Tag Archives: ლიტერატურა

ახალი ამბების ყოველკვირეული ავი მიმოხილვა [სეზონი 1, კვირა 5]

მოცემული ტექსტი მიზნად არ ისახავს მასში მოყვანილ პირთა რაიმე სახით შეურაცხყოფას.

ტექსტში მოყვანილი მოსაზრებები ეკუთვნის მხოლოდ ავტორს და არ არის აუცილებელი გამოხატავდეს სხვის შეხედულებებს.

აგრესიული მარკეტინგის მოყვარული და რეჟისორად წოდებული ლარს ფონ ტრიერი, მიხვდა რა, რომ საკუთარი ახალი, მაგრამ ძველებურად ეპატაჟური ფილმით ვეღარავის გააკვირვებდა და ბერლინის კინოფესტივალზე აი ასეთ მაიუსურში გამოეწყო. თუ გსურთ დარწმუნდეთ რომ ბერლინალეს შემთხვევაში, ტრიერს მაისურზე გაცილებით მეტს ლაპარაკობდნენ, ვიდრე მის ახალ ფილმზე, გუგლში შეგიძლიათ Berlin+Trier+Nymphoniac ჩაწეროთ და შემდგომ Berlin+Trier+T-shirt კომბინაციას შეადაროთ. თუმცა, დარწმუნებული ვარ სწორი პასუხი ამ ოპერაციის შესრულების გარეშეც იცით. ეს არცაა გასაკვირი, ტრიერის ფილმები იმდენად მოსაწყენი ხდება, რომ რეჟისორს პრესის და საკუთარი ფანების ამგვარად გართობის გარდა, აღარაფერი დარჩენია.
ახდა ევროკავშირის სადისკრედიტაციოდ ჩასაფრებული რუსული მეინსტრიმ მედიის ოცნება – დანიაში ჟირაფი საჯაროდ მოკლეს. დანიური ზოოლოგისტების თანახმად ქვეყანის ზოოპარკებში ჟირაფები სწრაფი მრავლდებიან და ამავდროულად ქვეყნის კანონმდებლობა არ იძლევა საშუალებას მოხდეს ჟირაფების “ექსპორტი”. ასეთ პირობებში კი სპეციალისტებმა რა თქმა უნდა ყველაზე “ოპტიმალური” და „ჰუმანური“ გადაწყვეტილება მიიღეს – ჟირაფი, ბავშვების თანდასწრებით მოკლეს და იქვე დაანაწევრეს. ასეთი სურათის შემხვედვარე, ფეოდალურად მოაზროვნე რამზან კადიროვიც კი შეშფოთდა და შემდეგი მოსაკლავი ჟირაფის გადასარჩენად მზადყოფნა გამოთქვა.

დანიაში მომხდარი ამბავის მიუხედავად, ანდერს ბრეივიკმა რომელმაც ორნახევარი წლის წინ მეზობელ ნორვეგიაში რამდენიმე საათში 77 ადამიანი მოკლა, playstation-3-ს (playstation-2 მოუძველდა) ითხოვს. ბრეივიკმა განაცხადა, რომ თუ ამ და რიგ სხვა მოთხოვნას არ დაუკმაყოფილებენ შიმშილობას დაიწყებს, რადგანაც ფიქრობს რომ მას “ცხოველზე ცუდად ეპყრობიან,” რაზეც დანიიდან აწი მოსაკლავმა და კადიროვის იმედზე დარჩენილმა ჟირაფმა ბრეივიკს შემოუთვალა – “მაშ მტყუანისო?”

ამასობაში, მამა გაბრიელის საფლავის პრემიერა 22 თებერვალს გაიმართება.  თუმცა მოსამზადებელი სამუშაოების დროს, საფლავის სიახლოვეს არსებულ დედა პარასკევას VIP ლოჟას დემონტაჟი უკვე გაუკეთდა და მას საზეიმო ცერემონიაზე დასწრება მხოლოდ ჩვეულებრივი მაყურებლის როლში შეეძლება. ჯერჯერობით უცნობია გაყიდის თუ არა Swoop.ge დასასწრებ ბილეთებს იაფად.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველმა არხმა, ლიტერეტურისგან ძალიან შორს მყოფი რაღაც პორნოგრაფიულ-სპორტულ-კომერციული ელფერის პროექტი დაანონსა. “საქართველო ირჩევს საყვარელ წიგნს” – ასე ჰქვია ძალიან არაპოეტურ მარათონს, რომელსაც პოეტი რატი ამაღლობელი გაუძღვება. ასევე საინტერესოა პრომოს სლოგანი, “იბრძოლე რომ შენი წიგნი იყოს პირველზე”. რატომ უნდა ვიბრძოლო იმისათვის, რომ ჩემი საყვარელი წიგნი იყოს პირველზე, ან და ვაი თუ ჩემი საყვარელი წიგნი ალისტერ კროულის რომელიმე ნაშრომია – ეგი გინდათ ქართველებს?

ბოლოს გიტოვებთ აწ უკვე გამეინსტრიმებული ილო ბეროშვილის “თაკოს”.

წინა კვირის მიმოხილვა იხილეთ აქ.

Advertisements

წიგნების რეცენზიები ლობჟანიძისგან. როალდ დალიდან ფიოდორ დოსტოევსკიმდე.

გასულ თვეში წაკითხული წიგნების მოკლე რეცენზია.

ლიტერატურული ღმერთები რომ არსებობდნენ, ერთი-ერთ ასეთ ღმერთად აუცილებლად ფიოდორ დოსტოევსკი მოგვევლინებოდა. ამ სახელის ხსენებისას უმეტესობა ადამიანს განსაკუთრებულ პედესტალზე მდგომი ბუმბერაზი წარმოუდგენია,  მათ შორის მათ ვისაც დოსტოევსკი საერთოდ არ აქვს წაკითხული. თუმცა, “ბიძიას სიზმარი” (Дядюшкин Сон) არ განეკუთვნება იმ ნაწარმოების რიცხვს, რომლის მეშვეობითაც ამ მწერალს ახასიათებენ ხოლმე. ეს შედარებით ნაკლებად ცნობილი ნაწარმოები იუმორით და ფსიქოლოგიური პორტრეტების აღწერით უფრო ანტონ ჩეხოვს ჰგავს. თუმცა, ბოდიში, არა. ჩეხოვი ჰგავს ამ ნაწარმოებს. საქმე ისაა, რომ “ბიძიას სიზმარი” ჩეხოვის დაბადებამდე ერთი წლით ადრე გამოქვეყნდა, ამიტომაც არ გამიკვირდება, თუ თავის დროზე სწორედ ამ ნაწარმოებმა მოახდინა ჩეხოვზე გავლენა.

თუ რამე ცინიკურის და სასტიკის წაკითხვის ხასიათზე ხართ, მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ამერიკელი ავტორის ნორმან მეილერის “ამერიკულ ოცნებას” (American Dream) გირჩევთ. მეილერი მარტივად წერს, მაგრამ ამავდროულად აღწერის ოსტატია. ხდება ხოლმე, რომ ავტორი ისე კარგად  ხაზავს გარემოს რომ შეუძლებელია გონებაში სცენის რეკონსტრუქცია ვერ მოახერხო – ასეთია ნორმალ მეილერის ეს რომანი. სიუჟეტს რაც შეეხება, ნაწარმოები იმით იწყება რომ მთავარი გმირი, ამერიკული გაგებით წარმატებული ადამიანი (ომის გმირი, ყოფილი კონგრესმენი და წარმატებული ტელე წამყვანი) ალკოჰოლურ აგონიაში საკუთარ ცოლს კლავს, თუმცა შემდგომ ცდილობს უარყოს საკუთარი დანაშაული… სიუჟეტიდან გამომდინარე შეიძლება ითქვას, რომ “ამერიკული ოცნება” ამერიკაზე ერთგვარ სატირას წარმოადგენს.

