულმა დედაჩემმა კარაქი რომ ჩამოიტანა… პურზე რომ წაგესვა და ჩაისთან მიგეყოლებინა თავს უფრო ბედნიერად იგრძნობდი ვიდრე იმავე პერიოდის ნიუ იორკის პენთჰაუსში მცხოვრები მდიდარი პოპ მუსიკოსი, რომელიც ვახშამზე შავ ხიზილალას მიირთმევდა.

ალბათ ისევ ბავშვობის ბრალია ასეთ მოვლენებს რომანტიზირებას რომ ვუკეთებ, არამგონია ჩემი თაობის წარმომადგენლების მშობლებს იგივე გრძნობები ეუფლებოდეთ იმ პერიოდის გახსენებისას.

ბარტერი და ჩემი მშობლების პროფესია ვახსენე ცოტა ხნის წინ და რადგანაც ამაზე ჩამოვარდა საუბარი, იმას დავამატებ რომ თუ რამე ტიპის ბარტერზე შეიძლება ლაპარაკი, ეს ჩემი მშობლების შემთხვევაში ალბათ შემდეგში გამოიხატებოდა; დღე არ გავიდოდა ისე რომ დედმამა ექიმთან ვინმე ავადგამხდარი მეზობელი ან ნაცნობი არ მოსულიყო, ესენიც მკურნალობდნენ, დღისით ხშირად მახსოვს ჩვენთან მოსული პაციენტი, მე და ჩემი ძმა სხვა ოთახში რომ გავიოდით და უცხო სტუმრის დანახვაზე მორიდებულები რომ ვიმალებოდით. ვითარება დაახლოებით იმ ცნობილ ანეგდოტს ჰგავდა ტუალეტში ჩაკეტილი ბავშვი რომ ეძახის მშობელს, “მა, სტუმრები წავიდნენ და შეიძლებოდა გამოვიდე?” იმ განსხვავებით რომ არც ტუალეტში ვიყავით ჩაკეტილები და ისიც ვიცოდით როდის გამოვსულიყავით საერთო ოთახში.

ერთ-ერთ ასეთ პაციენტს, მეზობელი, სახელად აღუნია წარმოადგენდა, მარტოხელა ბერძენი ქალი იყო რომელიც მერვე სართულზე ცხოვრობდა. ეს ისეთი სიხშირით დადიოდა ხოლმე რომ ნელნელა შთაბეჭდილება შემექმნა რომ ჯანმრთელობასთან პრობლემების გამო კი არადა, უბრალოდ ურთიერთობისათვის ჩამოდიოდა ხოლმე, დედაჩემიც ურთიერთბოდა მასთან, საჭირბოტო ჭორებს განიხილავდა და ისე გაუშვებდა ხოლმე სახლში.

აღუნიას შემთხვევაში ძალიან საინტერესო ბარტერს ჰქონდა ადგილი. საქმე ის იყო რომ აღუნია მერვე სართულზე ცხოვრობდა, ჩვენ კი პირველზე. გაზი, წნევის გამო ჩვენთან უმეტეს შემთხვევაში არ იყო ხოლმე, ყველაზე კარგად კი სწორედ რომ მერვე სართულზე მოდიოდა, სწორედ იქ სადაც აღუნია ბინადრობდა.  მოცემულ სიტუაციაში კი საჭმლის მომზადებისას კომუნალური პირობებით გამოწვეული მორიგი მარცხის შემდეგ, დედაჩემი იძულებული იყო ქვაბში საჭირო ინგრიდიენტები აღუნიასთან ფეხით აეტანა ხოლმე. ფეხით იმიტომ რომ მაშინ ლიფტის კარები დეკორაციულ ფუნქციას წარმოადგნდნენ, შიგთავსი ჯართის სახით კაი ხანია რაც თურქეთის საზღვარს გასცდენოდა და მეზობელ ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაში შეტანილ ღვაწლს წარმოადგენდა.
აღუნიას ცისფერი მბჟუტავი ალის სახით ნამდვილი პრომეთე ჰყავდა სახლში გამოკეტილი, მას ღმერთებისკან მოპარული ის განძი ჰქონდა რომელიც დანარჩენი მეზობლების უმრავლესობისათვის მიუწდვდომელ ფუფუნებას წარმოადგენდა. ამიტომაც იყო რომ ერთ მომზადებულ სადილზე აღუნია სამჯერ მაინც რომ გაწვებოდა ხოლმე კარდიოლოგიურ ელექტროდებზე მიერთებული და სეანსის შემდეგ დედაჩემს საკუთარ მდგომარეობას რომ ჰკითხავდა აფორიაქებული. დედაჩემის დაამშვიდებდა ალბათ, ეტყოდა რომ ყველაფერი რიგზეა, შეიძლება ერთი ორი წამალი დაენიშნა და მერე ისევ იმას ჰკითხავდა მოკრძალებით, გაზზე თუ შეიძლებოდა ამოსვლა.

ისე, ისიც მახსოვს მამაჩემი გაზის გარეშე რომ გადიოდა ფონს, კარტოფილს ჩაყრიდა ხოლმე ქვაბში, წყლით აავსებდა და იმ ბედნიერ მომენტში როდესაც შუქი ცოტა ხნით გვეწვეოდა ხოლმე, შიგ “კიპიაწილნიკს” დურთავდა. უნდა ითქვას რომ საკმაოდ კარგი მოხარშული კარტოფილი გამოდიოდა ხოლმე და თუ მაგ კარტოფილს კიდევ ფუფუნების საგანი სახელად კარაქი ემატებოდა ხოლმე, მაშინ სადილი ნამდვილად მეფურ ტრაპეზას წარმოადგენდა.

აი, ისევ რომანტიზმისკენ გამირბის თემა…

თუმცა, თუ რომანტიზმია, რომანტიზმი იყოს. მახსოვს უშუქობაში გატარებული დროის გამო, ადამიანი იძულებული იყო კომუნიკაციურ მეთოდებისათვის მიემართა. აი ისეთ მეთოდებს, ადამიანურ ურთიერთობას რომ ეძახიან.

საღამოთი ოჯახის წევრები შევიკრიბებოდით ხოლმე და სანთლის ან ლამფის შუქის ირგვლივ შემომსხდარნი ერთმანეთს ქალაქობანაში ან მსგავსი ტიპის თამაში ვეჯიბრებოდით. პარადოქსალურია მაგრამ გარკვეულწილად დარწმუნებული ვარ რომ ჩემს განათლებაში დიდი როლი სწორედ რომ სიდუხჭირემ და კომუნალურმა პრობლემებმა ითამაშეს დიდი როლი. მაშინ როდესაც მთელი ქალაქი უშუქობაში ისე იძირებოდა როგორც რომელიმე მითიური პერსონაჟი ჰადესის სამეფოში ჩასული, ჩემთვის ყველაზე დიდ გართობას სანთლის შუქზე წიგნის კითხვა წარმოადგენდა.

წიგნის კითხვა წარმოადგენდა გაქცევას რეალობისგან, თავშესაფარს ზღაპრულ სამყაროში სადაც ყველაფერი სხვანაირადაა, სადაც შეიძლება თავი მე-17 საუკუნეში მცხოვრებ მუშკეტიორად, უკაცრიელ კუნძულზე დარჩენილ მეზღვაურედ რომელიც მარტოობაში დარჩენილი საკუთარი მეურნებობის აღორძინებაზე ფიქრობს, ან თავისუფლებისათვის მებრძოლ რომაელ მონად წარმოგედგინა თავი. მოკლედ, მხატვრული ლიტერატურა შეიძლება ითქვას მაშინ ეკონომიკას, სოციოლოგიას, გეოგრაფიას, და მრავალ სხვა დისციპლინის ქვეცნობიერად სწავლისკენ მიბიძგებდა. თუმცა, ასეთი დისციპლების სწავლის ნაცვლად, რა თქმა უნდა ეს უფრო მოგზაურობა იყო, მოგზუარობა უსაზღვროდ საინტერესო სამყაროში, რომელიც ძალიან ტკბილად გახსენდებოდა ხოლმე ძილის წინ ბალიშზე თავის დადებისას.