ბრიტანეთი თუ გაინტერესებთ და ამავდროულად ბრიტანულ იუმორზე თუ ხალისობთ, ჯერემი პაქსმანის ინგლისელებს” (The English) გირჩევდით. სანამ რეცენზიას გავაგრძელებდე, კითხვა თქვენ: საშუალება რომ გქონოდათ დაბადებულიყავით რომელიმე სხვა ერის წარმომადგენლად, რომელ ერს აირჩევდით? წიგნის დასაწყისში პაქსმანი გვეუბნება რომ დედამიწის მოსახლეობის 99 პროცენტი სწორედ რომ ინგლისელობას აირჩევდა, თუმცა აქვე სვავს კითხვას, თუ რას ნიშნავს იყო ინგლისელი თანამედროვე გაგებით და ამაზე მთელი წიგნის განმავლობაში საუბრობს. პაქსმანს მოჰყავს ისტორიული მაგალითები, საუბრობს ინგლისელებზე ჩამოყალიბებულ სტერეოტიპებებზე და ცდილობს ამ სტერეოტიპების მიზეზებს ჩაწვდეს.

ჯორჯ ორუელის კრებული “რატომ ვწერ?” (Why I Write) ამ აინგლისელი ავტორის რამდენიმე ესეს მოიცავს, მათ შორის ორუელის როგორც მწერლის გამოცდილებას. კრებულში შესულ სხვა ესეში ავტორი ასევე საუბრობს პოლიტიკაზე, მემარცხენეობაზე და მის სიმპატიებზე სოციალიზმის მიმართ. ზოგადად, თუ ორუელის მოყვარული ხართ და ამავდროულად ამ მწერლის სხვანაირად, შეიძლება ითქვას “შიგნიდან” დანახვა გსურთ, ამ კრებულს აუცილებლად წასაკითხ წიგნების სიაში შეყვანას გირჩევდით.

ძალიან კარგია საბავშვო მწერლად აღიარებული როალდ დალი “ბიჭი” (Boy). მიუხედავად იმისა, რომ ნაწარმოების დასაწყისში დალი აღნიშნავს რომ ბიოგრაფიული რომანები ზოგადად მოსაწყენია, ის ამ წიგნში მის ბავშვობაზე საუბრობს და ნაწარმოებს მამამისის ისტორიით იწყებს, რომელიც უკეთესი ცხოვრების ძიებაში მშობლიურ ნორვეგიას ტოვებს და საბოლოო ჯამში უელსში სახლდება. სწორედ აქ იბადება ადამიანი, რომელიც მომავალში მე-20 და 21-ე საუკუნის ბავშვებისთვის საყვარელ მწერლად იქცევა. ნაწარმოები ქრონოლოგიურ სტილშია დაწერილი და შეიძლება ითქვას რომ წიგნის გადაფურცვლასთან ერთად დალიც იზრდება. თუ ამ პოსტის სიიდან ყველაზე “კეთილი” ნაწარმოების არჩევა მოგინდეთ, სწორედ რომ როალდ დალს გირჩევდით.

წინა თვის მიმოხილვა.

საუნდტრეკები მხატვრულ ნაწარმოებებში

უყურებ ფილმს, რომელსაც ფონად კარგი მელოდია სდევს, ეცემი გუგლს და სასწრაფო წესით ეძებ სასურველ საუნდტრეკს, ან იპოვი ან ვერა, მაგრამ ნებისმიერ შემთხვევაში რიგიანად გაწვალდები. სამაგიეროდ კინოსგან განსხვავებით, წიგნებში ყველაფერი გაცილებით მარტივია, ავტორი ხომ იქვე ახსენებს კომპოზიციასაც და მის ავტორსაც…

მოკლედ, ქვემორე გთავაზობთ ჩემს მიერ წიგნებში აღმოჩენილ რამდენიმე საუნდტრეკს და აქვე კომენტარების ველში გთავაზობთ ამ სიის შევსებას.

IMG_3787 [50%]

საუნდტრეკი:  ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის მე-9 სიმფონია (მეტწილად “ოდა სიხარულს”)

ნაწარმოები: მექანიკური ფორთოხალი

ავტორი: ლუდვიგ ვან ბეთხოვენი/ენტონი ბერჯესი

ლიტერატურულ ნაწარმოებებში გამოყენებულ მუსიკაზე საუბრისას დიდი ალბათობით და ყოველგვარი მეცნიერული ანალიზის გარეშე შემიძლია ვთქვა, რომ უმეტესობას პირველ რიგში ეს მაგალითი მოუვიდოდა აზრად. “მექანიკური ფორთოხალი” პირველად 1962 წელს, ინგლისელი მწერლის ენტონი ბერჯესის ავტორობით გამოიცა. ნაწარმოების მთავარი გმირი/ანტიგმირი ალექსია, ჩვეულებრივი ჰულიგანი, არაჩვეულებრივი მუსიკალური გემოვნებით. ის პათოლოგიურადაა შეყვარებული მე-9 სიმფონიაზე, რომლის მოსმენისას ის ღვთაებრივ სიამოვნებას იღებს, მანამ სანამ იმავე სიმფონიას მასზე გამოსასწორებელი ღონისძიების გატარებისას არ ასმენინებენ და მის საწინააღმდეგოდ არ გამოიყენებენ…

საუნდტრეკი: The end of the world

ნაწარმოები: საოცრებათა ქვეყანა მუხრუჭების გარეშე და სამყაროს აღსასრული

ავტორი: The Carpenters/ჰარუკი მურაკამი

იაპონელ მწერალ ჰარუკი მურაკამის ზოგადად უყვარს საკუთარ ნაწარმოებებში ჯაზ, პოპ და კლასიკური მუსიკალური კომპოზიციების აღწერა, ამიტომაცაა რომ მის წიგნებში ასეთებს პრაქტიკულად გამონაკლისის გარეშე ყველგან შეხვდებით. აქვე, მოვლენებს დავასწრებ და ვიტყვი, რომ ამ სიაში მურაკამის კვლავ იხილავთ. სამოცდაათიან წლებში პოპულარული ამერიკული ბენდ The Carpenters – ის სიმღერის ტექსტი მურაკამის ნაწარმოების ერთ-ერთი თავის ეპიგრაფად აქვს გამოყენებული, თუ წიგნის და სიმღერის სახელწოდებას გავითვალისწინებთ, ეს არც გასაკვირია და არც მაინცდამაინც ორიგინალური გადაყვეტილებაა.

საუნდტრეკი: #9 Dream

ნაწარმოები: Number9Dream

ავტორი: ჯონ ლენონი/დევიდ მიტჩელი

თუ მურაკამიმ The Carpenters-ის სიმღერის ტექსტი ეპიგრაფად გამოიყენა, ინგლისელი მწერალი დევიდ მიტჩელი ორიგინალურობაში კიდევ უფრო შორს წავიდა და ჯონ ლენონის სიმღერა #9 Dream (სიზმარი ნომერ 9) წიგნის ყდაზე გამოაჭენა. Number9Dream სურეალისტური ტიპის ნაწარმოებია, რომლის მოქმედებაც ტოკიოში ვითარდება, მისი მთავარი გმირი (ეიჯი) კი სიზმარს და რეალობას ერთმანეთში ურევს. ამიტომაცაა, რომ წიგნის კითხვისას ხანდახან მკითხველისთვისაც კი რთულია გაერკვიოს სად იმყოფება ეიჯი. პრინციპში,  რას ვერჩით? არც არაფერს, მიტჩელმა ჯონ ლენონის კომპოზიცია ზუსტად გაარტყა, წიგნიც და სიმღერაც აშკარად მსგავს “დუხშია” დაწერილი.