ბევრად გვიან, განვითარებული დასავლეთის გაცნობის შემდგომ, სადაც სიტყვაზე თეთრ პერანგ გამოწყობილი ფრანგი მძიმე სამუშაო დღის შემდეგ ეიფელის კოშკთან ახლო-მახლო დეკორატიულ ძაღლს ასეირნებს და საღამოს შეყვარებულთან რომელიმე რესტორანში გემრიელ საჭმელს მიირთმევს, იმ დასავლეთის გაცნობის შემდგომ რომელიც ჩვენი ბედრკული ქვეყნისგან სულ რამდენიმე საათიანი ფრენის მოშორებით მდებარეობს და მდებარეობდა მაშინაც, როდესაც ჩვენი თანამოქალაქეები ერთმანეთს ტერიტორიის, ძალაუფლების თუ ფულის გამო ხოცავდნენ, მივხვდი რომ ყველაფრის მიუხედავად წიგნი აქაც იგივე ფუნქციას ატარებს.

ეს ფუნქცია ყოველდღიური რეალობიდან გაქცევას წარმოადგენდა. განსხვავება კი მხოლოდ შინაარსში იყო. თუ ჩვენ, გარეთ გასულებს ომი და ძარცვა ჩვეულებრივ მომენტად წარმოგვედგინა და წიგნებში რომანტიკას, მოგზაურობას ან თუნდაც ბურჟუაზიულ, “სვეცკი” ცხოვრების ხიბლს ვეძებდით, სადაც ჟულიენი სორელი რომელიმე ქალბატონს ეარშიყებოდა, დასავლეთში ცხოვრებას შეჩვეული ადამიანები, პირიქით, იმ ლიტერატურით ინტერესდებოდნენ სადაც ბრძოლები, მკვლელობები, ძარცვები და სხვა მამაძაღლობები იყო აღწერილი. ეს იყო სხვაობა ჩვენს შორის, ჩვეთან კი 90-იანი წლების დასაწყისში მომხდარი მოვლენები რიგითი ევროპელისთვის უფრო ლიტერატურულ ფიქციად წარმოედგინათ ვიდრე შესაძლო რეალობად.

ახლა კი, როდესაც 2012 წლის 12 ივნისს საჯარო ბიბლიოთეკის სამკითხველო დარბაზში ვზივარ და 90იანი წლების ქართულ პრესას ვათვარიელებ, ვხვდები რომ იმ პერიოდზე ძალიან ცოტა რამ ვიცი, გაყვითლებული და შეთხელებული ფურცლები კი იმაზე მიმანიშნებენ, რომ დრო გამანადგურებელი ძალით წინ მიდის, მოგონება სულ უფრო ფერმკრთალი ხდება და ჩვენც გვავიწყდება რა გამოვიარეთ. დავიწყებაზე უარესი კი ამ შემთხვევაში ალბათ ისაა რომ მომხდარის გააზრება არ გვიცდია, ისე გამოვიარეთ ოცი წელი თითქოს ეს ისტორია ვიღაც სხვას ეკუთვნოდეს. ერთხელ მახსოვს თბილისში ჩატარებულ ერთ ერთ დისკუსიაზე კითხვა დავსვი იმის შესახებ თუ რატომ არ ვიაზრებთ უახლოეს ისტორიას. ერთ-ერთ მომხსენებელს პასუხის გაცემა გაუჭირდა და გარკვეული პაუზის შემდგომ გაუაზრებლობა კვლავ საბჭოთა კავშირულ მენტალიტეტს დააბრალა. თითქოს პასუხი, “ალბათ ამის ბრალი საბჭოთა კავშირია” სცემდეს პასუხს იმ კითხვაზე რომელიც ჩვენი პასუხისგებლობის საკითხს უნდა წარმოადგენდეს, თითქოს ოროსანი ბავშვი ვიყოთ რომელიც ყველაფერს სხვას აბრალებს.

მართალია ოცი წელი გავიდა საქართველოს უახლესი ისტორიის ალბათ ყველაზე შავბნელი პერიოდიდან, მაგრამ ამისმიუხედავად ჩვენთან თითქოს დრო გაჩერდა, ოცწლიანი დამოუკიდებლობის კვალობაზე კი პასუხისგებლობის გრძნობა არ გაგვიჩნდა.
თუმცა, ალბათ პასუხისგებლობის გრძნობაც მაშინ გაგვახსენდება როდესაც წარსულის, ამ შემთხვევაში კი მე-20 საუკუნის, ქართული ისტორიის გახსენებას უფრო მეტ დროს, ფიქრს და ანალიზს დავუთმობთ და იქნებ ერთ დღეს დიდი გაჩერებული საათის შემყურენი აღარ ვიკითხოთ, “ნეტა რატომ გაჩერდა ეს საათი?”

 შენიშვნა: მოცემული ტექსტი წარმოადგენს ერთგვარ ანონს, წინასიტყვაობას ნაწარმოებზე რომელზეც მუშაობა დავიწყე. აღნიშნული ნაწარმოები მიეძღვნება 90-იანი წლების საქართველოს, რომელიც მეტწილად ომის დროინდელ პერიოდს მიეძღვნება.  ჯერჯერობით ადრეა დეტალებზე საუბარი, თუმცა ამ ეტაპზე იმის თქმა შემიძლია რომ ნაწარმოები იქნება  მხატვრული ხასიათის, დოკუმენტალური ელემენტებით.

ევროკავშირის რკინის ფარდა და პრაგმატული პოლიტიკის აუცილებლობა

შეგიძლიათ გაიხსენოთ დასავლეთ ევროპაში არსებული ორი სახელმწიფო რომელიც ერთმანეთის მიმართ მტრულად არის განწყობილი? რა თქმა უნდა ვერ გაიხსენებთ.

დრო როდესაც მეზობელი ევროპული სახელმწიფოები ერთმანეთს ექიშპებოდნენ, აწყობდნენ 100 წლიან ომებს და ა.შ. ბნელ წარსულს ჩაბარდა. დღევანდელი “ქიშპობა” მაქსიმუმ ერთმანეთის მიმართ არაპოლიტკორექტულ ხასიათის მქონე ხუმრობით შეიძლება გამოიხატოს. ჩვენ სამწუხაროდ გარკვეულწილად ჯერ კიდევ იმ შუასაუკუნოვან სიბნელეში ვიმყოფებით.

დღეს ევროპა ევროკავშირის საფარის ქვეშ ცხოვრობს სადაც გადაადგილება თბილისიდან ბაქოში მგზავრობაზე მარტივია. მოგზაურობისთვის საზღვარგარეთის პასპორტიც კი არ გჭირდებათ. პირადობის მოწმობა საკმარისია.

დღეს ლონდონიდან მილანში გადაფრენა თუ სარგებლობ ევროკავშირის რომელიმე ქვეყნის მოქალაქეობრივი პრივილეგიით დაახლოებით იმას ჰგავს თბილისიდან მოსკოვში 37 მანეთად რომ მიდიოდნენ საქეიფოდ. აბა, უთხარით რომელიმე ევროკავშირელს რომ ეს შესაძლებლობა შეიძლება ოდესმე შეუწყდეს?

შარშან გლაზგოს კალედონიის უნივერსიტეტში სწავლისას სახელმწიფო მმართვის ერთ-ერთ ლექციაზე საუბარი ევროკავშირის შესაძლო გაფართოებაზე, კერძოდ კი თურქეთის საკითხზე ჩამოვარდა. განხილვისას გადავწყვიტე შესაძლებლობად გამომეყენებინა და საქართველოს შანსებზე ვკითხე ლექტორს. მაინცდამაინც არ გამიკვირდა რომ შანსებზე საუბარი მხოლოდ ფინანსურ (ევროპისთვის) სარგებლობიანობის შემთხვევაში იქნება შესაძლებელი. დემოკრატიის ხარისხი, სიტყვის თავისუფლება და ა.შ. კი უფრო ქაღალდზე დაწერილ ფორმალობას წარმოადგენს.

ყველამ ვიცით რომ საქართველოს სწრაფვა ევროკავშირში იმდენად ნელი და არაეფექტურია რომ ეს უკანასკნელი შეიძლება უფრო ადრე დაიშალოს (ეკონომიკური კოლაფსების ფონზე) ვიდრე საქართველოს შესვლის საკითხი გადაწყდეს. ასეთ ვითარებაში როდესაც ევროპაში მოხვედრა საკმაოდ რთულია და ვერც მოსკოვში მიფრინავ 37 მანეთად რა პერსპექტივა აქვთ საქართველოს და მის მსგავს სახელმწიფოებს?

დასავლეთი ადრე საბჭოთა კავშირს რკინის ფარდის გამო დასცინოდა , თუმცა დღევანდელი რთული სავიზო პროცედურების პირობებში რკინის ფარდა სწორედ რომ ევროკავშირს აფარია ხშირ შემთხვევაში ჩვენნაირი ქვეყნების მოქალაქეებისთვის, აუცილებლად გასავლელი პროცედურები კი ხშირად დამამცირებელია.