საუნდტრეკი:  ლეოს იანაჩეკის სინფონიეტა

ნაწარმოები: 1Q84

ავტორი: ლეოს იანაჩეკი/ჰარუკი მურაკამი

კვლავ ინტუიციას ვენდობი და ყოველგვარი მეცნიერული ანალიზის გარეშე ვიტყვი, რომ ამ პოსტში მოყვანილ ნაწარმოებებს შორის, მოყვანილი კომპოზიციების პოპულარუზაციის კუთხით ყველაზე დიდი წვლილი, სწორედ რომ მურაკამის ნაწარმოებმა შეიტანა. ჰიპოთეზის გასამყარებლად კი გთავაზობთ ქვემოთ მოყვანილ ლინკზე გადასვლას და პირველივე კომენტარების წაკითხვას. მოდით ხელზე გული დავიდოთ და ვაღიაროთ, რომ კლასიკურ მუსიკაში მაინცდამაინც თუ ვერ ვერკვევით, ჩეხი კომპოზიტორის იანაჩეკის აღმოჩენა 1Q84-ის წაკითხვის გარეშე ალბათ გაჭირდებოდა. კომპოზიცია იაპონელი მწერლის ნაწარმოებს ლაითმოტივად სდევს, რომელსაც წიგნის სხვადასხვა გმირები სიუჟეტის განვითარების სხვადასხვა მონაკვეთში უსმენენ.

საუნდტრეკი: რობერტა

ნაწარმოები: თოვლი

ავტორი: პეპინო დი კაპრი/ორჰან ფამუქი

ჩემი სუბიექტური აზრით ყველაზე საყვარელი და სახასიათო სიმღერა ამ სიაში. გარდა იმისა, რომ “თოვლი” პოლიტიკურ-სოციალურ თემაზეა აგებული ნაწარმოებია, მის ერთ-ერთ მთავარ თემას ასევე სიყვარული წარმოადგენს. ნაწყვეტი ნაწარმოებიდან:  “მას პეპინო დი კაპრის ‘რობერტა’ ჩაესმოდა და საკუთარი თავი ტურგენევის რომანტიულ დაღვრემილ გმირად მიაჩნდა, რომელიც იმ ქალის შესახვედრად მიდიოდა, რომლის ხატსაც ის ბევრი წლის განმავლობაში ქმნიდა.” კარგია, არა? სიმღერაც კარგია.

იტალო კალვინოს კოსმიოკომიკური ისტორიები [რეცენზია წიგნზე]

calvino

იტალო კალვინოს ნაწარმოებები უცნაურია. უცნაურია თავისი სტრუქტურით, შინაარსით, გმირების არაორდინალურობით და ჟანრების აღრევით. აქ ყველაფერია; ფენტეზი, ფანტასტიკა, ფილოსოფია… ეს ყველაფერი კი კალვინოს პროზაულ ნაწარმოებებს პრაქტიკულად პოეზიად აქცევს.

კოსმიოკომიკური ისტორიები მოკლე ნოველებისგან შემდგარი ნაწარმოებია. აქ გმირებს ავტორი სახელების მაგივრად ფორმულებად მოიხსენიებს. ასე მაგალითად: Qfwfq და Ph(i)nko ნაწარმოების გმირები არიან, პირველი მამაკაცია, მეორე კი მდედრობითი სქესის წარმომადგენელი.

ნაწარმოებში კალვინოს ხშირ შემთხვევაში მეცნიერული ფაქტები მოჰყავს, რომელთა მეშვეობითადაც ის სამყაროს ევოლუციაზე საუბრობს.  თუმცა, საინტერესო ისაა თუ როგორი პოეტურობით მოგვითხრობს ავტორი ამ ისტორიებს. კრებულის ერთ-ერთი ნოველა, “ყველაფერი ერთ წერტილში” აღწერს მეცნიერულ თეორიას იმის შესახებ, რომ თავიდან სამყარო ერთ წერტილში იყო მოქცეული და მხოლოდ მოგვიანებით დაიწყო გაფართოება. თუმცა, ავტორის ვერსია სამყაროს შექმნის შესახებ არა მეცნიერული, არამედ თავისებურ ინტერპრეტაციას წარმოადგენს. ერთ-ერთი მთავარი არგუმენტი ამ შემთხვევაში სიყვარულია (ჩემი თარგმანი რუსულიდან) :

“მაშინ როდესაც სენიორა Ph(i)nko-მ წარმოთქვა “…ეჰ ლაფშა, ბიჭებო…” – წერტილმა რომელშიც ყოველი ჩვენთაგანი იყო, გაფართოება და გადიდება დაიწყო, რომელიც სიდიდეში ათეულობით სინათლის წელიწადს, სინათლის საუკუნეს და მილიარდობით სინათლის ათასწლეულებს აღწევდა და ყოველი ჩვენთაგანი სამყაროს სხვადასხვა კუთხეში მოგვისროლა, ის კი თვითონ რაღაც ენერგიად გარდაიქმნა – ის, ან სინათლედ ან სითბოდ იქცა – ზუსტად არ ვიცი, სწორედ რომ ის სენიორა Ph(i)nko რომელიც ჩვენს ჩაკეტილ, ცეროდენა სამყაროში ერთადერთი იყო, რომელიც გულუხვობის ბიძგისთვის აღმოჩნდა მზად (‘ეჰ ბიჭებო, რა ლაფშას გაჭმევდით ეს ადგილი ოდნავ დიდი რომ ყოფილიყო), აბსოლუტური სიყვარულის ბიძგისთვის, რომელმაც ერთ წამში დაუდო საფუძველი სივრცის, დროის და სამყაროს მიზიდულობის ცნებას…”

კოსმიოკომიკური ისტორიების კიდევ ერთი ნოველა “მანძილი მთვარემდე” ასევე სასიყვარული ისტორიაზე მოგვითხრობს. “მანძილი მთვარემდე” უცნაური ისტორიაა, რომლის ნარატივიც თითქოს მკითხველის  ქვეცნობიერამდე აღწევს. ამბის მოყოლის მაგივრად, თქვენი და ჩემი დროის ეკონომიის, თუმცა უფრო მეტად საინტერესო ანიმაციის გაცნობის, მიზნით აი ამ მოკლე ანიმაციის ყურებას გირჩევთ. 

რამდენადაც ბანალურად არ უნდა ჟღერდეს ალბათ საჭიროა იმის თქმა, რომ კალვინომ დროს გაუსწრო და მე-20 საუკუნეში არსებული ლიტერატური დოგმატები უარყო. მან წერის ახალი სტილი შემოიღო. ამის მაგალითად იმ ფაქტის მოყვანა შეიძლება, რომ ავტორს მისი თანამედროვე კრიტიკოსების უმრავლესობა არასერიოზულად აღიქვამდა და მისი ნაწარმოებების  დაფასება მხოლოდ 90-იან წლებში დაიწყეს.

ბოლოს იმის თქმა შეიძლება, რომ კოსმიოკომიკური ისტორიები მარტივი წასაკითხი არაა. დამწყებ მკითხველს რომელიც სწორხაზოვან ნარატივსაა შეჩვეული, კითხვისას შეიძლება ძილიც კი მოერიოს, თუმცა თუ საკუთარ თავს ლიტერატურის მოყვარულად თვლით, კალვინო წასაკითხ ავტორების სიაში ნამდვილად უნდა შეიყვანოთ.

გაჩერებული საათის ძიებაში ანუ 90იანი წლების საქართველო

საჯარო ბიბლიოთეკაში ვზივარ, სამკითხველო დარბაზის დიდი საათი საღამოს ცხრა საათის 25 წუთს აჩვენებს, გაჩერებულია. სინამდვილეში, მოცემულ მომენტში დღის სამ საათს რაღაც წუთები აკლია. ნეტა როდის გაჩერდა დიდი საათი? ხუთი, ათი თუ 20  წლის წინ?