პოსტი დასავლეთ ევროპის ერთიანობის აღწერით შემთხვევით არ დამიწყია და არც 37 მანეთი მიხსენებია უბრალოდ. თუ  პოსტ საბჭოურ სივრცეში არსებულ მდგომარეობას და მოუგვარებელი კონფლიქტების რიცხვს გადავლებთ თვალს მივხვდებით რომ კონტრასტი დასავლეთს და აღმოსავლეთს შორის კატასტროფულია. აქეთ აფხაზეთი, სამხრეთ ოსეთი, ყარაბაღი, იქეთ დნესტრისპირეთი და ყირიმი, უკეთეს შემთხვევაში დაძაბული ურთიერთობა მეზობელ ქვეყნებს შორის… მოკლედ, დიდი კვლევის ჩატარება არაა საჭირო იმის დასადგენად რომ პოსტ საბჭოური ქვეყნები ერთმანეთთან ურთიერთობის კრიზისს განიცდიან. ასეთ პირობებში კი რთულია ეკონომიკური წარმატების იმედი გქონდეს.

მიუხედავად იმისა რომ გლობალურ სამყაროში ვცხოვრობთ და სამყარო სულ უფრო და უფრო პატარა ხდება როგორც ჩანს კეთილმეზობლურ დამოკიდებულებას კვლავ დიდი მნიშვნელობა აქვს. იქნებ დროა პოსტ საბჭოურ ქვეყნები ახალ, პრაგმატულ (ისევე როგორც ამას დასავლეთ ევროპა აკეთებს) პოლიტიკაზე დაფიქრდნენ და ერთგვარი ალტერნატივა შექმნან?

პრაგმატული პოლიტიკის შემთხვევაში კი 37 ევროდ და მანეთად თუ არა, იქნებ 37 გრივნად მაინც იქნეს ფრენა შესაძლებელი?

ჩემი თაობის ანატომია. ოპერაცია რამდენიმე აქტში.

ნაბიჯი II.  კოკა კოლის სიროპით გამთბარი გული.

დღეს კოკა კოლით საქართველოში ვერავის გააკვირვებ.

არადა, ჩემს მეხსიერებაში ამ სასმელთან პირველი ურთიერთობა დღემდე ბავშვობის მოგონებებს აღძრავს.

ვახშამის მაგიდასთან შემომსხდარი, თბილ სვიტრში გამოწყობილი და “კეროსინკისგან” არც თუ ისე შორს მყოფი ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად ბიძაჩემის მოსვლას ველოდებოდი. ბიძაჩემის მოსვლა ბავშვობაში განსაკუთრებით მიხაროდა ხოლმე, მიუხედავად უშუქობისა, შიდასახელმწიფოებრივი არეულობისა თუ სხვა არასასიამოვნო (განსაკუთრებით უფროსებითვის) ფაქტებისა ის ყოველთვის ახერხებდა ჩვენს გამხიარულებას.

ამ ეტაპზე რთულია იმის დანამდვილებით მტკიცება თუ როდის ვეზიარე “იუმორის გრძნობას” პირველად, მაგრამ მინდა ვფიქრობდე და მჯერა კიდევაც რომ ასეთი სწორედ ბიძაჩემმა გამაცნო.

მოკლედ, ბიძაჩემის ვიზიტი სიურპრიზით აღინიშნა, რომელმაც მე და ჩემი ძმა ერთი ორად გაგვახარა, მიზეზი – კოკა კოლის, 0.25-იანი ორი ბოთლი, სწორედ რომ “პატარებისთვის” განკუთვნილი. კარგად მახსოვს ის ბოთლები, ასეთებს დღეს იშვიათად შეხვდებით.

ახლა კოკა კოლა არ მიყვარს და მის დალევას თუნდაც წყლის დალევა მირჩევნია, მაგრამ მაშინ რაღაც განსაკუთრებულ, ენერგიის მომცემ და ტკბილ (მხოლოდ გლუკოზას როდი ვგულისხმობ) სასმელად მეჩვენებოდა.

ჩვენს ბავშვობაში კოკა – კოლა ერთგვარ სიმბოლოდ იქცა, სიმბოლოდ რომელიც ერთმანეთში სნიკერს, ბანანებს, ფერად პარკებს, “ნაკლეიკებს” და სხვა დასავლურ პროდუქტებს განასახიერებდა.