იქნებ დიდი საათი მაშინ გაჩერდა, როდესაც ჩვენი ქალაქი ომმა მოიცვა, ნათესავი ნათესავს ემტერებოდა, მეზობლები ერთმანეთს ექიშპობდნენ და თითქოს დაევიწყათ რომ ადამიანები არიან და სიცოცხლის სიმოკლიდან გამომდინარე ერთმანეთის მოფერების და გატანის გარდა არაფერს უნდა აკეთებდნენ.

შეიძლება პირიქითაც იყო, იქნებ დიდი საათი მაშინ გაჩერდა როდესაც ძალაუფლებისათვის ბრძოლის პარალელურად  ადამიანებს ერთმანეთი გაჰქონდათ და ძნელბედობის ჟამს  ვისაც რით შეეძლო იმით ეხმარებოდა სხვას?

ასეთი ისტორიებიც იქნებოდა და ისეთიც. 20 წლის წინ პატარა ვიყავი, რთულია მოვლენების ობიექტური გახსენება, თუმცა თამამად შემიძლია ვთქვა რომ ორივეს მაგალითები მახსოვს.

ჩემი მშობლები ექიმები არიან, მაშინაც ექიმები იყვნენ და რა გასაკვირია რომ ამ პროფესიის წარმომადგენლებში საჭიროება ყოველთვის არსებობს და იარსებებს.

დანამდვილებით ის შემიძლია გავიხსენო რომ იმ პერიოდში როდესაც ცნება “ფული” პრაქტიკულად არ არსებობდა, ხოლო მატერიალური სიმდიდრე სახლში საჭმლის, ნავთის და სანთლის არსებობით განისაზღრებოდა, ექიმები პრაქტიკულად უსასყიდლოდ ემსახურებოდნენ სუსტი ჯანმრთელობის მქონე ადამიანებს. ასეთ პირობებში კი ბარტერზე საუბარი ზედმეტია.

ჩვეულებრივი მოქალაქეები პურის რიგში დგომისას ღამეებს ათენდნენ და თუ ვინმეს სახლში პურთან ერთად კარაქიც მოეპოვებოდა, ეს უკვე ნამდვილი ფუფუნება იყო. მახსოვს რუსეთში ცოტა ხნით წასულმა დედაჩემმა კარაქი რომ ჩამოიტანა… პურზე რომ წაგესვა და ჩაისთან მიგეყოლებინა თავს უფრო ბედნიერად იგრძნობდი ვიდრე იმავე პერიოდის ნიუ იორკის პენთჰაუსში მცხოვრები მდიდარი პოპ მუსიკოსი, რომელიც ვახშამზე შავ ხიზილალას მიირთმევდა.

ალბათ ისევ ბავშვობის ბრალია ასეთ მოვლენებს რომანტიზირებას რომ ვუკეთებ, არამგონია ჩემი თაობის წარმომადგენლების მშობლებს იგივე გრძნობები ეუფლებოდეთ იმ პერიოდის გახსენებისას.

ბარტერი და ჩემი მშობლების პროფესია ვახსენე ცოტა ხნის წინ და რადგანაც ამაზე ჩამოვარდა საუბარი, იმას დავამატებ რომ თუ რამე ტიპის ბარტერზე შეიძლება ლაპარაკი, ეს ჩემი მშობლების შემთხვევაში ალბათ შემდეგში გამოიხატებოდა; დღე არ გავიდოდა ისე რომ დედმამა ექიმთან ვინმე ავადგამხდარი მეზობელი ან ნაცნობი არ მოსულიყო, ესენიც მკურნალობდნენ, დღისით ხშირად მახსოვს ჩვენთან მოსული პაციენტი, მე და ჩემი ძმა სხვა ოთახში რომ გავიოდით და უცხო სტუმრის დანახვაზე მორიდებულები რომ ვიმალებოდით. ვითარება დაახლოებით იმ ცნობილ ანეგდოტს ჰგავდა ტუალეტში ჩაკეტილი ბავშვი რომ ეძახის მშობელს, “მა, სტუმრები წავიდნენ და შეიძლებოდა გამოვიდე?” იმ განსხვავებით რომ არც ტუალეტში ვიყავით ჩაკეტილები და ისიც ვიცოდით როდის გამოვსულიყავით საერთო ოთახში.

ერთ-ერთ ასეთ პაციენტს, მეზობელი, სახელად აღუნია წარმოადგენდა, მარტოხელა ბერძენი ქალი იყო რომელიც მერვე სართულზე ცხოვრობდა. ეს ისეთი სიხშირით დადიოდა ხოლმე რომ ნელნელა შთაბეჭდილება შემექმნა რომ ჯანმრთელობასთან პრობლემების გამო კი არადა, უბრალოდ ურთიერთობისათვის ჩამოდიოდა ხოლმე, დედაჩემიც ურთიერთბოდა მასთან, საჭირბოტო ჭორებს განიხილავდა და ისე გაუშვებდა ხოლმე სახლში.

აღუნიას შემთხვევაში ძალიან საინტერესო ბარტერს ჰქონდა ადგილი. საქმე ის იყო რომ აღუნია მერვე სართულზე ცხოვრობდა, ჩვენ კი პირველზე. გაზი, წნევის გამო ჩვენთან უმეტეს შემთხვევაში არ იყო ხოლმე, ყველაზე კარგად კი სწორედ რომ მერვე სართულზე მოდიოდა, სწორედ იქ სადაც აღუნია ბინადრობდა.  მოცემულ სიტუაციაში კი საჭმლის მომზადებისას კომუნალური პირობებით გამოწვეული მორიგი მარცხის შემდეგ, დედაჩემი იძულებული იყო ქვაბში საჭირო ინგრიდიენტები აღუნიასთან ფეხით აეტანა ხოლმე. ფეხით იმიტომ რომ მაშინ ლიფტის კარები დეკორაციულ ფუნქციას წარმოადგნდნენ, შიგთავსი ჯართის სახით კაი ხანია რაც თურქეთის საზღვარს გასცდენოდა და მეზობელ ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაში შეტანილ ღვაწლს წარმოადგენდა.
აღუნიას ცისფერი მბჟუტავი ალის სახით ნამდვილი პრომეთე ჰყავდა სახლში გამოკეტილი, მას ღმერთებისკან მოპარული ის განძი ჰქონდა რომელიც დანარჩენი მეზობლების უმრავლესობისათვის მიუწდვდომელ ფუფუნებას წარმოადგენდა. ამიტომაც იყო რომ ერთ მომზადებულ სადილზე აღუნია სამჯერ მაინც რომ გაწვებოდა ხოლმე კარდიოლოგიურ ელექტროდებზე მიერთებული და სეანსის შემდეგ დედაჩემს საკუთარ მდგომარეობას რომ ჰკითხავდა აფორიაქებული. დედაჩემის დაამშვიდებდა ალბათ, ეტყოდა რომ ყველაფერი რიგზეა, შეიძლება ერთი ორი წამალი დაენიშნა და მერე ისევ იმას ჰკითხავდა მოკრძალებით, გაზზე თუ შეიძლებოდა ამოსვლა.

ისე, ისიც მახსოვს მამაჩემი გაზის გარეშე რომ გადიოდა ფონს, კარტოფილს ჩაყრიდა ხოლმე ქვაბში, წყლით აავსებდა და იმ ბედნიერ მომენტში როდესაც შუქი ცოტა ხნით გვეწვეოდა ხოლმე, შიგ “კიპიაწილნიკს” დურთავდა. უნდა ითქვას რომ საკმაოდ კარგი მოხარშული კარტოფილი გამოდიოდა ხოლმე და თუ მაგ კარტოფილს კიდევ ფუფუნების საგანი სახელად კარაქი ემატებოდა ხოლმე, მაშინ სადილი ნამდვილად მეფურ ტრაპეზას წარმოადგენდა.