კოკა-კოლა იყო ერთგვარი რევოლუცია პოსტ სოვეტიკუს ბავშვებისთვის. მაშინ როდესაც დასავლელი ბავშვები ამ პროდუქტებს ბავშვობიდანვე იყვნენ შეჩვეულნი და ყოველდღიურ მოსაწყენ რეალობად აღიქვამდნენ ჩვენ ერთმანეთს “ბანანანის თუ სნიკერსის (მოგვიანებით მარსის) ჭამაში” ვეჯიბრებოდით. “იმას სნიკერსი აქვს ნაჭამი” – იტყოდა მავანი სკოლაში თუ ბაღში. ჩემი თაობა “რომანტიკას” ბავშობაშივე ეზიარა.

მერე იყო იუპი, “ჯადოსნური” ფხნილი რომელიც წყლის უბრალო დამატებით გემრიელ “წვენად” გვეჩვენებოდა, მერე ზუკო და ინვაიტი.

ინვაიტი მთლად საოცრებად მიმაჩნდა, იმიტომ რომ რაც უფრო მეტი დრო გადიოდა მით უფრო მეტად იზრდებოდა ამ წვენის პოტენციალი.

თავიდან ერთი პაკეტით ერთ ლიტრს თუ ვაზავებდით, მერე ლიტრ ნახევრის, მოგვიანებით კი სულაც ორ ლიტრზე მეტის გაზავება შეგვეძლო. მერე რა რომ არ იყო სასარგებლო და ბევრ მავნებულ ელემენტსაც შეიცავდა?

ჩვენ მაკონდოს მაცხოვრებლებს ვგავდით, რომლებთანაც “მელკიადეს” ყოველდღიურად სამყაროს ახალი საოცრებები მოჰქონდა. ჩვენც მეტს და მეტს ვითხოვდით და ყოველდღიურ გაოცებას ვეძლეოდით. “გუშინდელი” პროდუქტით გაკვირვებულს კი მავანი ნიშნის მოგებით “უნახავს” უწოდებდა.

“მელკიადესის” მორიგი საჩუქარი დენდი და სუბორი იყო.

ჩვენც ხანმოკლე დროით მოცემულ ელექტროენერგიას მეზობელთან “კონტრას” ან “ტანკების” თამაშში ვატარებდით. მთლად კარგი იყო თუ რომელიმეს მშობელს “ლევი” დენი ჰქონდა გაყვანილი, ეს ხომ ჩვენი თამაშის დროს ერთი ორად ზრდიდა, ჩვენც გვიხაროდა. კომპიუტერის თამაში არასდროს გვებზრდებოდა, იმ მარტივი მიზეზის გამო რომ მოსაბეზრდებლად დრო არ გვრჩებოდა…

გაგრძელება იქნება

“სათვალეებიანი” და “რესპექტაბელური” სტუმრები ქართულ ტელე სივრცეში

იმ მარტივი მიზეზის გამო რომ რამდენიმე თვეა ტელევიზორის ქონის
ფუფუნება არ გამაჩნია და საქართველოდან მოშორებით ვიმყოფები ქართულ მედიასაც მოვწყდი. ეს განსაკუთრებით ტელე სივრცეს ეხება.

ამის მიუხედავად, ორიოდე კვირის წინ გადავწყვიტე ერთი ორი ქართული ტელე პროდუქტისთვის მაინც მეყურებებინა. თან ბლოგის გადამკიდე ვიფიქრე კრიტიკულ სტატიასაც დავწერ თქო, რა მომეწონა, რა არ მომეწონა და ა.შ.

ეს ორი გადაცემა ქართულ ტელე სივრცეში ღარიბ და დაბალ ხარისხიანად რომ მოიხსენიებენ ხოლმე არ გეგონოთ, არც ის გეგონოთ ჩოხაში გამოწყობილი მაჩოები შეზღუდული შესაძლობების მქონე ადამიანებს, გეიებს და “სხვა ავადმყოფებს” რომ არ რთავენ მასწავლებლობას. არა, მე საყურებლად ორი სხვადასხვა ყოვლადრესპექტაბელური გადაცემა ავირჩიე.