აი, ისევ რომანტიზმისკენ გამირბის თემა…

თუმცა, თუ რომანტიზმია, რომანტიზმი იყოს. მახსოვს უშუქობაში გატარებული დროის გამო, ადამიანი იძულებული იყო კომუნიკაციურ მეთოდებისათვის მიემართა. აი ისეთ მეთოდებს, ადამიანურ ურთიერთობას რომ ეძახიან.

საღამოთი ოჯახის წევრები შევიკრიბებოდით ხოლმე და სანთლის ან ლამფის შუქის ირგვლივ შემომსხდარნი ერთმანეთს ქალაქობანაში ან მსგავსი ტიპის თამაში ვეჯიბრებოდით. პარადოქსალურია მაგრამ გარკვეულწილად დარწმუნებული ვარ რომ ჩემს განათლებაში დიდი როლი სწორედ რომ სიდუხჭირემ და კომუნალურმა პრობლემებმა ითამაშეს დიდი როლი. მაშინ როდესაც მთელი ქალაქი უშუქობაში ისე იძირებოდა როგორც რომელიმე მითიური პერსონაჟი ჰადესის სამეფოში ჩასული, ჩემთვის ყველაზე დიდ გართობას სანთლის შუქზე წიგნის კითხვა წარმოადგენდა.

წიგნის კითხვა წარმოადგენდა გაქცევას რეალობისგან, თავშესაფარს ზღაპრულ სამყაროში სადაც ყველაფერი სხვანაირადაა, სადაც შეიძლება თავი მე-17 საუკუნეში მცხოვრებ მუშკეტიორად, უკაცრიელ კუნძულზე დარჩენილ მეზღვაურედ რომელიც მარტოობაში დარჩენილი საკუთარი მეურნებობის აღორძინებაზე ფიქრობს, ან თავისუფლებისათვის მებრძოლ რომაელ მონად წარმოგედგინა თავი. მოკლედ, მხატვრული ლიტერატურა შეიძლება ითქვას მაშინ ეკონომიკას, სოციოლოგიას, გეოგრაფიას, და მრავალ სხვა დისციპლინის ქვეცნობიერად სწავლისკენ მიბიძგებდა. თუმცა, ასეთი დისციპლების სწავლის ნაცვლად, რა თქმა უნდა ეს უფრო მოგზაურობა იყო, მოგზუარობა უსაზღვროდ საინტერესო სამყაროში, რომელიც ძალიან ტკბილად გახსენდებოდა ხოლმე ძილის წინ ბალიშზე თავის დადებისას.

ბევრად გვიან, განვითარებული დასავლეთის გაცნობის შემდგომ, სადაც სიტყვაზე თეთრ პერანგ გამოწყობილი ფრანგი მძიმე სამუშაო დღის შემდეგ ეიფელის კოშკთან ახლო-მახლო დეკორატიულ ძაღლს ასეირნებს და საღამოს შეყვარებულთან რომელიმე რესტორანში გემრიელ საჭმელს მიირთმევს, იმ დასავლეთის გაცნობის შემდგომ რომელიც ჩვენი ბედრკული ქვეყნისგან სულ რამდენიმე საათიანი ფრენის მოშორებით მდებარეობს და მდებარეობდა მაშინაც, როდესაც ჩვენი თანამოქალაქეები ერთმანეთს ტერიტორიის, ძალაუფლების თუ ფულის გამო ხოცავდნენ, მივხვდი რომ ყველაფრის მიუხედავად წიგნი აქაც იგივე ფუნქციას ატარებს.

ეს ფუნქცია ყოველდღიური რეალობიდან გაქცევას წარმოადგენდა. განსხვავება კი მხოლოდ შინაარსში იყო. თუ ჩვენ, გარეთ გასულებს ომი და ძარცვა ჩვეულებრივ მომენტად წარმოგვედგინა და წიგნებში რომანტიკას, მოგზაურობას ან თუნდაც ბურჟუაზიულ, “სვეცკი” ცხოვრების ხიბლს ვეძებდით, სადაც ჟულიენი სორელი რომელიმე ქალბატონს ეარშიყებოდა, დასავლეთში ცხოვრებას შეჩვეული ადამიანები, პირიქით, იმ ლიტერატურით ინტერესდებოდნენ სადაც ბრძოლები, მკვლელობები, ძარცვები და სხვა მამაძაღლობები იყო აღწერილი. ეს იყო სხვაობა ჩვენს შორის, ჩვეთან კი 90-იანი წლების დასაწყისში მომხდარი მოვლენები რიგითი ევროპელისთვის უფრო ლიტერატურულ ფიქციად წარმოედგინათ ვიდრე შესაძლო რეალობად.

ახლა კი, როდესაც 2012 წლის 12 ივნისს საჯარო ბიბლიოთეკის სამკითხველო დარბაზში ვზივარ და 90იანი წლების ქართულ პრესას ვათვარიელებ, ვხვდები რომ იმ პერიოდზე ძალიან ცოტა რამ ვიცი, გაყვითლებული და შეთხელებული ფურცლები კი იმაზე მიმანიშნებენ, რომ დრო გამანადგურებელი ძალით წინ მიდის, მოგონება სულ უფრო ფერმკრთალი ხდება და ჩვენც გვავიწყდება რა გამოვიარეთ. დავიწყებაზე უარესი კი ამ შემთხვევაში ალბათ ისაა რომ მომხდარის გააზრება არ გვიცდია, ისე გამოვიარეთ ოცი წელი თითქოს ეს ისტორია ვიღაც სხვას ეკუთვნოდეს. ერთხელ მახსოვს თბილისში ჩატარებულ ერთ ერთ დისკუსიაზე კითხვა დავსვი იმის შესახებ თუ რატომ არ ვიაზრებთ უახლოეს ისტორიას. ერთ-ერთ მომხსენებელს პასუხის გაცემა გაუჭირდა და გარკვეული პაუზის შემდგომ გაუაზრებლობა კვლავ საბჭოთა კავშირულ მენტალიტეტს დააბრალა. თითქოს პასუხი, “ალბათ ამის ბრალი საბჭოთა კავშირია” სცემდეს პასუხს იმ კითხვაზე რომელიც ჩვენი პასუხისგებლობის საკითხს უნდა წარმოადგენდეს, თითქოს ოროსანი ბავშვი ვიყოთ რომელიც ყველაფერს სხვას აბრალებს.

მართალია ოცი წელი გავიდა საქართველოს უახლესი ისტორიის ალბათ ყველაზე შავბნელი პერიოდიდან, მაგრამ ამისმიუხედავად ჩვენთან თითქოს დრო გაჩერდა, ოცწლიანი დამოუკიდებლობის კვალობაზე კი პასუხისგებლობის გრძნობა არ გაგვიჩნდა.
თუმცა, ალბათ პასუხისგებლობის გრძნობაც მაშინ გაგვახსენდება როდესაც წარსულის, ამ შემთხვევაში კი მე-20 საუკუნის, ქართული ისტორიის გახსენებას უფრო მეტ დროს, ფიქრს და ანალიზს დავუთმობთ და იქნებ ერთ დღეს დიდი გაჩერებული საათის შემყურენი აღარ ვიკითხოთ, “ნეტა რატომ გაჩერდა ეს საათი?”

 შენიშვნა: მოცემული ტექსტი წარმოადგენს ერთგვარ ანონს, წინასიტყვაობას ნაწარმოებზე რომელზეც მუშაობა დავიწყე. აღნიშნული ნაწარმოები მიეძღვნება 90-იანი წლების საქართველოს, რომელიც მეტწილად ომის დროინდელ პერიოდს მიეძღვნება.  ჯერჯერობით ადრეა დეტალებზე საუბარი, თუმცა ამ ეტაპზე იმის თქმა შემიძლია რომ ნაწარმოები იქნება  მხატვრული ხასიათის, დოკუმენტალური ელემენტებით.

ჩემი სენტიმენტალური სამყარო

ინტერნეტ სივრცეში ნახევარ დღეს მაინც ვატარებ, ამ დროის მეტწილს კი პირწიგნაკზე.

საქართველოდან რამდენიმე ათასი კილომეტრის მოშორებით ვიმყოფები, ამის მიუხედავად პირწიგნაკის დამსახურებით ყოველ დღე ვირტუალურ სამშობლოში ვატარებ, იმ საქართველოში, სადაც პოლიტიკური დებატები არცერთი წამით არ ჩერდება, იქ სადაც ერთნი უსამართლობას ყოველ დღე აპროტესტებენ, ხოლო მეორენი ასეთის არსებობას არ აღიარებენ, იქ სადაც მეგობრები ერთმანეთს ემტერებიან და არაფერს თმობენ, იქ სადაც დაგროვილი უარყოფითი ამბების კრიტიკას ვერ აუდიხარ და მილან კუნდერას წიგნებივით ვეღარ არჩევ ერთმანეთისგან.

დღესაც ასეთი დღე იყო, რაც მეტწილად საქართველოს პრეზიდენტის დამსახურება აღმოჩნდა. გაბრაზებული სააკაშვილი თამარ ამაშუკელს და გოგი გვახარიას პირადად გადაწვდა. მოგეხსენებათ პირადად პირველად პრეზიდენტი ბურჭულაძეს შეეხო, ასეთი ტენდენცია სახიფათოდ მივიჩნიე და ვიფიქრე პოსტსაც დავწერ თქო…

მერე მივხვდი, რა აზრი აქვს თქო, ჩემს მაგივრად ამას ათობით სხვა ბლოგერი გააკეთებს და სწორადაც მოიქცევიამ თავის მხრივ, მე კი ამ შემთხვევის ანალიზისგან თავს შევიკავებ და სულ სხვა რამეს შემოგთავაზებთ.

მე მოგიყვებით ხუთ გამოგონილ ამბავს, ხუთ კეთილ და სილაღით სავსე ამბავს, ამბავს რომლის მონაწილეებსაც სიცოცხლე უხარიათ, ამბავს რომელიც გვახსენებს რომ ადამიანები ვართ და გვახსენებს რომ სიყვარული ყველას უნდა.

ცხოვრება მშვენიერია 

1946 წელს ამერიკელ რეჟისორმა ფრენკ კაპრამ დონა რიდის და ჯეიმს სტიუარტის მონაწილებით კინოფილმი “ცხოვრება მშვენიერია” გადაიღო, ფილმი რომელსაც დღემდე დასავლეთის კინოთეატრებში ყოველ შობას აჩვენებენ.

ხდება ხოლმე ცხოვრებაში ისე რომ პრობლემა პრობლემას ედება ზედ, ყოველდღიურობა დამღლელი და აუტანელი ხდება, ყველას გვაქვს ხოლმე მომენტები როდესაც ვიღლებით ყველაფრისგან, საკუთარ არსებობას უაზროდ მივიჩნევთ, ზოგიერთი ცდუნების მომენტში სიცოცხლიდან გაპარვაზე კი ფიქრობს. იმდენად დაკავებულები ვართ და გადატვირთულები ტვინში მიმდინარე პროცესებით რომ უბრალოდ გათიშვა გვურს.

“ცხოვრება მშვენიერიაც” დაახლოებით ასეთ ისტორიას მოგვითხრობს, მაგრამ როგორც ყოველი საშობაო ზღაპარი კარგად და ბედნიერად სრულდება. პირველად სწორედ რომ შობას ვუყურე და  ფილმის დასკვნით ნაწილში აღმოვაჩინე რომ ოდნავ, მაგრამ მაინც ვტირივარ, ვტირივარ ბედნიერებისგან.

ათენის სკოლა

მე-16 საუკუნის გენიალური ნახატზე, “ათენის სკოლა” რომლის ავტორიც რაფაელია პლატონს, არისტოტელეს, დიოეგენეს, ევკლიდს, სოკრატს და რიგ სხვა ტიტან ფილოსოფოსებს ვხვდებით. ეს ნახატი ცოდნის და სიბრძნის სიმბოლოა. ადრე ვთვლიდი რომ ცოდნა და ზოგადად ინტელექტი ადამიანისთვის უბედურების მომტანია რიგ შემთხვევაში, სევდის და სასოწარკვეთილების, მოგვიანებით მივხვდი რომ ვცდებოდი და ესეოდენ ბანალური “ცოდნა სინათლეა, უცოდინრობა სიბნელე” მარტივ ჭეშმარიტებად აღქვიქვი.

ჩვენ ხომ მაშინ გვეშინია როდესაც არ ვიცით, ჩვენში ხომ დამცავი მექანიზმია რომელიც ყოველ სიახლეს სიფრთხილით ხვდება.

ცოდნა უთუოდ კეთილი საწყისია…

მამა და შვილი

ნათქვამია სიყვარული ვერტიკალურია და თანაც ბრუნვადი. იან საუდეკის ფოტო კიდევ ერთხელ ადასტურებს რომ ამ სამყაროში მამის და შვილის ურთიერთობას ადამიანის ისტორიის დასაწყისიდან დაედო საფუძველი, რომელიც კაცობრიობის გადაშენებამდე იარსებებს.

მიო, ჩემი მიო

ასტრიდ ლინდგრენმა პეპი გრძელი წინდას და კარლსონის გარდა ასევე “მიო, ჩემი მიო” დაწერა, ზღაპარი პატარა ბიჭზე რომელიც ზღაპრულ და კეთილ სამეფოში აღმოჩნდება. ერთადერთი ბოროტება რომელიც ამ ზღაპარში გვხდება არის რაინდი კატო, რომელიც ასევე ბოროტ სამეფოში ცხოვრობს, მიო მას რა თქმა უნდა ამარცხებს და ცხოვრებას სურვილების ქვეყანაში აგრძელებს.

სამყაროს დასასრულამდე

სანამ ბოლო, მეხუთე მუსიკალურ ამბავს შემოგთავაზებდეთ მინდათ დაფიქრდეთ ღირს კი ყოველ დღე ღელვა, ნერვების შლა, ერთმანეთზე გაბოროტება და ა.შ.

მოკლედ, რამდენადაც ბანალურად არ უნდა ჟღერდეს ეს ყველაფერი, გიყვარდეთ ხალხნო ერთმანეთი, თესეთ სიკეთე და ყველაფერი აუცილებლად კარგად იქნება.

ესაც ამბავი მეხუთე…

ლიტერატურა წმინდათა წმინდაა

 ინტერვიუ სტეფან ჰერტმანსთან, რომელიც თავდაპირველად “ჯორჯია თუდეიში” დაიბეჭდა და საგანგებოდ ბლოგისთვის ითარგმნა.