მოკლედ, ამ ორიდან ერთ-ერთით დაიწყოთ. ვცდილობ ყურადღებით მოვისმინო სხვადასხვა სტუმრების მიერ გამოთქმული აზრი, მაგრამ… ერთი პრობლემაა, სტუმრები ძალიან უინტერესო და არაპროფესიონალ ინდივიდებად მეჩვენებიან. კრიტიკული სტატიის დაწერის იდეა რა თქმა უნდა დავივიწყე და ამის მაგივრად მეორე გადაცემის ყურებას შევუდექი. აქაც იგივე სურათი, სტუმრები რაღაც ბანალურ ფრაზებს და  გაცვეთილ მოსაზრებს ისვრიან, თითქოს “რესპექტაბელური” გადაცემა კი არადა, თბილისის ერთი ჩვეულებრივი ბირჟა იყოს.

რა თქმა უნდა, ამ მეორე გადაცემის ყურების შემდგომაც რამენაირი კრიტიკული პოსტის დაწერა გადავიფიქრე. ამ გადაცემებში ზოგიერთი სტუმარი სასწაულებს იძახდა. მაგალითად ერთ-ერთში მოწვეულ სტუმარი ჟურნალისტი (ეკონომიკის განხრით) ყოფილა, კარგად ეცვა და სათვალეებიც კი ეკეთა, მაგრამ წამყვანის კითხვაზე თუ როგორ მდგომარეობაშია ქართული ეკონომიკა, მან ყოველგვარი ყოყმანის გარეშე სრული სერიოზულობით რაღაც ამდაგვარი უპასუხა: “ქართული ეკონომიკა ძალიან ძლიერია, სწრაფი ტემპებით წინ მიდის და ძალიან კარგად უძლებს კრიზისებს.” გაკვირვებულ წამყვანმა ამაზე ის იკითხა “ეს საიდან დაასვკენითო?” რაზეც ეკონომიკურ საკითხებში გარკვეული ჟურნალისტი კვლავ არ დაიბნა და რკინის არგუმენტით “მე ასე მომეჩვენა” უპასუხა. ეკონომიკაში საკუთარ თავს ექსპერტად ნამდვილად არ ვთვლი, მაგრამ ძალიან კმაყოფილი ვარ რომ ამ ფრაზას მწოლიარე მდგომარეობაში შევხვდი.

ამის ფონზე არც მეორე “რესპექტაბელურ” გადაცემაში კრეფდნენ სტუმრები ციდან ვარსკვლავებს. ერთ-ერთ მათგანმა საკმაოდ მოულოდნელად განაცხადა რაღაც ამდაგვარი: “დასავლეთი, საქართველოში როკენროლით უნდა შემოვიდეს” და თან დასძინა რომ ასეთ შემთხვევაში ყველაფერი კარგად იქნება. ვინმე “არარესპექტაბელურს” რომ ეთქვა: “ამერიკაში ბევრი სექსია და ასწორებს” გავიგებდი და არც არაფერს ვიტყოდი, მაგრამ როდესაც ადამიანს გადაცემაში ერთ-ერთ მთავარ სტუმრად გიწვევენ იქნებ ისიც თქვა რომ დასავლეთი პირველ რიგში პასუხისგებლობის გრძნობა, დაუღალავი შრომა, პროფესიონალიზმი და საქმისადმი ერთგულებაა და მხოლოდ ამის მერე როკ ენ როლი და ა.შ.

ამ ორმა შემთხვევამ რატომღაც ის ქვეყნები გამახსენა გარკვეული ხილი უხვად რომ აქვთ,  მისი მესვეურები კი საკუთარი ეკონომიკის აწყობას ამ მოყვითალო ხილის ექსპორტით გეგმავენ.

საქართველოში განათლებულ, ჭკვიან და პროფესინალ ადამიანებს რომ არ ვიცნობდე ვიტყოდი რომ ჩვენი საქმე წასულია და გადაცემებში თუნდაც ასეთი სტუმრების მოწვევა მიღწევაა, მაგრამ საბედნიეროდ ეს ასე არაა, უბრალოდ, სამწუხაროდ ასეთი ადამიანები ხშირ შემთხვევაში უბრალოდ მარგინალ ელემენტებს წარმოადგენენ.

ასე რომ, ბატონო წამყვანებო იქნებ მარგინალებიც მიიწვიოთ ხოლმე? მერე რა, რომ ისინი როკ ენ როლს ქვეყნის გადამრჩენელად არ მიიჩნევენ, სამაგიეროდ იქნებ ეკონომიკა ესმოდეთ ცოტა მაინც.