ავტორი: სალომე კობალავა

ფოტო: ლელი ბლაგონრავოვა

saubari stefan hertmansTan Zalian saintereso aRmoCnda da mec gadavwyvite inglisurenovani sagazeTo masala qarTuladac meTargmna, rom SeZlebisdagvarad meti mkiTxveli gascnoboda.

interviuSi stefani gvesaubreba Tanamedrove literaturaze, demokratiaze, mediasa da mwerlis rolze sazogadoebaSi.

ra ganasxvavebs Tanamedrove literaturas im memkvidreobisgan, rac arsebobda, vTqvaT, meore msoflio omamde. Seicvala Tu ara rame da konkretulad ra Seicvala?

vfiqrob mTavari cvlileba evoluciaa, ramac egzistencializmamde migviyvana. Eegzistencializmi dasavlur literaturaSi gulisxmobs religiis mniSvnelobisa da rolis Sesustebas. SesaZloa am Temam odesme isev SeiZinos aqtualoba, magram meore msoflio omis Semdeg, post-modernistuli literatura agnostikuri gaxda. Ppost-modernizmSi avtorebi ukve socialur, egzistencialur sakiTxebs ufro exebian vidre religiurs. romanebis gmirebi iseTi individebi gaxdnen, romlebic pasuxismgebelni sakuTar saqcielze Tavad arian. kiTxvebi Cndeba danaSaulze, moralze, TanagrZnobaze, egoizmze, siZulvilze, siyvarulze, Tasvisuflebaze-es aris post-modernizmis Temebi da ara religia.

egzistencializmma da fsiqologiam Tanamedrove literaturaze didi zegavlena iqonia aseve avtorebma, rogorebic arian martin heidegeri, Jan pol sartri da dekonstruqcionizmis filosofosebi, magaliTad Jak derida.

Tu yvela zemoT CamoTvlil mizezs da elements avurevT, Cven miviRebT dasavleli qalis N MAan mamakacis prototips, romelic Tavisufalia Tavis arCevanSi da Tavadaa pasuxismgebeli sakuTar Tavze. is cdilobs icxovros rTul realobaSi da moergos mas.

Tanamedrove literaturaSi romani iqca iseT Janrad, sadac yvelaferi SesaZlebelia. Bbevrma avtorma am TavisuflebiT isargebla da eqsperimentebsac ar erideba.

dRevandel msoflioSi Seicvala Tu ara wignis roli? Aaseve rogor Seicvala mwerlis roli sazogadoebaSi?

-diax, wignis roli Seicvala, yvelaze gamokveTilad ki kapitalistur sazogadoebaSi. Bberlinis kedlis dangrevis Semdeg Cven SevxvdiT aRmosavleT evropis mwerlebs, romlebic gveubnebodnen: “Tqven, dasavleT evropel mwerlebs gaqvT Tavisufleba, rom akeToT da TqvaT is rac gsurT, magram erTi problemaa: aravin mogismenT”. es niSnavs, rom SegviZlia yvelaferi vweroT da amisTvis aravin dagviwyebs devnas, arc cenzuraSi moveqceviT. MTumca, am Tavisuflebas erTi problema aqvs, mweralma dakarga is politikuri Zala, rac gaaCnda. is SeizRuda kulturuli asparezis farglebSi da mxolod am teritoriaze TamaSobs.

post modernizmSi mwerali cdilobs gaixsnas da xma miawvdinos farTo sazogadoebas. dRes mTavari kiTxvaa: rogor movipovo socialuri zegavlena Tanamedrove demokratiaze, pupulisturi SexedulebebiT gadavsebul bazarze ise, rom suli eSmaks ar mivyido? Oori arCevani gaqvs: an gaxde komerciuli mwerali, SeTxza satelevizio serialebis donis romanebi da fiqrobde mxolod komerciul mogebaze, an ecado sazogadoebam Seni xma gaigos, mogisminon da amisTvis gamoCnde kamerebis win, wero Jurnalebsa da gazeTebSi. Sen unda ecado, mtkiced idge Sens poziciaze, rogorc inteleqtuali. Cemi mizani ar aris carieli popularoba, aravis vemudarebi cotaodeni yuradReba damiTmos. Mme virCev viyo eseisti, filosofiuri avtori daAavtoriteti movipovo mniSvnelovan socialur da politikur debatebSi monawileobiT.

dRes Cven komumikaciis uamravi saSualeba gvaqvs: socialuri qselebi, blogebi, internet forumebi, debatebi, manifestaciebi, kritikuli statiebi beWdur mediaSi, televizia, radio. Mmedia kargi saSualebaa Tvalyuri adevno mimdinare movlenebs, CaerTo da ar CamorCe am swrafad cvalebad realobas. ar unda dagvaviwydes, rom mwerlis upirvelesi movaleoba xelovnebis samsaxuria. Ewarmosaxva da silamaze, misi fundamenturi kulturuli uflebebia.

TbilisSi Tqven monawileobdiT debatebSi, sadac imsjeleT Tu ramdenad arsebobs “evropuli literatura”. ayenebT Tu ara kiTxvis qveS evropuli literaturis arsebobas da FiqrobT Tu ara, rom is ar arsebobs?

-saqme iსაა, rom dRes gaurkvevelia sad iwyeba an sad mTavrdeba evropuli literatura. SesaZlebelia evropuli literaturis ganyeneba da misi dasavluri literaturisagan gancalkeveba? Cemi azriT, calke aRebuli evropuli literatura ar arsebobs. Aamis dasturia nebismieri saerTaSoriso festivali. sadac ar unda moxvdeT da romel avtorsac ar unda kiTxoT vin aris maTTvis udidesi mwerlebi, yvela pasuxobs rom essaris floberi, mani, prusti, markesi da udidesi axali amerikeli mwerlebi, rogorebic arian riCard pauersi, pol osteri. vfiqrob, rom literaturis amgvar ekumenizms ver uwodeb evropuls, aramed dasavlurs.

dRes, didi arabi, indoeli, iaponeli da Cineli avtorebi ufrodaufro imagreben poziciebs msoflio literaturaSi da met gavlenas axdenen masze. ATu adre yvela es literatura orientirebuli iyo koleqtiur filosofiaze, zogierTi avtori aRmosavlur SemoqmedebaSi mainc Camoyalibda individualist mwerlad. individualisti ar niSnavs negatiurs, aramed avtors, romelic kritikulia da ewinaaRmdegeba yvelanair koleqtiur zewolas. zustad ise, rogorc volteri ambobda: ” arc RmerTi da arc batoni”. M

dasavlurma literaturam scada gamoeZerwa Tanamedrove adamiani, romelsac ar sWirdeba uzenaesi Zalis karnaxi, TuU ra aris kargi da ra cudi aramed, amas Tavadac gaarkvevs, radgan gaaCnia gansjis unari da aqvs Segneba.

dasavluri literatura orientirebulia individuumidan koleqtiurze, maSin, roca avtoritarul reJimebSi es piriqiT iyo.

mwerlis valia iyos imdenad kargi, ramdenadac mas SeuZlia da sityvis Tavisufleba daicvas nebismieri formis Zalauflebisagan. es movaleoba mas socialur pasuxismgeblobas aniWebs: moralurs, politikurs, siyvarulSi Tu megobrobaSi. D

vin arian Tqveni sayvareli avtorebi da vin iqonia Tqvenze yvelaze didi zegavlena?

მიჭირს ერთი ავტორის არჩევა, ალბათ ყველა maTganma ვინც კი ჩემს ბიბლიოთეკაშია garkveuli gavlena iqonies Cemze. თმცაღა, მეთვრამეტე საუკუნის დიდმა გერმანელმა პოეტებმა დიდად იმოქმედეს ჩემს პოეზიაზე. vTvli, rom poezia ჩემი ლიტერატურული შემოქმედების ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილია. ჩემი წერის მანერაზეპოლ ჩელანმა იქონია დიდი გავლენა. ეს იყო რუმინელი პოეტი, რომელიც წერდა გერმანულად. პროზაში კი გამოვარჩევ ფლობერს, კაფკას, ბორხესს, ნაბოკოვს და ასევე პიტერ ჰენდკეს. ამ უკანასკნელს ყოველთვის ყოფნის გამბედაობა წავიდეს მოდური ტრენდების საწინააღმდეგოდ.

გყავთ საყვარელი პერსონაჟი?

შეიძლება ცოტა აბსურდულიცაა, მაგრამ axla გოგოლის ცხვირი მახსენდება (იცინის).

-რამდენად მნიშვნელოვანია ლიტერატურა, რამდენად დიდია მისი როლი ცივილიზაციაში და ზოგადად, რა ეხმარება Tu ara ის კაცობრიობას გახდეს უკეთესი?

ჩემთვის ლიტერატურა წმინდათა წმინდაა. ლათინურ ამერიკაში რამდენიმე ფესტივალზე მომიწია დასწრება. იქ ხალხი ადამიანის უფლებებისთვის იბრძვის. მექსიკაში, კოლუმბიაში და ქალაქებში, სადაც ძალადობა მეფობს-ბოგოტაში, მედელინში, ომები მძვინვარებს ნარკოტიკებისთვის da ხალხი შიშით ცხოვრობს. ეს ხალხი ყველაზე მარტივ და უბრალო ლექსსაც კი თავისუფლების სიმბოლოდაღიქვამენ. ამგვარ ადგილებში ხედავ და გრძნობ, რომ ლიტერატურა ძალიან მნიშვნელოვანია ხალხისთვის, განსაკუTრებით qveynebSi, სადაც არ არის სოციალური სტაბილურობა. ლიტერატურა ნამდვილად ეხმარება ადამიანებს და ასწავლის მათ ჰუმანისტურ ღირებულებებს. ჩემთვის ლიტერატურა რჩება იმ იარაღად, რომელსაც აქვს საზოგადოების ჰუმანიზაციის ძალა.

მიუხედავად literaturis amxela SesaZleblobebisa, მწერლებს აღარ აქვთ ისეთი გავლენა მასებზე, როგორიც მეოცე საუკუნის დასაწყისამდე ქონდათ. კინოინდუსტრიამ მათ ეს ძალა waarTva. გასული საუკუნის 20-იან 30-იან წლებს თუ გავიხსენებთ, ტომას მანს პრეზიდენtoba SesTavazes. Ggasuli საუკუნის მეორე ნახევარში, მარიო ვერგა ლიოსა საპრეზიდენტო არჩევნებში იღებდა მონაწილეობას, ხოლო ჩეხეთში ვაცლავ ჰაველი პრეზიდენტი გახდა. dResdReobiT, ჩვენს საზოგადოებაშ წარმოუდგენელია მწერალs ამხელა პოლიტიკური მნიშვნელობა hqondes.

ლიტერატურის ვალი თანაგრძნობა და სილამაზის აღქმაა, ის ეხმარება ადამიანებს იცხოვრონ ღირსებით, იყვნენ ნაკლებად სასტიკები და მეტაd ჰუმანისტები. შესაძლოა ეს გულუბრყვილოდაც ჟღერს, მაგრამ ვთვლი, რომ მნიშვნელოვანია ამ აზრზე დავრჩეთ.

თქვენ ახსენეთ კინემატოგრაფია, რომელმაც აუდიტორია წაართვა ლიტერატურაას და ამით ის დაჩაგრა. კინო გარკვეულწილად კავშირშია მედიასთან. რა აზრის ხართ მედიაზე?

-მედიას უზარმაზარი ძალა aqvs. man დღეს ახალი fenomeni-პოპულიზმი dabada. ის ტელევიზიის პირმშოა და ამავდროს, ძალიან საშიში movlena, რადგან ადამიანების გონებას მართავს, მათ araswor arCevans akeTebinebs. vTqvaT, aswavlis arCevnebSi ხმა მისცენ სიმპათიურ კლოუნს, რომელმაც იცის როგორ გაყიდოს საკუთარი თავი.

მედია კატასტროფის ყველაზე ამაზრზენი მაგალითი სილვიო ბერლუსკონია. იგი ძალადობს 17 წლის გოგონებზე, მაგრამ მაინც ძალაუფლებაშია, რადგან იქცევა, როგორც ფილმის გმირი მაჩო. rატომ არის ის ისევ ძალაუფლებაში? იმიტომ რომ ხალხს ის ოსწონს. ეს კი magaliTia imisa, რომ დემოკრატიa antidemokratiulic ki SeiZleba gaxdes, თუ რაღაც-რაღაცეებს თავის ნებაზე მიუშვებ. ეს დემოკრატიის საშინელი პარადოქსია: თავისუფლება შეიძლება sakuTari Tavis წინააღმდეგ შემობრუნდეს და მედიას ამაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის.

ახალი მედიის გამოჩენით, როგორიც არის ფეისბუქი, ტვიტერი და ინტერნეტ ფორუმები, ნებისმიერს შეუძლია ეკონტაქტოს ჟურნალ-გაზეთებს და მეტიც, საკუთარი აზრი გამოხატოს ისე, რომ ამავე ჟურნალ-გაზეთებში გამოქვეყნდეს. ახალმა მედიამ დაამტკიცა, თუ რამხელა მნიშვნელობა აქვს მას დემოკრატიული მოძრაობისთვის. ამის კარგი მაგალითია არაბული რევოლუციები.

ჩემს ქვეყანაში პოპულისტი პოლიტიკური პარტიები რადიკალურ ანტი-ისლამურ პოლიტიკას ქადაგებენ და კამათობენ რომ ისლამი არასდროს გახდება დემოკრატიული. არადა შეხედეთ, მოულოდნელად დავინახეთ ადამიანები, რომლებიც ფეისბუქს და ტვიტერს იყენებენ არაბულ სამყაროში და გამოდიან დიქტატორების წინააღმდეგ. მიმდინარე მოვლენები ამტკიცებენა, რომ მედიას აქვს ემანსიპაციის ფანტასტიკური ძალა, მაგრამ ის ამავდროულად Sეიძლება ბოროტადაც გამოიყენონ. სწორედ ამიტომ, საზოგადოება და მწერლები უნდა დარჩნენ უოტჩდოგების პოზიციაში.

sakuTari kulturuli cxovrebis gaumjobesebisTvis gaqvT Tu ara rame rekomendacia saqarTvelosTvis? Cvens qveyanaSi meored brZandebiT da albaT bevri ram dainaxeT.

-Tqvens qveyanas didi kultura da Rrma istoria aqvs, Tumca SevamCnie, rom naklebi yuradReba eqceva Tanamedrove kulturis da uaxlesi literaturis imports. Aaq meti aqcenti qarTuli kulturis eqsportzea gakeTebuli, rac Zalian kargia, magram es ufro folkloris gatanis doneze darCeba. Tu italiis, safrangeTis da espaneTis magaliTs aviRebT, iq literaturis emasnipacia swrafad moxda, swored udidesi Tanamedrove avtorebis TargmniT msoflios yvela kuTxidan. dRes amerikas udidesi Tanamedrove avtorebi hyavs da amerikulma literaturam kvlav daibruna Zala. maT hyavT Tomas manisa da prustis rangis mwerlebi. qarTuli sazogadoebisTvis kargi iqneboda, maTi gacnobis saSualeba qarTuladve hqonoda. Aamas qarTul literaturaze myisieri gavlena eqneboda, iseve, rogorc vTqvaT frangi Tanamedrove mwerlis maikl houlbekis Targmnas. Aes Semoitanda axal xedvas, teqnikas, siuJetis, Temebis, personaJebis mignebis gzebs.

Nnebismieri qveynis prioriteti mTargmnelebisa da gamomcemlebis stimulireba unda iyos, raTa maT Semoitanon saerTaSriso Tanamedroveoba mSobliur enaze. Ees aucilebelia, raTa Seicvalos klimati da wre gaixsnas. Mmovlenebis centrSi yofna da msofliosgan arCamorCena SesaZlebelia saerTaSoriso sinamdvilis SemotaniT. vfiqrob, aucilebelia koncentrireba kulturul importze da imaze, Tu ra xdeba msoflioSi